Neden \u00e7ok az erkek yoga yap\u0131yor? Erkek bedeni yoga yapmaya uygun de\u011fil midir? Yoga yapmaya erkek bedeni mi izin vermiyor yoksa erkek zihni mi? Erke\u011fin yoga yapmamas\u0131 ki\u015fisel midir, toplumsal m\u0131d\u0131r? Yoksa al\u0131\u015f\u0131lagelmi\u015f ezberlenmi\u015f erkek varolu\u015fu mudur?<\/p>\n\n\n\n
Yoga e\u011fitmenlik kursunun tek erkek \u00f6\u011frencisi\/ e\u011fitmen aday\u0131 olmam yukar\u0131daki sorular\u0131 sormama neden oldu. Ve tez ba\u015fl\u0131\u011f\u0131ndan da anla\u015f\u0131laca\u011f\u0131 gibi, beni, a\u015fa\u011f\u0131da daha da ayr\u0131nt\u0131land\u0131rd\u0131\u011f\u0131m erkek, erkek bedeni, erillik, ataerki, eril tahakk\u00fcm, erkeklik ve yoga \u00fczerine okumalara itti.<\/p>\n\n\n\n
Ayr\u0131ca, bu tez ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 ortaya \u00e7\u0131kt\u0131ktan sonra, on iki sorudan olu\u015fan bir anket haz\u0131rland\u0131. Anket sorular\u0131 g\u00f6n\u00fcll\u00fc yirmi be\u015f erkek kat\u0131l\u0131mc\u0131 taraf\u0131ndan cevapland\u0131. Hi\u00e7bir kat\u0131l\u0131mc\u0131ya isim sorulmad\u0131, sadece ya\u015f ve e\u011fitim durumu belirtilmesi istendi. Anket sorular\u0131, ek olarak tezin sonunda bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Erkeklik ve Yoga \u00dczerine Yap\u0131lan Anket Sonu\u00e7lar\u0131 ve De\u011ferlendirilmesi<\/strong><\/p>\n\n\n\n Tez ba\u015fl\u0131\u011f\u0131ndan yola \u00e7\u0131k\u0131larak olu\u015fturulan on iki soruya cevap veren yirmi be\u015f g\u00f6n\u00fcll\u00fc erkek kat\u0131l\u0131mc\u0131n\u0131n yirmi iki ki\u015fisi \u00fcniversite mezunu, bir ki\u015fisi \u00fcniversite \u00f6\u011frencisi, iki ki\u015fisi lise mezunudur. Kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n ya\u015f aral\u0131\u011f\u0131 20 ya\u015f ile 67 ya\u015f aras\u0131nda de\u011fi\u015fkenlik g\u00f6stermektedir. Ankette spor hakk\u0131nda iki soru, yoga hakk\u0131nda be\u015f soru, yoga ve sporun birlikte soruldu\u011fu iki soru, erkeklik hakk\u0131nda ise \u00fc\u00e7 soru bulunmaktad\u0131r. Ankete kat\u0131lan yirmi be\u015f ki\u015fiden yaln\u0131zca yedisi yoga yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtmi\u015ftir. Yoga yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirten ki\u015filerin ya\u015flar\u0131 54 ile 67 ya\u015f aras\u0131nda de\u011fi\u015fmektedir. Yoga yapmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirten on sekiz ki\u015finin ya\u015flar\u0131 ise 20 ile 40 ya\u015f aras\u0131nda de\u011fi\u015fmektedir. Ankete kat\u0131lan yirmi be\u015f erkekten on ki\u015fisi ge\u00e7mi\u015fte sporun bir\/birka\u00e7 dal\u0131yla ilgilenmi\u015f ve aralar\u0131ndan \u00fc\u00e7 ki\u015fisi ise ge\u00e7mi\u015fte ilgilendi\u011fi sporu yapmaya devam etti\u011fini belirtmi\u015ftir. Kat\u0131l\u0131mc\u0131lara, spor dallar\u0131yla ilgili herhangi bir yay\u0131n, program vs takip edip etmedikleri de sorulmu\u015ftur. Kat\u0131l\u0131mc\u0131lardan sekiz ki\u015fisi televizyon yay\u0131nlar\u0131\/programlar\u0131 ve internet \u00fczerinden spor ile ilgili haberleri takip ettiklerini belirtmi\u015flerdir. Bu sekiz ki\u015fiden 4 ki\u015fisi sadece futbol, 1 ki\u015fi sadece basketbol, 1 ki\u015fi hem futbol hem basketbol, 1 ki\u015fi futbol, basketbol, y\u00fczme ve tenis, 1 ki\u015fi futbol, basketbol, d\u00f6v\u00fc\u015f sporlar\u0131 haberlerini\/programlar\u0131n\u0131 takip etti\u011fini belirtmi\u015ftir. Bu sekiz kat\u0131l\u0131mc\u0131 d\u0131\u015f\u0131ndaki di\u011fer kat\u0131l\u0131mc\u0131lar, sporla ilgili herhangi bir \u015fey takip etmediklerini belirtmi\u015flerdir.<\/p>\n\n\n\n Ankette \u2018erkeklik\u2019 ile ilgili sorulara ge\u00e7ilmeden \u00f6nce, \u201cYoga ya da herhangi bir spor aktivitesini ya\u015fa, bir \u0131rka ya da bir dine g\u00f6re ay\u0131rd\u0131n\u0131z m\u0131?(Evetse-Neden?, Hay\u0131rsa-A\u00e7\u0131klar m\u0131s\u0131n\u0131z?)\u201d <\/em><\/strong>ve \u201cYoga ya da herhangi bir spor aktivitesini cinsiyete g\u00f6re ay\u0131rd\u0131n\u0131z m\u0131? (Evetse-Neden?, Hay\u0131rsa-A\u00e7\u0131klar m\u0131s\u0131n\u0131z?)\u201d <\/em><\/strong>\u015feklinde iki soru sorulmu\u015ftur. Kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n hepsi, yukar\u0131daki cinsiyet, \u0131rk, din ya\u015f gibi ayr\u0131mlar\u0131 yapmad\u0131klar\u0131n\u0131 belirtmi\u015flerdir.<\/p>\n\n\n\n Anketin 10, 11 ve 12. Sorular\u0131 \u201cerkeklik\u201d, \u201cerkeksi ve kad\u0131ns\u0131 olan \u00fczerinden ayr\u0131m\u201d ve \u201ck\u0131\u015fk\u0131rt\u0131lm\u0131\u015f erkeklik\u201d <\/em>hakk\u0131ndad\u0131r. \u201cErkeklik\u201d <\/em>kavram\u0131n\u0131 on sekiz ki\u015fi \u2018biyolojik\u2019 olarak tan\u0131mlam\u0131\u015f, iki ki\u015fi soruya hi\u00e7 yan\u0131t vermemi\u015f, be\u015f ki\u015fi ise \u2018koruma-kollama\u2019, \u2018aktif olma\u2019, \u2018g\u00fc\u00e7\u2019 \u00fczerinden tarif etmi\u015ftir. \u201cK\u0131\u015fk\u0131rt\u0131lm\u0131\u015f erkeklik\u201d <\/em>ile ilgili soruyu \u00fc\u00e7 ki\u015fi hi\u00e7 yan\u0131tlamam\u0131\u015f, \u00fc\u00e7 ki\u015fi bu kavram\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kabul etmediklerini belirtmi\u015f, on be\u015f ki\u015fi bir cinsiyetin di\u011ferine bask\u0131n oldu\u011fu \u00fczerinden soruyu yan\u0131tlam\u0131\u015f, d\u00f6rt ki\u015fi ise \u2018\u015fiddet\u2019, \u2018g\u00fc\u00e7\u2019 hatta \u2018fa\u015fizan\u2019 olarak nitelendirmi\u015flerdir. \u201cKad\u0131ns\u0131 ve erkeksi olan \u00fczerinden ayr\u0131m\u201da <\/em>ili\u015fkin soruyu kat\u0131l\u0131mc\u0131lardan yaln\u0131zca \u00fc\u00e7 tanesi cevaplamam\u0131\u015ft\u0131r. Di\u011fer kat\u0131l\u0131mc\u0131lar genel olarak \u2018pasif-aktif\u2019 ikili\u011fi \u00fczerinden soruyu cevapland\u0131rm\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n G\u00f6n\u00fcll\u00fc kat\u0131l\u0131mc\u0131larla ger\u00e7ekle\u015ftirilen anketin amac\u0131, bu tezin ba\u015fl\u0131\u011f\u0131nda savundu\u011fu \u201cerkeklerin yoga yapmaktan ka\u00e7\u0131nd\u0131\u011f\u0131\u201d fikrini somutlamakt\u0131r. Anketin g\u00f6n\u00fcll\u00fc kat\u0131l\u0131mc\u0131 say\u0131s\u0131 25 ki\u015fi ile s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Ancak de\u011ferlendirmeye tabi tutuldu\u011funda, erkek bireylerin verdikleri cevaplar\u0131n birbiriyle benze\u015fmesi ve erkeklik alg\u0131lar\u0131 toplumsal a\u00e7\u0131dan tesad\u00fcf de\u011fildir. Farkl\u0131 insanlar\u0131n, hi\u00e7bir y\u00f6nlendirme olmadan, \u00f6znel olarak verdikleri bu cevaplar\u0131n birbiriyle fazlaca yak\u0131n olmas\u0131, anket sorular\u0131n\u0131 cevaplayan kat\u0131l\u0131mc\u0131 say\u0131s\u0131n\u0131n ne kadar oldu\u011funu ikinci plana b\u0131rakmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Erkekli\u011fin, bu anketle de toplumsal bir olgu oldu\u011fu ve yayg\u0131n, kabul g\u00f6rm\u00fc\u015f, yabanc\u0131lanmayan bir zihniyete i\u015faret etti\u011fi g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n Ankete kat\u0131lan kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n hepsi \u2018e\u011fitimli\u2019dir. Ancak e\u011fitim, zihinlerde yer etmi\u015f cinsiyete (ya da ba\u015fka bir olguya) dayal\u0131 ayr\u0131mlar\u0131 ortadan kald\u0131rmaya yetmez. E\u011fitimli olmak, hepimizin \u2018ayr\u0131mc\u0131\u2019 d\u00fc\u015f\u00fcnme odakl\u0131 oldu\u011fumuzun fark\u0131ndas\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirmez. Kendimizden ba\u015flayarak bunu sorsak, kendimiz de dahil, \u015fiddetle kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kacak \u00e7ok fazla insan olacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Anket, erkeklerin neden yoga yapmad\u0131klar\u0131n\u0131, asl\u0131nda neden \u201cyogafobik\u201d olduklar\u0131n\u0131 ortaya koymak i\u00e7in bir ara\u00e7 olarak d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n Ankete kat\u0131lan 25 erkekten yaln\u0131zca 7\u2019si yoga yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtmi\u015ftir. Ve bu 7 ki\u015fi 54 ile 67 ya\u015f aral\u0131\u011f\u0131ndad\u0131r. Ankette, yoga yapan kat\u0131l\u0131mc\u0131, yoga yapmas\u0131n\u0131n gerek\u00e7esini \u2018sa\u011fl\u0131kl\u0131 ya\u015fam\u2019 cevab\u0131n\u0131 vererek a\u00e7\u0131klam\u0131\u015ft\u0131r. Ankete kat\u0131lan t\u00fcm kat\u0131l\u0131mc\u0131lar yogadan haberdard\u0131r ve daha \u00f6nce yoga hakk\u0131nda farkl\u0131 farkl\u0131 kanallardan bir\u00e7ok \u015fey duyduklar\u0131n\u0131 belirtmi\u015flerdir. Bu ba\u011flamda, sa\u011fl\u0131kl\u0131 ya\u015fam i\u00e7in yoga yapmay\u0131 tercih eden erkeklere kar\u015f\u0131l\u0131k, di\u011ferleri neden yogaya mesafeli durmaktad\u0131rlar? Yoga yapan erkekler de, yoga yapmaya e\u015fi, k\u0131z\u0131 ya da k\u0131z karde\u015fi vesilesiyle, sa\u011fl\u0131kl\u0131 ya\u015fam vurgusuyla ba\u015flam\u0131\u015f olduklar\u0131n\u0131 ve s\u00fcrd\u00fcrmekte olduklar\u0131n\u0131 belirtmi\u015flerdir. \u0130leri ya\u015f aral\u0131\u011f\u0131nda \u2018sa\u011fl\u0131kl\u0131 ya\u015fam\u2019, \u2018sa\u011fl\u0131\u011f\u0131na kavu\u015fma\u2019 vurgular\u0131, kad\u0131nlarda her ya\u015fta etkili olabiliyorken, erkeklerde ileri ya\u015flarda daha etkili olabiliyor denilebilir. Yoga yapan erkekler, yak\u0131n \u00e7evrelerindeki kad\u0131nlar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla yogaya ba\u015flam\u0131\u015flard\u0131r. Yoga yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirten 7 ki\u015fiden bir ki\u015fisi d\u0131\u015f\u0131nda herkes yoga yapmaktan memnun oldu\u011funu s\u00f6ylemektedir. Bir ki\u015fi ise \u201cisteyerek ve motive olarak yoga dersine gitmedi\u011fini\u201d belirtmektedir. 25 ki\u015fiden 7\u2019sinin yoga yap\u0131yor olu\u015fu yogaya dair bir \u00f6nyarg\u0131n\u0131n (ancak 7 ki\u015fi taraf\u0131ndan) k\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterse de, yogay\u0131 ve di\u011fer fiziksel aktiviteleri cinsiyetlendirme meselesinin \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ememi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n Yap\u0131lan ankette kat\u0131l\u0131mc\u0131lara, spor hakk\u0131nda da soru sorulmu\u015ftur. Kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n, daha \u00f6nce herhangi bir spor dal\u0131yla ilgili olup olmad\u0131klar\u0131n\u0131 belirtmeleri istenmi\u015ftir. Bunun sebebi, ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 beklenen bir \u00e7eli\u015fkiyi a\u00e7\u0131k etmektir. Ankette herhangi bir spor dal\u0131n\u0131 veya yogay\u0131 cinsiyet, ya\u015f vs gibi ayr\u0131mlara tabi tutup tutmad\u0131klar\u0131 da sorulmu\u015ftur. B\u00fct\u00fcn kat\u0131l\u0131mc\u0131lar b\u00f6yle bir ayr\u0131m yapmad\u0131klar\u0131n\u0131n ve b\u00f6yle bir ayr\u0131m\u0131n oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnmediklerini belirtmi\u015flerdir. Ancak, 25 kat\u0131l\u0131mc\u0131dan yaln\u0131zca 10 ki\u015fisi ge\u00e7mi\u015fte sporla ilgilenmekle beraber, ilgilendikleri spor dallar\u0131 \u00e7o\u011funlukla futbol, basketbol ile s\u0131n\u0131rl\u0131 kalm\u0131\u015ft\u0131r. Yaln\u0131z bir ki\u015fi tenis ve y\u00fczme ile ilgilendi\u011fini belirtmi\u015ftir. Kamusal alanda kad\u0131nlar\u0131n yer almas\u0131 ge\u00e7mi\u015ften bug\u00fcne hep sorunlu olmu\u015f, erkekler kamusal alanda kad\u0131n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 her zaman d\u0131\u015flar olmu\u015ftur. Dolay\u0131s\u0131yla erkeklerin yapt\u0131\u011f\u0131 her \u015feyi yapma becerisine kad\u0131nlar da sahipken, erkek egemen anlay\u0131\u015f kad\u0131n\u0131n kamusal alandaki varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u0131n\u0131rland\u0131rarak kendiyle e\u015fit konuma gelmesinin \u00f6n\u00fcn\u00fc kapatmaktad\u0131r. Kad\u0131nlar\u0131n tarihi okundu\u011funda bu daha net g\u00f6r\u00fclmektedir. Bu ba\u011flamda anket sorular\u0131na geri d\u00f6nersek, erkeklerin ilgilendikleri spor dallar\u0131n\u0131n futbol ve basketbol ile s\u0131n\u0131rl\u0131 kalmas\u0131 tesad\u00fcf de\u011fildir. \u00c7\u00fcnk\u00fc sporda da, her alanda oldu\u011fu gibi cinsiyet\u00e7i yakla\u015f\u0131m kendini g\u00f6sterir, dolay\u0131s\u0131yla spor da cinsiyetlidir ve futbol ya da basketbol gibi pop\u00fcler, bir end\u00fcstriye sahip spor dallar\u0131, ilk akla erkekleri getiren, erkeklerin (o sporu) yapt\u0131\u011f\u0131, \u2018erkek\u2019 alanlar olarak zihinlerde yer bulmaktad\u0131r.[1]<\/a> Dolay\u0131s\u0131yla kat\u0131l\u0131mc\u0131lar herhangi bir aktiviteyle ilgili \u201ccinsiyet ayr\u0131m\u0131 olamaz\u201d ya da \u201cb\u00f6yle bir \u015fey oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fcyorum\u201d derken kendi \u00e7eli\u015fkilerini ortaya koyduklar\u0131n\u0131n fark\u0131nda de\u011fillerdir. Zaten hi\u00e7bir kat\u0131l\u0131mc\u0131n\u0131n yoga hakk\u0131ndaki duyumu herhangi bir erkek taraf\u0131ndan olmam\u0131\u015ft\u0131r. \u00c7evrelerindeki kad\u0131nlar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla yogadan haberdar olmu\u015flard\u0131r. Bu da do\u011frudan zihinlerdeki cinsiyet kategorizasyonuna e\u015flik eder. Ayr\u0131ca, futbol, d\u00f6v\u00fc\u015f sporlar\u0131, k\u0131smen basketbol bir fanatizm bar\u0131nd\u0131r\u0131r. Fanatizm, g\u00fc\u00e7, g\u00fc\u00e7 g\u00f6sterisi ve dolay\u0131s\u0131yla \u015fiddeti kapsar. Y\u00fczme, tenis, voleybol gibi spor dallar\u0131 daha naif addedilir ve d\u00fcnya \u00fczerinde bu gibi sporlara ili\u015fkin fanatizm \u00f6rne\u011fi g\u00f6r\u00fclmez. Dolay\u0131s\u0131yla erkekler ve erkeklikle \u00f6rt\u00fc\u015fen spor dallar\u0131 denilince ilk akla gelenler futbol, basketbol, d\u00f6v\u00fc\u015f sporlar\u0131, h\u0131z sporlar\u0131 olur. T\u00fcm spor dallar\u0131nda rekabet vard\u0131r ama t\u00fcm spor dallar\u0131na ili\u015fkin bir fanatizm yoktur. B\u00f6ylelikle, tez anketine kat\u0131lan erkekler, fark\u0131nda olmadan sporu da yogay\u0131 da cinsiyetlendirdiklerini a\u00e7\u0131k ederler. Yoga, felsefesi gere\u011fi, zaten fanatizmden uzakt\u0131r. Ayr\u0131ca rekabeti bar\u0131nd\u0131rm\u0131yor olu\u015fu yogan\u0131n do\u011frudan \u2018naif\u2019 bir aktivite olarak addedilmesine neden olur.<\/p>\n\n\n\n Toplumsal cinsiyet normlar\u0131, kad\u0131na ve erke\u011fe ait olan\u0131 s\u0131n\u0131flam\u0131\u015f, birini di\u011ferinden daha \u00fcst\u00fcn k\u0131lacak nitelikler belirlemi\u015ftir; toplumsal cinsiyet normlar\u0131 k\u00fclt\u00fcrel olarak erke\u011fin kad\u0131na \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc vurgular ve s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmesini sa\u011flar. Norm olu\u015fu da s\u00fcrd\u00fcr\u00fcl\u00fcr olu\u015fundan gelmektedir. Bu nedenle g\u00fcndelik hayatta \u2018basit\u2019 olarak adland\u0131rd\u0131\u011f\u0131m\u0131z herhangi bir olgu bile cinsiyetlidir.<\/p>\n\n\n\n Tezin ara\u015ft\u0131rmas\u0131na geri d\u00f6necek olursak; ankete kat\u0131lan ve bir spor dal\u0131yla ilgilenmi\u015f oldu\u011funu\/ilgilendi\u011fini belirten on ki\u015fiden sekiz ki\u015fisi ilgilendi\u011fi spor dal\u0131yla ilgili haber yay\u0131n ya da program takip etti\u011fini belirtmi\u015ftir (-ki sekiz ki\u015fide futbol programlar\u0131n\u0131 takip etmektedir.). Bu noktada \u015funa de\u011finmek isterim; yoga yapan bir\u00e7ok kad\u0131n, yogay\u0131 sadece st\u00fcdyoda ya da evde mat\u0131n \u00fczerinde b\u0131rakmay\u0131p, yogaya ili\u015fkin olan ne varsa merak geli\u015ftirmektedir. Meditasyona, nefese, bir asanay\u0131 nas\u0131l yapmas\u0131 gerekti\u011fine, neye yarad\u0131\u011f\u0131na ya da beslenmeye ili\u015fkin sorular sormaktad\u0131rlar. Nitekim bu sorular\u0131n bir ad\u0131m sonras\u0131, kad\u0131nlar\u0131n yoga e\u011fitmenlik e\u011fitimlerini almas\u0131n\u0131 i\u00e7erebiliyor. E\u011fitmenlik e\u011fitimi s\u0131n\u0131flar\u0131nda da b\u00f6ylelikle sadece kad\u0131nlar\u0131 g\u00f6r\u00fcyor oluyoruz. Peki, erkekler neden ilgilendikleri aktiviteleri daha yak\u0131ndan takip etmiyorlar? Neden sadece hali haz\u0131rdaki verilerle izleyici olarak kal\u0131yorlar?<\/p>\n\n\n\n Ge\u00e7mi\u015ften g\u00fcn\u00fcm\u00fcze toplumsal cinsiyet normlar\u0131 kad\u0131na \u2018duygu ve pasif\u2019 kavramlar\u0131n\u0131, erke\u011fe ise \u2018ak\u0131l ve aktif\u2019 kavramlar\u0131n\u0131 atfetmi\u015ftir. Ancak b\u00fct\u00fcn bu sonu\u00e7lar \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda toplumun geneline bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, bu ikiliklerin alt\u00fcst oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcr\u00fcz. Fanatizmde ak\u0131l nerededir ve aktif olan nedir? G\u00fc\u00e7, g\u00fc\u00e7 g\u00f6sterileri ve \u015fiddet mi aktif olan\u0131 niteler? Yoksa bir devinim i\u00e7inde olan, ama \u015fiddetten uzak, rekabet etmeyen, fanatiklik bar\u0131nd\u0131rmayan ve s\u00fcrekli \u00f6\u011frenmeyi bar\u0131nd\u0131ran, ama gerekti\u011finde pasif kalmay\u0131 bar\u0131nd\u0131ran ve duyguyu asla d\u0131\u015flamayan bir yap\u0131 m\u0131 aktif olan\u0131 ve ak\u0131l\u0131 kapsar?<\/p>\n\n\n\n Erkekli\u011fin \u00e7eli\u015fkilerini k\u0131sa bir analizle dahi a\u00e7\u0131k edebiliriz.<\/p>\n\n\n\n Anketin son \u00fc\u00e7 sorusuna gelirsek, s\u00f6z\u00fc edilen \u00e7eli\u015fkiyi bir kere daha g\u00f6rm\u00fc\u015f oluruz. Ankete kat\u0131lanlar\u0131n \u00e7o\u011fu \u201cerkeklik\u201d <\/em>kavram\u0131n\u0131 biyolojik olana indirgemi\u015flerdir. Oysa erkeklik toplumsal bir olgudur ve zihniyetle ilgili olana i\u015faret eder. Birinin biyolojik olarak kad\u0131n olmas\u0131, erkeklik sergilemeyece\u011fi anlam\u0131n\u0131 gelmez \u00f6rne\u011fin.[2]<\/a> K\u0131\u015fk\u0131rt\u0131lm\u0131\u015f<\/em> erkeklik <\/em>kavram\u0131n\u0131n da kad\u0131n ve erkek olarak toplumsal konumland\u0131r\u0131lm\u0131\u015fl\u0131klar\u0131m\u0131zla ilgisi vard\u0131r. Fallosantrik olanla ba\u011flant\u0131s\u0131 olmas\u0131 dolay\u0131s\u0131yla, k\u0131\u015fk\u0131rt\u0131lm\u0131\u015f erkeklik <\/em>denildi\u011finde kavram\u0131n kendisi cinselli\u011fi \u00e7a\u011fr\u0131\u015ft\u0131rsa da, asl\u0131nda do\u011frudan toplumsal normlarla ilintilidir. \u2018K\u0131\u015fk\u0131rt\u0131lm\u0131\u015f\u2019<\/em> s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn erkeklik <\/em>s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn \u00f6n\u00fcne gelmesiyle anketi yan\u0131tlayan bir\u00e7ok ki\u015fi taraf\u0131ndan bask\u0131n olan, \u00fcst\u00fcnl\u00fck kuran olarak alg\u0131lanm\u0131\u015f, hatta baz\u0131lar\u0131 \u015fiddet ve g\u00fc\u00e7 tan\u0131mlamalar\u0131 \u00fczerinden kavram\u0131 olumsuzlam\u0131\u015ft\u0131r. Ancak bir \u00f6nceki soruda erkeklik<\/em> kavram\u0131ndan s\u00f6z edilince biyolojiye indirgemi\u015f ve \u2018koruyan kollayan\u2019, \u2018g\u00fcven veren\u2019, \u2018aktif\u2019 olarak nitelemi\u015flerdir. Oysa iki kavramda toplumsal olarak belirlenmi\u015fli\u011fe denk d\u00fc\u015fer. Ankete kat\u0131lanlarca erkeklik<\/em> olumlanan bir \u015feyken, k\u0131\u015fk\u0131rt\u0131lm\u0131\u015f erkeklik <\/em>bir olumsuzlama olarak yer bulmu\u015ftur. Erke\u011fin h\u00fck\u00fcm s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc ve tahakk\u00fcm\u00fcn, \u015fiddetin erkek eliyle ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi tarihsel s\u00fcreci ve erkekli\u011fin y\u00fckseli\u015fini imlemek i\u00e7in ortaya \u00e7\u0131kan k\u0131\u015fk\u0131rt\u0131lm\u0131\u015f erkeklik<\/em> kavram\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131s\u0131nda da \u201cbast\u0131r\u0131lm\u0131\u015f kad\u0131nl\u0131k\u201d<\/em> kavram\u0131 durmaktad\u0131r. \u0130kisi de var olan toplumsal cinsiyet normlar\u0131 ile \u00f6rt\u00fc\u015fmektedir.<\/p>\n\n\n\n Anket kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n\u0131n verdi\u011fi yan\u0131tlar \u00fczerinden, yogaya neden kad\u0131ns\u0131l\u0131k<\/em> atfedildi\u011fi ve neden erkeklerin yoga yapmaktan ka\u00e7\u0131narak fobik<\/em> bir durum olu\u015fturdu\u011fu a\u00e7\u0131k edilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Erkek olmak, kad\u0131ns\u0131 olmamak demekse, erkek olmak ayn\u0131 zamanda kad\u0131ns\u0131 olan ya da addedilen hi\u00e7bir \u015feyle de ili\u015fkili olmamak demektir. Dolay\u0131s\u0131yla erke\u011fin kad\u0131ns\u0131 olan bir \u015feye k\u00fc\u00e7\u00fcmseyerek, d\u0131\u015flayarak yakla\u015fmas\u0131, erkekli\u011finden ve erkek olma halinden eksilece\u011fi fikrini bar\u0131nd\u0131r\u0131r. Bu anlay\u0131\u015f da do\u011frudan fobik<\/em> dedi\u011fimiz tutumu ortaya \u00e7\u0131kararak \u00f6tekile\u015ftirmeyi b\u00fcy\u00fct\u00fcr. Tezin konusu olan, erkeklerin yogafobik <\/em>oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcncesi buradan beslenmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n \u2018Erkek Olmak\u2019<\/strong><\/p>\n\n\n\n Erkek olman\u0131n birinci kural\u0131 kad\u0131ns\u0131 olmamakt\u0131r. Yani kad\u0131ns\u0131l\u0131k erkeksi roller i\u00e7in negatiflenen ve kad\u0131ns\u0131 \u015feylerin erke\u011fin yapmamas\u0131 veya sahip olmamas\u0131 gereken \u015feyler olarak adland\u0131r\u0131l\u0131r. Bu adland\u0131rmada vah\u015fi kapitalizmin sermaye odakl\u0131 meta ve t\u00fcketim k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn b\u00fcy\u00fck rol\u00fc var elbette. G\u00fcn\u00fcm\u00fcz de kad\u0131n bedeni metaya d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015f ve sermaye ediminin en g\u00fc\u00e7l\u00fc arac\u0131 olmu\u015ftur. Yogan\u0131n da kad\u0131n \u00fczerinden kapitalizm taraf\u0131ndan pazara s\u00fcr\u00fclmesi yogay\u0131 kad\u0131ns\u0131la\u015ft\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla kad\u0131ns\u0131 g\u00f6r\u00fcnmemek ad\u0131na erkekler yogadan uzak durmaktad\u0131r. Erkeklik rolleri a\u011f\u0131r basmakta, erkekli\u011finden vazge\u00e7ememektedir.<\/p>\n\n\n\n Modern erkek bir y\u00f6n\u00fcyle avc\u0131-toplay\u0131c\u0131 d\u00f6nemdeki kas g\u00fcc\u00fcnden do\u011fan hakimiyetini ve bununla ba\u011flant\u0131l\u0131 olarak erkekli\u011fini elinden b\u0131rakmaman\u0131n yollar\u0131n\u0131 ararken, di\u011fer yandan yine kendi cinsiyetinin hakim oldu\u011fu toplum da say\u0131lar\u0131 az\u0131msanmayacak kadar kad\u0131nlarla ayn\u0131 meslek gruplar\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fabiliyor. \u0130\u015f yoga yapmaya geldi\u011finde kad\u0131ns\u0131 g\u00f6r\u00fcnmeme ad\u0131na arkitipsel k\u0131\u015fk\u0131rtmal\u0131 erkekli\u011fine sar\u0131l\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n Erkeksilik hallerin \u00e7o\u011fu k\u00fclt\u00fcr i\u00e7inde edinilir. Erkeksilik \u201cerkek gibi olmak\u201d demekse erkek oldu\u011funu bilen birinin erkek gibi g\u00f6r\u00fcnmek i\u00e7in \u00e7abalamas\u0131 hangi ihtiyac\u0131 kar\u015f\u0131lamaktad\u0131r? Bu ihtiya\u00e7 hem toplumsal cinsiyeti olu\u015fturan k\u00fclt\u00fcr hem de \u00f6zne i\u00e7in benzer k\u00f6kenden gelir ve yakla\u015f\u0131k ayn\u0131 sonucu i\u015faret eder. Toplumsal kimlik kategorileri gibi toplumsal cinsiyet de varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve sahicili\u011fini in\u015fa edebilmek i\u00e7in tekrarlara ba\u015fvurur. Dolay\u0131s\u0131yla bir erke\u011fin kendini topluma kabul ettirebilmesi i\u00e7in \u201cerkeklik\u201d rol\u00fcn\u00fcn taklitlerine ihtiya\u00e7 duyar. Erkek taklit ve \u00f6zde\u015fmeleri tekrar ettik\u00e7e sahici bir erkeksilik imaj\u0131 verir. Erkeksi \u00f6zelli\u011fi d\u0131\u015fardaki \u00f6tekilerin onay\u0131na sunulmak \u00fczere \u015fekillenir. Ayn\u0131 zamanda \u00f6tekilerden taklit edilerek ve \u00f6zde\u015fim kurularak edinilen \u00f6zellikler, \u201ckad\u0131ns\u0131\u201d g\u00f6r\u00fcnmemek ad\u0131na k\u0131\u015fk\u0131rt\u0131lm\u0131\u015f erkekli\u011fiyle maskelenir.<\/p>\n\n\n\n Neredeyse b\u00fct\u00fcn k\u00fclt\u00fcrlerde erkek olmaya ili\u015fkin normlar ayn\u0131 temalara rastlar. Toplumsal cinsiyet normlar\u0131n\u0131n genel kullan\u0131m\u0131nda erkeksilik de\u011fil de erkeklik olarak ifade edilir.<\/p>\n\n\n\n Anaerkillikten Ataerkilli\u011fe Ge\u00e7i\u015f<\/strong><\/p>\n\n\n\n Uygarl\u0131k tarihine bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda Yunan mitlerinden bu yana erkek egemenlik ilkesinin i\u015fledi\u011fini, t\u00fcm s\u00f6ylemin erkek tahakk\u00fcm\u00fc \u00fczerine kurulu oldu\u011funu g\u00f6rebiliriz. Ancak tarihte anaerkil bir d\u00f6nemin ya\u015fand\u0131\u011f\u0131n\u0131 kabul eden pek \u00e7ok tez vard\u0131r. \u0130nsanl\u0131k, evrensel ve do\u011falm\u0131\u015f gibi varsay\u0131lan ataerkillikten \u00f6nce, bug\u00fcne g\u00f6re \u00e7ok daha e\u015fitlik\u00e7i diyebilece\u011fimiz bir \u00e7a\u011fdan ge\u00e7mi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n F.Engels \u201cAilenin \u00d6zel M\u00fclkiyetin ve Devletin K\u00f6keni\u201d kitab\u0131nda anaerkillikten ataerkilli\u011fe ge\u00e7i\u015f d\u00f6neminde kad\u0131nlar\u0131n eme\u011fine ve \u00fcr\u00fcnlerine el konuldu\u011funa dair \u00e7ok \u00f6nemli saptamalar yapar.<\/p>\n\n\n\n Toplumsal cinsiyet temelli ayr\u0131m ve i\u015fb\u00f6l\u00fcm\u00fc a\u015fa\u011f\u0131 yukar\u0131 Orta Paleolitik \u00e7a\u011fdan \u00dcst Paleolitik \u00e7a\u011fa ge\u00e7i\u015fte ortaya \u00e7\u0131kar.<\/p>\n\n\n\n Antropologlara g\u00f6re, avc\u0131\/toplay\u0131c\u0131 d\u00f6nem de cinsiyet ili\u015fkileri e\u015fitlik\u00e7ili\u011fe dayanmaktad\u0131r. Avc\u0131\/toplay\u0131c\u0131 ya\u015fam bi\u00e7iminin en belirleyici unsurlar\u0131ndan biri, elde edilen yiyece\u011fin t\u00fcm grup \u00fcyelerine payla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131d\u0131r. Ne g\u0131da temininde ne de kullan\u0131lan aletlerin imalat\u0131nda cinsiyetlendirilmi\u015f bir i\u015fb\u00f6l\u00fcm\u00fc vard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Yiyecek toplamaktan yiyecek \u00fcretimine ge\u00e7i\u015f, toplumsal yap\u0131da radikal de\u011fi\u015fimlere neden olur. Toplumsal i\u015fb\u00f6l\u00fcm\u00fc ba\u015flang\u0131\u00e7ta \u00e7ok daha esnektir ve cinslerin \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcne g\u00f6re hiyerar\u015fik yap\u0131lanmas\u0131 yoktur. Ne zaman ki f\u0131rlat\u0131labilir silahlar icat olur, avc\u0131lar ve toplay\u0131c\u0131lar aras\u0131nda ayr\u0131\u015fma da var olur. Avc\u0131lar\u0131n beslenmedeki ve yiyecek da\u011f\u0131l\u0131m\u0131ndaki pay\u0131 artt\u0131k\u00e7a e\u015fitsizlik de ilerlemeye ba\u015flar.<\/p>\n\n\n\n \u0130nsanl\u0131k kad\u0131n ve erkekler aras\u0131nda bir karde\u015flik toplumu olarak ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Evelyn Reed, tarihte ge\u00e7i\u015fin daima anasoyluluktan babasoylulu\u011fa do\u011fru olmas\u0131n\u0131 kan\u0131t g\u00f6stererek s\u0131n\u0131fl\u0131 toplumdan \u00f6nce anerkilli\u011fin egemen oldu\u011funu s\u00f6yler. S\u0131n\u0131fl\u0131 toplumlar ataerkillikle ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r ve bug\u00fcne de\u011fin eril tahakk\u00fcm kapitalizm ad\u0131yla varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcr. Reed\u2019e g\u00f6re, anaerkillik, insan akl\u0131n\u0131 soyutlayan ve kendi \u00fczerine d\u00fc\u015f\u00fcnen bir ilke olarak ortaya \u00e7\u0131kar. \u0130nsan, bu soyutlama d\u00fczeyi ile ilk yasalar\u0131 olan \u00f6ld\u00fcrmeyeceksin, yemeyeceksin ile kendini do\u011fadan ay\u0131r\u0131r ve do\u011fay\u0131 evcille\u015ftirmek \u00fczere bir hamle yapar. Fakat anaerkil teorinin bu hamlesi do\u011faya h\u00fckmetmek ve tahakk\u00fcm alt\u0131na almak \u00fczere de\u011fil do\u011fay\u0131 evcille\u015ftirmek i\u00e7in olmu\u015ftur. \u00d6ld\u00fcrmeyeceksin, yemeyeceksin ilkesi, yogan\u0131n 8 basamakl\u0131 kollar\u0131ndan Yama\u2019lar\u0131n birinci kural\u0131 \u201cAhimsa\u201dy\u0131 hat\u0131rlat\u0131r. Yoga tanr\u0131lar\u0131n\u0131n kad\u0131n olmas\u0131 da tesad\u00fcf de\u011fildir. Fakat bug\u00fcn gelinen durumda ise erkek do\u011faya\/ya\u015fama tahakk\u00fcm kurarken, yoga ustalar\u0131 olarak sadece erkeklerin adlar\u0131 ge\u00e7mektedir.<\/p>\n\n\n\n Tar\u0131m\u0131n bulunu\u015fundan \u00f6nce, M.\u00d6. 3000-10000 y\u0131llar\u0131na denk gelen s\u00fcre\u00e7te, do\u011fan\u0131n ve hen\u00fcz ondan b\u00fct\u00fcn\u00fcyle ayr\u0131lmam\u0131\u015f olan insanl\u0131\u011f\u0131n kurucu ilkesi di\u015fildir. Bu sebeple de insan di\u015fil olanda temsil edilir. Do\u011fa ile insan\u0131n yak\u0131n ili\u015fkisi do\u011furmak olgusu \u00fczerinden kuruludur. Do\u011faya atfedilen bir kutsall\u0131k vard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Anaerkil toplumdan ataerkilli\u011fe ge\u00e7i\u015fte iki tarihsel momentin belirleyicili\u011fi vard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n 1 \u2013 Neolitik D\u00f6nem<\/strong><\/p>\n\n\n\n Tar\u0131m\u0131n icad\u0131ndan sonraki d\u00f6neme tekab\u00fcl eder. Tar\u0131m ile birlikte sermaye ve mal birikimi olmu\u015f ve dolay\u0131s\u0131yla m\u00fclkiyet edimi ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Tar\u0131msal fazla \u00fcr\u00fcn\u00fcn saklanmas\u0131, korunmas\u0131 ihtiyac\u0131 yeni silahlar\u0131n icad\u0131na ve sava\u015f\u00e7\u0131 erkeklerin \u00e7o\u011falmas\u0131na neden olmu\u015ftur. Tar\u0131m i\u00e7in kas g\u00fcc\u00fcne ihtiya\u00e7 vard\u0131r ve bu da k\u00f6leli\u011fi getirmi\u015ftir. Neolitikle birlikte erkek egemen toplum ad\u0131m ad\u0131m geli\u015fir. Anaerkil toplum, e\u015fitlik\u00e7i ve s\u0131n\u0131fs\u0131z olmas\u0131na kar\u015f\u0131n, ataerkil toplum s\u0131n\u0131fl\u0131, k\u00f6leci, rekabet\u00e7i ve \u015fiddete dayal\u0131 bir d\u00fczenle varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrebilmektedir. Saban\u0131n kullan\u0131m\u0131ndan madeni sava\u015f silahlar\u0131n\u0131n yap\u0131m\u0131na kadar \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131n\u0131n kullan\u0131m\u0131 ve denetimi giderek erkeklerin eline ge\u00e7er.<\/p>\n\n\n\n 2 \u2013 \u00dcremede Erke\u011fin R\u00f6l\u00fc<\/strong><\/p>\n\n\n\n Neolitik d\u00f6nem \u00f6ncesi, d\u00f6llenme bilinmedi\u011finden do\u011furabilen kad\u0131nlara ayr\u0131 bir tanr\u0131sall\u0131k atfedilir. D\u00f6llenmenin fark edilmesiyle de erkeklik bilinci geli\u015fmeye ba\u015flar. Erke\u011fin do\u011fumdaki rol\u00fc kavramas\u0131yla birlikte kad\u0131na atfedilen durumlar tersine d\u00f6nmeye ba\u015flar. Kad\u0131na ait olan \u00fcretici\/do\u011furgan g\u00fc\u00e7, d\u00f6llenmenin ke\u015ffi ile erke\u011fe ge\u00e7er. Toprak ve kad\u0131n \u00fcretmek ve do\u011furganl\u0131\u011f\u0131 sebebiyle e\u015f tutulurken; tar\u0131m\u0131n ve d\u00f6llenmenin ke\u015ffi ile hem toprak hem kad\u0131n kontrol edilebilir hale gelir. Toprak pasiftir ve ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131d\u0131r, tohum atarsan yiyecek verir. Kad\u0131n pasiftir ve ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131d\u0131r, tohum atarsan bebek do\u011furur. Toprak ve kad\u0131n\u0131n kontrol\u00fc, denetim alt\u0131na al\u0131nmas\u0131, toplumsal yasalar\u0131 erkeklik lehine \u00e7evirir. Tanr\u0131\u00e7alar yerini tanr\u0131 krallara b\u0131rak\u0131r. Soy zinciri baba\/erkek lehine geli\u015fir, Aristokrasinin kan ve soy ilkesi i\u015flemeye ba\u015flar. Biriken sermaye\/\u00fcr\u00fcn baban\u0131n soyu \u00fczerinden kendi \u00e7ocuklar\u0131na aktar\u0131l\u0131r ki, (bu durum anaerkil d\u00fczende yoktur. Herkes e\u015fit payla\u015f\u0131mdad\u0131r) bug\u00fcnk\u00fc klasik patriyarka dedi\u011fimiz sistem i\u015flemeye ba\u015flar. Ataerkil yasalarla kad\u0131n erke\u011fin soyunun s\u00fcrd\u00fcr\u00fcc\u00fcs\u00fc ve ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131s\u0131 olur. Do\u011facak \u00e7ocu\u011fun soyunun belli olmas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan kad\u0131n\u0131n g\u00f6zetimi ve m\u00fclkiyeti \u00f6nem kazan\u0131r, kad\u0131n evlenene kadar babas\u0131n\u0131n, sonras\u0131nda kocas\u0131n\u0131n m\u00fclkiyetinde tutulan bir m\u00fcbadele arac\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n Klasik Patriyarkadan G\u00fcn\u00fcm\u00fcze<\/strong><\/p>\n\n\n\n Tar\u0131m\u0131n icad\u0131yla birlikte \u201c\u00fcretkenlik\u201d toplumsal ya\u015fam belirlemeye ba\u015flar. Erkek yasalar\u0131n i\u015flemeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 bu d\u00f6nemde, \u00fcretkenlik erkeksi g\u00fc\u00e7 olarak belirlenmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n Uygarl\u0131k tarihi boyunca insanl\u0131k kavram\u0131n\u0131n merkezine \u00fcretkenlik ve erkeklik ile \u00f6zde\u015fle\u015fen insan temsili yerle\u015fir. Topra\u011f\u0131 i\u015fleyen, plan yapan, do\u011fay\u0131 kontrol edebilen g\u00fc\u00e7 do\u011fada olmayan, ak\u0131ld\u0131r. Ak\u0131l, erkeklikle ili\u015fkilenen, do\u011fay\u0131, topra\u011f\u0131, kad\u0131n\u0131 kontrol eden, denetleyen bir ilke halini al\u0131r. Eril olan yarat\u0131c\u0131, di\u015fil olan pasif olur.<\/p>\n\n\n\n Ak\u0131l ilkesi, tanr\u0131 fikriyle y\u00fckseli\u015fe ge\u00e7er. Tar\u0131mla birlikte, mitosa dayal\u0131 \u00e7ok tanr\u0131c\u0131l\u0131k d\u00f6nemi ba\u015flar. Tanr\u0131\/tanr\u0131lar fikrinin olu\u015fmas\u0131 ataerkilli\u011fe ge\u00e7i\u015fte \u00f6nemlidir, \u00e7\u00fcnk\u00fc o zamana kadar somut olmayan bir yarat\u0131c\u0131 g\u00fc\u00e7 d\u00fc\u015f\u00fcncesi, \u00e7ok g\u00fc\u00e7l\u00fc bir soyutlama ilkesidir. Mitoloji de ge\u00e7en b\u00fct\u00fcn tanr\u0131lar a\u011f\u0131rl\u0131kta erkektir. Zeus\u2019un ele ge\u00e7irip tecav\u00fcz etti\u011fi tanr\u0131\u00e7a Kybele miti ile anaerkilli\u011fin sonu gelir. Lilith\u2019e y\u00fcklenen su\u00e7lar, erke\u011fin kad\u0131n korkusunun arkaik yanlar\u0131d\u0131r. Erke\u011fin egemenli\u011finin peki\u015fmesi i\u00e7in Lilith\u2019in iradesinin y\u0131k\u0131lmas\u0131 gerekir. Ayn\u0131 Kybele gibi. Ve Havva-Adem (Eve-Adam) miti do\u011far; edilgen, tecav\u00fcz edilse de ses \u00e7\u0131karmayacak, Adem\u2019in kaburga kemi\u011finden yarat\u0131lm\u0131\u015f Havva!<\/p>\n\n\n\n Antik Yunan\u2019la beraber akl\u0131n yarat\u0131c\u0131 ilke olarak \u00f6ne \u00e7\u0131kmas\u0131 ve felsefenin ba\u015flang\u0131c\u0131 kabul edilen mitostan logos\/ak\u0131l ge\u00e7i\u015f, insan akl\u0131n\u0131 her \u015feyin \u00fczerine koyar.<\/p>\n\n\n\n \u201cNe hikmetse b\u00fct\u00fcn filozoflar da erkektir.\u201d<\/p>\n\n\n\n Akl\u0131n cinsiyeti erkektir. Ataerkilli\u011fe yani ak\u0131l ilkesine ge\u00e7i\u015f insanl\u0131k tarihi i\u00e7in bir de\u011fi\u015fimdir. Bundan b\u00f6yle s\u0131n\u0131flar, hiyerar\u015filer, kad\u0131n-erkek ayr\u0131m\u0131, e\u015fitsiz geli\u015fim s\u00fcreci ba\u015flayacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Bu d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm ile b\u00fct\u00fcn evrenin ba\u015f\u0131nda bir Tanr\u0131, toplumun ba\u015f\u0131nda kral (bug\u00fcn ba\u015fkan, cumhurba\u015fkan\u0131, ba\u015fbakan vs) ve her hanenin ba\u015f\u0131na da bir baba gerekli olur. Alt-\u00fcst, h\u00fckmeden-h\u00fckmedilen, aktif-pasif, di\u015fil-eril, ak\u0131l-duygu olarak ayr\u0131m netle\u015fir.<\/p>\n\n\n\n Uygarl\u0131k, esas itibariyle kad\u0131n ve do\u011faya uygulanan tahakk\u00fcm\u00fcn tarihidir. 14.yy cad\u0131 av\u0131 bunun \u00f6rneklerindendir. Tahakk\u00fcm bug\u00fcn bile hala s\u00fcrmektedir. Her y\u00fczy\u0131lda tan\u0131kl\u0131k edebilece\u011fimiz gibi ataerkil kendi d\u00fczenini \u201ceril tahakk\u00fcme\u201d bor\u00e7ludur.<\/p>\n\n\n\n Ataerkil toplum, kapitalizm \u00fcretim ili\u015fkilerinin egemen oldu\u011fu, a\u00e7g\u00f6zl\u00fc, h\u0131rsl\u0131, ayr\u0131mc\u0131, s\u00f6m\u00fcr\u00fcc\u00fc, y\u0131k\u0131c\u0131 bir toplumdur. Patriyarka sadece erke\u011fin kad\u0131na h\u00fckmetti\u011fi bir d\u00fczenden \u00f6te, ezme ve ezilme sistemi olarak i\u015fler. Patriyarka s\u0131n\u0131flar \u00fczerinden i\u015fler. Alttakilerin, kad\u0131nlar\u0131n, k\u00f6lelerin ve \u00e7ocuklar\u0131n efendinin varl\u0131\u011f\u0131na feda edildi\u011fi bir sistem olarak g\u00fcn\u00fcm\u00fcze do\u011fru evirilerek gelir.<\/p>\n\n\n\n G\u00fcn\u00fcm\u00fczde Erkekli\u011fin \u0130n\u015fas\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n Erkek g\u00f6r\u00fcnmek u\u011fruna, kendisine bah\u015fedilen erkeklik rollerini en iyi \u015fekilde oynamaya \u00e7al\u0131\u015fan erkek kendinden ve insanl\u0131\u011f\u0131ndan uzakla\u015f\u0131yor. \u015ei\u015firilmi\u015f erkekli\u011fiyle oyuna getirilmi\u015f erkek. \u00c7\u00fcnk\u00fc i\u00e7inde yeti\u015fti\u011fimiz toplum, h\u00fckmetmekten ho\u015flanan, bencilce davranan, \u00f6fkelenen, vuran, k\u0131ran, k\u00fcfreden, e\u015fini, sevgilisini kendisine kul-k\u00f6le olmas\u0131n\u0131 bekleyen hegemonik erkeklik modelinin d\u0131\u015f\u0131nda kalan t\u00fcm davran\u0131\u015flar\u0131, erkeklikten saymayan bir d\u00fc\u015f\u00fcnce yap\u0131s\u0131na sahip. Ezberlenen erkek kimli\u011fi normlar\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda kalan erkekli\u011fin, erkek olmad\u0131\u011f\u0131 tan\u0131mlamas\u0131yla k\u0131\u015fk\u0131rt\u0131l\u0131yor. Toplumu kad\u0131ndan esirgeyip erke\u011fe y\u00fckledi\u011fi g\u00fc\u00e7\/erk\/erillik\/iktidar, erke\u011fin de hayr\u0131na de\u011fil. \u00c7\u00fcnk\u00fc erkek olmak zorunda oldu\u011fun, yapmakla y\u00fck\u00fcml\u00fc oldu\u011fun \u015feyler var. Erkek olunur.<\/p>\n\n\n\n Modern kapitalist toplumlar\u0131n egemen cinsiyet rejimlerini anlamak i\u00e7in, toplumsal iktidar ili\u015fkilerinin hem \u00f6znesi, hem de nesnesi olmak durumunda olan erkeklik deneyimlerini anlamak gerekir.<\/p>\n\n\n\n Erkeklerin ta\u015f\u0131malar\u0131 beklenen toplumsal sorumluluklar olarak, aile ge\u00e7indirme, namus ve \u015feref koruyucusu olma, vatan savunmas\u0131 i\u00e7in askere gitmesi, ba\u015far\u0131 ve g\u00fc\u00e7 i\u00e7in i\u015f-g\u00fc\u00e7 sahibi olma, sayg\u0131n olma, piyasada itibar\u0131 olma, para kazanma, toplum i\u00e7inde olma gibi rolleri erke\u011fi toplumsal iktidar ili\u015fkilerinde hem \u00f6zne hem nesne haline getirir.<\/p>\n\n\n\n Erke\u011fe ve kad\u0131na uygun davran\u0131\u015flar\u0131n ayr\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 ile k\u0131\u015fk\u0131rt\u0131larak erkeklik in\u015fas\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirilir.<\/p>\n\n\n\n Toplumsal ili\u015fkilerin ta\u015f\u0131d\u0131klar\u0131 anlamlar\u0131n olu\u015fumu cinsiyet farklar\u0131n\u0131n olu\u015fumu ile birlikte ger\u00e7ekle\u015fir. Aile hayat\u0131 ile evin d\u0131\u015f\u0131ndaki toplumsal ya\u015fam\u0131n ahlaki, hukuki, siyasal ilkelerle in\u015fa edilerek, toplumsal olan\u0131n di\u015fil ve eril anlamlar\u0131 eril tahakk\u00fcm\u00fc ve cinsiyete dayal\u0131 iktidar ili\u015fkilerini anlamay\u0131 sa\u011flar.<\/p>\n\n\n\n Cinsiyetlendirilmi\u015f toplumsall\u0131\u011f\u0131n m\u00fcmk\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc erkeklerin eril iktidar konumlar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrebilmelerine ve tahakk\u00fcm\u00fcn\u00fc in\u015fa edebilmelerine ba\u011fl\u0131d\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla erkekli\u011fe, \u201ciktidar\u201d analizi i\u00e7inden bakmak zorunludur. Simone de Beauvoir \u201c\u0130kinci Cins\u201d kitab\u0131nda, erkekli\u011fin, kendi cinsiyetinden bahsetmeyip s\u00fcrekli ba\u015fkalar\u0131n\u0131n cinsiyet \u00f6zelliklerinden (kad\u0131n, \u00e7ocuk, e\u015fcinsel vb) bahsederek kurulan bir iktidar konumu oldu\u011funu s\u00f6ylemi\u015ftir. Erkeklik, ba\u015fkalar\u0131 hakk\u0131nda konu\u015fabilen ama kendi bulundu\u011fu konumun sorgulanmad\u0131\u011f\u0131 bir iktidar konumudur.<\/p>\n\n\n\n Erkeklik deneyimleri, toplumsal iktidar ili\u015fkileriyle i\u00e7 i\u00e7e ge\u00e7erek, eril tahakk\u00fcm\u00fcn in\u015fa edilmesini do\u011falla\u015ft\u0131ran, ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz ili\u015fkilermi\u015f gibi sunarak, erkek egemenli\u011fini olu\u015fturur. Erkek egemenli\u011fi, her t\u00fcrl\u00fc erke\u011fin bir bi\u00e7imde yararland\u0131\u011f\u0131 bir toplumsal d\u00fczeni i\u015faret eder.<\/p>\n\n\n\n K\u0131\u015fk\u0131rt\u0131lm\u0131\u015f Erkekli\u011fin S\u00fcreklili\u011fi<\/strong><\/p>\n\n\n\n \u0130ktidar ili\u015fkilerinin olu\u015fumunda eril imgeler, devletin ideolojik ayg\u0131tlar\u0131 olan, aile, okul, ordu gibi kurumlar, i\u015f d\u00fcnyas\u0131nda erkeklik ad\u0131na \u00fcretilenler, toplumsal erkeklik in\u015fas\u0131n\u0131 ve ili\u015fkilenme bi\u00e7imlerini olu\u015fturur. Erkek ortakl\u0131klar\u0131n\u0131 g\u00f6steren, erkek e\u011flence d\u00fcnyas\u0131n\u0131n eril tarz\u0131, spor salonlar\u0131ndaki erkeklik in\u015fas\u0131, erkek gruplarda s\u0131k g\u00f6zlenen kad\u0131na kar\u015f\u0131 kolektif a\u015fa\u011f\u0131lama, cinsel nesnele\u015ftirme prati\u011fi, kad\u0131ns\u0131 olan\u0131n d\u0131\u015flanmas\u0131, a\u015fa\u011f\u0131lanmas\u0131, homofobik y\u00f6nlendirmelerle erkeklik k\u0131\u015fk\u0131rt\u0131l\u0131r, \u015fi\u015firilir.<\/p>\n\n\n\n Erkeklik in\u015fas\u0131nda, ikili kutupla\u015fmalar stratejik rol oynar; erkek\u00e7e olan ya da olmayan, g\u00fc\u00e7l\u00fc-zay\u0131f gibi s\u00f6ylemlerle erkeklik \u201c\u00fcretilir\u201d.<\/p>\n\n\n\n Erkeklik toplumsal ba\u011flamda \u015fekillenir. Cinsiyetlendirilmi\u015f toplumsal ili\u015fkilerin biri \u00fcr\u00fcn\u00fc olarak, her an yeniden yeniden olu\u015fmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n \u0130ktidar\u0131 elinde tutan erkek grubu say\u0131ca azd\u0131r, ama bu durum geni\u015f bir erkek kesiminin onay\u0131 ve su\u00e7 ortakl\u0131\u011f\u0131 ile beslenen hegemonik bir olu\u015fumdur. \u00c7\u00fcnk\u00fc hegemonik erkeklik pratiklerini onaylama, kat\u0131lma ya da ses \u00e7\u0131karmama kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda farkl\u0131 erkekliklere maddi kazan\u00e7lar ve ayr\u0131cal\u0131klar sunulur. Eril fanteziler yoluyla zevk almay\u0131 oda\u011f\u0131na alan erkek e\u011flenceleri d\u00fcnyas\u0131na kat\u0131lma, kad\u0131ns\u0131-e\u015fcinsel erkeklere a\u015fa\u011f\u0131lay\u0131c\u0131 ve d\u0131\u015flay\u0131c\u0131 davranma \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, alt-s\u0131n\u0131f erkeklerin k\u0131zg\u0131nl\u0131klar\u0131n\u0131 bo\u015faltmak i\u00e7in barlarda, sokaklarda, futbol ma\u00e7lar\u0131nda ta\u015fk\u0131nl\u0131k yapmalar\u0131na ho\u015fg\u00f6r\u00fc g\u00f6sterme, erkeklerin kad\u0131nlar \u00fczerinde sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 iktidardan yararlanma gibi ayr\u0131cal\u0131klar. <\/p>\n\n\n\n \u201cEtin Cinsel Politikas\u0131\u201d ve Yogan\u0131n Vegan Olanla \u00d6rt\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmesi<\/strong><\/p>\n\n\n\n Et tarihte kad\u0131na yasakt\u0131. Etli yemekler erkeklerin m\u00fclkiyeti olarak g\u00f6r\u00fcl\u00fcrd\u00fc. Et erke\u011fin toplumdaki sayg\u0131nl\u0131\u011f\u0131n\u0131 peki\u015ftirirdi.<\/p>\n\n\n\n Bu b\u00f6l\u00fcmde s\u00f6z\u00fc Carol J. Adams\u2019a b\u0131rak\u0131yorum. \u201cEtin Cinsel Politikas\u0131\u201d kitab\u0131ndan al\u0131nt\u0131lar yapaca\u011f\u0131m.<\/p>\n\n\n\n \u201cEtin cinsel politikas\u0131, kad\u0131nlar\u0131 hayvanla\u015ft\u0131ran, hayvanlar\u0131 da cinselle\u015ftiren di\u015fille\u015ftiren bir tav\u0131r ve davran\u0131\u015flar b\u00fct\u00fcn\u00fcd\u00fcr.\u201d<\/p>\n\n\n\n \u201cBeslenme al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131 yaln\u0131zca s\u0131n\u0131fsal ayr\u0131m\u0131 a\u00e7\u0131\u011fa vurmaz, ayn\u0131 zamanda ataerkil ayr\u0131m\u0131 da belli eder. Et yemedeki cinsiyet\u00e7ilik s\u0131n\u0131f ayr\u0131m\u0131n\u0131n alt\u0131n\u0131 yeniden \u00e7izerken bir de anlam sapmas\u0131 do\u011furur: t\u00fcm s\u0131n\u0131flara n\u00fcfuz etmi\u015f olan etin erkeksi bir yiyecek oldu\u011fu ve et yemenin bir erkek faaliyet oldu\u011fu miti.\u201d<\/p>\n\n\n\n \u201cEt yemek k\u00fclt\u00fcrlerin ve bireylerin yi\u011fitliklerinin \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fc oldu\u011fu i\u00e7in, toplumumuz vejetaryenli\u011fi had\u0131m ya da kad\u0131ns\u0131l\u0131kla e\u015f tutar.\u201d<\/p>\n\n\n\n \u201cK\u00fclt\u00fcr\u00fcm\u00fczde erkeklik, k\u0131smen, et yeme ve di\u011fer bedenlerin denetimi yoluyla in\u015fa edilir.\u201d<\/p>\n\n\n\n \u201cEt yiyenler, beslenme bi\u00e7imlerinin insani oldu\u011funa inanmaya devam ediyor. Et yiyenler veganlar\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 yapmadan (yani hayvansal g\u0131dalar yiyerek) veganlarla tamamen ayn\u0131 \u015feyi yapt\u0131klar\u0131na (insani beslendiklerine) inanmaktan ho\u015flan\u0131rlar. Dolay\u0131s\u0131yla hayvanlar asl\u0131nda hi\u00e7 de (\u00fcr\u00fcn ambalajlar\u0131nda) tasvir edildi\u011fi gibi hayatlar s\u00fcrmezken, ortal\u0131k bir aile \u00e7iftli\u011finde \u00f6zg\u00fcrce ya\u015fayan hayvan imgelerinden ge\u00e7ilmez. Hem hayvanlara kibar davrand\u0131\u011f\u0131m\u0131za hem de hayvanlar\u0131n onlara davran\u0131\u015f bi\u00e7imimizden ho\u015fnut oldu\u011funa inan\u0131r\u0131z. En olmad\u0131, hayvanlar\u0131n ac\u0131 hissedebilecek bilin\u00e7leri olmad\u0131\u011f\u0131ndan, onlar\u0131n k\u00f6t\u00fc vaziyetlerinin bizi etkilememesi gerekti\u011fine inanmay\u0131 se\u00e7eriz. Hayvanlar her yerde zincirlenmi\u015f vaziyettedir; lakin onlar\u0131 \u00f6zg\u00fcr olarak resmeden bizizdir. Bu inkar \u00e7ok g\u00fc\u00e7l\u00fcd\u00fcr. Hayvanlar\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc san\u0131s\u0131n\u0131 iletmek i\u00e7in, erkek egemen k\u00fclt\u00fcr\u00fcn imgeleri bir di\u011fer s\u00f6zde \u00f6zg\u00fcrl\u00fckten kopya \u00e7eker: kad\u0131n\u0131n cinselli\u011finin t\u00fcketimi. Bu y\u00fczden hayvanlar ve kad\u0131nlar (asl\u0131nda \u00f6yle olmamalar\u0131na ra\u011fmen) yaln\u0131zca \u00f6zg\u00fcr olarak tasvir edilmez, ayr\u0131ca cinsel olarak da \u00f6zg\u00fcrm\u00fc\u015f gibi g\u00f6sterilir. Sonu\u00e7, etin cinsel politikas\u0131d\u0131r.\u201d<\/p>\n\n\n\n \u201cPeki ya veganl\u0131k (b\u00fct\u00fcn hayvansal \u00fcr\u00fcnlerden ka\u00e7\u0131nma) b\u00fct\u00fcn bunlar\u0131n neresinde? Bu kitapta s\u00f6z\u00fc edilen vejetaryenlik, hayvansal s\u00fct \u00fcr\u00fcnlerinden ve yumurtadan uzak durmay\u0131 da i\u00e7eriyor. Etin Cinsel Politikas\u0131 di\u015fi hayvanlar\u0131n do\u011furganl\u0131k s\u00fcrecinin s\u00f6m\u00fcr\u00fclmesi konusunda fark\u0131ndal\u0131k yaratmak i\u00e7in belirli kavramsal bir terim \u00f6nerir: S\u00fct ve yumurta di\u015fille\u015ftirilmi\u015f protein olarak, yani kad\u0131n bedeni taraf\u0131ndan \u00fcretilmi\u015f protein olarak adland\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r. Yenen hayvanlar\u0131n \u00e7o\u011funlu\u011fu yeti\u015fkin di\u015filer ve yavrulard\u0131r. Di\u015fi hayvanlar iki kat s\u00f6m\u00fcr\u00fcl\u00fcr: hem hayattayken hem de \u00f6ld\u00fcklerinde. Onlar ger\u00e7ek anlamda kad\u0131n et par\u00e7alar\u0131d\u0131r. Di\u015fi hayvanlar kad\u0131nl\u0131klar\u0131 y\u00fcz\u00fcnden s\u00f6m\u00fcr\u00fcl\u00fcr, ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131 annelere d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcl\u00fcr. Daha sonra, do\u011furganl\u0131klar\u0131 sona erdi\u011finde kesilir ve hayvanla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f proteine, ba\u015fka bir deyi\u015fle et bi\u00e7iminde proteine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcl\u00fcrler. Hayvan s\u00f6m\u00fcr\u00fcs\u00fcn\u00fcn bu bi\u00e7imi ile ataerkil k\u00fclt\u00fcr aras\u0131ndaki ba\u011flant\u0131 belirlenir. \u201c<\/p>\n\n\n\n Spor salonlar\u0131n\u0131n k\u0131\u015fk\u0131rt\u0131lm\u0131\u015f erkeklik haline beslenme odakl\u0131 (protein t\u00fcketimi vs.) da yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131 burada eklemek isterim. Yogan\u0131n di\u015fil (vegan) beslenme ile \u00f6zde\u015fle\u015fmesi, erkekli\u011fi sarsan bir durum olarak zihinlerde yer bulur.<\/p>\n\n\n\n \u201cEtin dikkat \u00e7eken iletisi, erkek rol\u00fcyle birlik i\u00e7erisindedir. Anlam\u0131, de\u011fi\u015fmez bir toplumsal cinsiyet sistemi i\u00e7erisinde n\u00fckseder. Et, g\u00f6r\u00fclmeyen ama daima orada olan\u0131n (hayvanlar \u00fczerindeki ataerkil tahakk\u00fcm) sembol\u00fcd\u00fcr.\u201d<\/p>\n\n\n\n Vegan, vejetaryen olmak ataerkil topluma meydan okumad\u0131r. Feminist olmakta ataerkile meydan okuma ise vejetaryenlikle feminizmi ayn\u0131 potaya koyabiliriz. <\/p>\n\n\n\n Yogafobi Nas\u0131l \u2018Beslenir\u2019? <\/strong><\/p>\n\n\n\n \u201cCinsiyet e\u015fitsizli\u011fi bir\u00e7ok y\u00f6nden t\u00fcr e\u015fitsizli\u011finin i\u00e7ine i\u015flemi\u015ftir zira \u00e7o\u011fu k\u00fclt\u00fcrde eti temin etmek erkekler taraf\u0131ndan yap\u0131lan bir i\u015ftir. Et ekonomik anlamda de\u011ferli bir mald\u0131r, bu mal\u0131n kontrol\u00fcne sahip olanlar g\u00fcce de sahip olur. Erkekler avc\u0131 oldu\u011funa g\u00f6re, bu ekonomik kayna\u011f\u0131n kontrol\u00fc de onlar\u0131n elindedir. Denklem basittir: bir toplumun hayat\u0131nda et ne kadar m\u00fchimse, erkekler de g\u00f6rece o kadar b\u00fcy\u00fck bir egemenlik kuracakt\u0131r.\u201d<\/p>\n\n\n\n \u201cBunun yan\u0131 s\u0131ra, bitki temelli ekonomiler e\u015fitlik\u00e7i olmaya daha yatk\u0131nd\u0131r. Bunun sebebi kad\u0131nlar\u0131n eskiden beri sebzelerin toplay\u0131c\u0131s\u0131 olmalar\u0131 ve bunlar\u0131n bitki temelli k\u00fclt\u00fcrler i\u00e7in en de\u011ferli g\u0131dalar olmalar\u0131d\u0131r. Bu k\u00fclt\u00fcrlerde erkekler de kad\u0131nlar gibi kad\u0131nlar\u0131n eme\u011fine ba\u011f\u0131ml\u0131d\u0131r.\u201d<\/p>\n\n\n\n \u201cBitki kelimesi kad\u0131nlar\u0131n edilgenli\u011fiyle e\u015fanlaml\u0131ym\u0131\u015f gibi kullan\u0131l\u0131r \u00e7\u00fcnk\u00fc kad\u0131nlar\u0131n bitkiler gibi oldu\u011fu varsay\u0131l\u0131r. Hegel bunu alenen ifade eder; \u201cerkekler ve kad\u0131nlar aras\u0131ndaki fark hayvanlarla bitkiler aras\u0131ndakine benzer. Erkekler nas\u0131l hayvanlara kar\u015f\u0131l\u0131k geliyorsa, kad\u0131nlarda bitkilere denk d\u00fc\u015fer; \u00e7\u00fcnk\u00fc kad\u0131nlar\u0131n geli\u015fimi daha uysald\u0131r\u201d. Bu a\u00e7\u0131dan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, kad\u0131nlar da bitkiler de, erkeklerden ve etten daha az geli\u015fmi\u015f ve daha az evrimle\u015fmi\u015f g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Sonu\u00e7ta kad\u0131nlar uysal olduklar\u0131 i\u00e7in bitki yiyebilirler ama aktif erkekler hayvan etine ihtiya\u00e7 duyar.\u201d<\/p>\n\n\n\n Yoga, erkek zihniyette kendine \u2018pasif\u2019 olan olarak yer bulur. Dolay\u0131s\u0131yla yoga ile bedensel, zihinsel ve ruhsal ba\u011f kurmak erke\u011fi kad\u0131ns\u0131la\u015ft\u0131raca\u011f\u0131 korkusunu k\u0131\u015fk\u0131rt\u0131r. Bu nedenle erkek, yoga kar\u015f\u0131s\u0131nda, kad\u0131na, sebzeye, topra\u011fa, hatta \u00e7ocu\u011fa tak\u0131nd\u0131\u011f\u0131 tutumu s\u00fcrd\u00fcr\u00fcr; onu a\u015fa\u011f\u0131lar.<\/p>\n\n\n\n Yoga yapan hi\u00e7 erkek yok mu? Ku\u015fkusuz var. Ancak ge\u00e7mi\u015ften bug\u00fcne erke\u011fin yogadaki varl\u0131\u011f\u0131 \u201custa\/\u00fcstad\u201d ye da \u201cel veren\u201d ki\u015fi olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kar. Kad\u0131nlar yogada \u201ce\u011fitmen\u201d iken, erkekler \u201custa\/\u00fcstad\u201dd\u0131r. Ayn\u0131 topra\u011fa tohumu eken eril, toplayan di\u015fil soyutlamas\u0131ndaki gibi. <\/p>\n\n\n\n \u201cYogafobi\u201d Kavram\u0131 Nas\u0131l Olu\u015ftu?<\/strong><\/p>\n\n\n\n Yogan\u0131n s\u00fcregelen ak\u0131\u015f\u0131nda \u201cyogafobi\u201d kavram\u0131 yoktur. G\u00fcnl\u00fck ya\u015fam ak\u0131\u015f\u0131 i\u00e7erisinde de akademik olarak \u201cyogafobi\u201d kavram\u0131na rastlanmaz. Ancak \u201cfobi\u201d ya da \u201cfobik\u201d terimlerine a\u015finay\u0131zd\u0131r. \u2018Fobi\u2019 en genel anlam\u0131yla \u2018korku\u2019 demektir. \u2018Fobik\u2019 ise fobiye sahip olan ki\u015fiye denir. Fobi bir hissiyat\u0131, bilin\u00e7alt\u0131ndaki bir itkiyi nitelerken, fobik, ki\u015fiyi nitelemektedir. Fobi, modern psikolojinin tan\u0131mlad\u0131\u011f\u0131, \u201cbir \u015feyden korkma\u201d ediminin d\u0131\u015f\u0131nda, sosyolojinin de payla\u015ft\u0131\u011f\u0131 bir terim halini alm\u0131\u015ft\u0131r. Sosyolojinin kullanmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 fobi ve fobik terimleri, kimi toplumsal olgular\u0131 ya da olma bi\u00e7imlerini tan\u0131mlamak i\u00e7in kullan\u0131labilmektedir. \u00d6rne\u011fin; \u201chomofobik toplum\u201d kavram\u0131, hem korkan ki\u015fiye, hem korkulan \u015feye, hem de korkulan ki\u015fiye g\u00f6nderme yapan sosyolojik bir kullan\u0131md\u0131r. Homofobi kavram\u0131 ise do\u011frudan toplumsal bir olguya i\u015faret eder. Bu \u00f6rneklemeden yola \u00e7\u0131karak \u201cyogafobi\u201d kavram\u0131na d\u00f6necek olursak; yogafobi, yogadan korkan bir toplulu\u011fu\/kitleyi i\u015faret etmek i\u00e7in olu\u015fturulmu\u015ftur. Bu tezin ana hatt\u0131nda \u201cerkekler neden yoga yapmaz?\u201d sorusu durmaktad\u0131r. Makale boyunca anlat\u0131lan erkek olma hali, erkeklik bi\u00e7imleri, erkek olma ve erkeklik halleriyle \u00f6rt\u00fc\u015fen edimler ve yogan\u0131n \u00f6rt\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc olgular g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, erkeklerin yogadan uzak durma, k\u00fc\u00e7\u00fcmseme, yoga yapmama hallerine yogafobi kavram\u0131n\u0131n denk d\u00fc\u015fece\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Fobi, sosyolojik a\u00e7\u0131dan, bir ki\u015finin ya da bir kitlenin ka\u00e7t\u0131\u011f\u0131, \u00f6tekile\u015ftirdi\u011fi durumu, ki\u015fiyi ya da kitleyi niteleyen bir olgu olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kar. Yoga, erkekler taraf\u0131ndan \u00f6telenmekte, \u00e7o\u011funlukla k\u00fc\u00e7\u00fcmsenmekte, \u201cerkekli\u011fi bozar\u201d s\u00f6ylemleriyle kad\u0131nlarla, kad\u0131ns\u0131l\u0131kla \u00f6zde\u015fle\u015ftirilmektedir. Oysa yogan\u0131n kad\u0131nlara \u00f6zg\u00fc oldu\u011funa dair bir s\u00f6ylem ya da analiz yoktur. \u00dcstelik yoga, erkek eliyle geli\u015ftirilmi\u015f, yayg\u0131nla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f bir disiplindir. Peki, toplum zihninde neden yogaya \u2018kad\u0131ns\u0131l\u0131k\u2019 atfedilmi\u015ftir?<\/p>\n\n\n\n Yogan\u0131n 5000 y\u0131l \u00f6nce ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 belirtilmektedir. Yogan\u0131n ilk hali ve s\u00fcre\u00e7 i\u00e7erisinde ge\u00e7ti\u011fi a\u015famalara dair en fazla yaz\u0131l\u0131 metinler \u00fczerinden haberdar olup, k\u00f6kenine ili\u015fkin buralardan bilgi edinebiliriz. Ancak \u015funu anlamak ya da yorumlamak zor de\u011fildir; yogan\u0131n, insan\u0131n do\u011fayla ili\u015fkilenme bi\u00e7imi ve do\u011fayla i\u00e7 i\u00e7eli\u011fi, do\u011faya sayg\u0131s\u0131, do\u011fay\u0131 anlama ve anlamland\u0131rma bi\u00e7imi oldu\u011funu s\u00f6yleyebiliriz. Dolay\u0131s\u0131yla bu ili\u015fkilenme bi\u00e7imi, yogan\u0131n da kendi do\u011fas\u0131n\u0131 olu\u015fturur. Ku\u015fkusuz yogan\u0131n do\u011fay\u0131 cinsiyetlendirme meselesi de ayr\u0131ca okunabilir, fakat bu ba\u015fka \u2013detayl\u0131- bir \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n konusu olabilir.[3]<\/a> Do\u011fudan al\u0131narak d\u00fcnyada yayg\u0131nla\u015ft\u0131r\u0131lan, say\u0131s\u0131z t\u00fcrevinin olu\u015ftu\u011fu, say\u0131s\u0131z e\u011fitimlerinin verildi\u011fi, bir pazarlama arac\u0131 olarak revize edildi\u011fi bi\u00e7imiyle yoga, kendi do\u011fas\u0131ndan da kopar\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu tezin a\u00e7\u0131k etmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 (yan) konulardan biri de budur. Bununla beraber insan\u0131n geli\u015fim s\u00fcreci de do\u011fayla ili\u015fkisinde ona duydu\u011fu sayg\u0131dan \u00e7\u0131km\u0131\u015f, bir tahakk\u00fcm bi\u00e7imine d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr. \u0130nsan geli\u015fim s\u00fcreci i\u00e7erisinde \u00e7\u00f6zd\u00fck\u00e7e, anlamland\u0131rd\u0131k\u00e7a, do\u011fadan \u00fcst\u00fcn oldu\u011fu yan\u0131lg\u0131s\u0131na kap\u0131lm\u0131\u015f, do\u011faya h\u00fckmetmeye \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015f, bin y\u0131llardan bu yana do\u011fayla sava\u015f\u0131r hale gelmi\u015ftir. Bu tahakk\u00fcm bi\u00e7imi di\u015fil de\u011fil erildir. Kad\u0131n de\u011fil erkektir. Erkek eliyle kurulan bu hiyerar\u015fi, \u201cdo\u011fa-insan\u201d ikili\u011fini kurmu\u015ftur; a\u00e7\u0131l\u0131m\u0131, \u201cdo\u011faya h\u00fckmeden insan\u201dd\u0131r. Bu ikilikte do\u011fa \u2018di\u015fil\u2019, insan \u2018eril\u2019dir. Dolay\u0131s\u0131yla olu\u015fan \u201ckad\u0131n-erkek\u201d ikili\u011finde de hiyerar\u015fik bir okuma mevcuttur; do\u011fa \u2018kad\u0131n\u2019, insan \u2018erkek\u2019 olarak nitelendirilir. Kad\u0131n erkek e\u015fitsizli\u011finin tarihsel s\u00fcrecini okuyan b\u00fct\u00fcn metinler bunu ortaya koyarak ba\u015flar. Bu konu \u00e7ok daha geni\u015f kapsaml\u0131 olmakla beraber bu anekdotun \u015f\u00f6yle bir \u00f6nemi vard\u0131r; yayg\u0131nla\u015fma s\u00fcrecinde kendi piyasa ko\u015fullar\u0131n\u0131 yaratarak ve uyumlula\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f da olsa, yogan\u0131n felsefesi, yoga yapma bi\u00e7imi, beslenme \u015fekilleri, sakinli\u011fi ve dinginli\u011fi, s\u00f6ylemleri do\u011faya at\u0131fta bulunan, onunla hala \u00f6zde\u015fle\u015fmeyi savunan bir yerde durur. Dolay\u0131s\u0131yla erkek egemen topluma g\u00f6re yoga \u2018di\u015fil\u2019, \u2018kad\u0131n\u2019 ve \u2018kad\u0131ns\u0131\u2019 olarak nitelendirilir. G\u00fc\u00e7 ve rekabet, et yeme ya da bir canl\u0131y\u0131 \u00f6ld\u00fcrerek beslenme, h\u0131z, sahip olma, tutma, biriktirme (vs) erkek egemen d\u00fcnyaya aittir, erkeklik temsilidir. Yoga ise t\u00fcm bunlar\u0131n tersinde bir s\u00f6ylem ve sistem s\u00fcrd\u00fcrme \u00e7abas\u0131ndad\u0131r. Bu nedenle yogan\u0131n kad\u0131nlara daha uygun oldu\u011fu gibi bir anlay\u0131\u015f\u0131n her hangi bir yerde yazmas\u0131na ya da buna ili\u015fkin s\u00f6ylem \u00fcretilmesine gerek yoktur. Ortak k\u00fclt\u00fcrel bilin\u00e7 alt\u0131, erkekler taraf\u0131ndan bu \u00f6n yarg\u0131n\u0131n geli\u015ftirilmesi i\u00e7in yeterlidir.<\/p>\n\n\n\n